قوعام • 05 تامىز، 2022

جاۋاپسىز مەردىگەر قاتاڭ جازالانسا...

31 رەت كورسەتىلدى

بۇگىندە ەلىمىزدە كاسىپكەرلىككە كەڭ ءورىس اشىلىپ، ىسكەر، قولىنان تىرلىك جاساۋ كەلەتىن ازاماتتار سانى ارتىپ كەلەدى. مەملەكەت تاراپىنان بۇل سالاعا ۇلكەن قولداۋلار كورسەتىلۋدە. ءوز شارۋاشىلىعى مەن كاسىپشىلىگىن اقىلمەن باسقارىپ، ءوز ءىسىن زاماناۋي قۇندىلىقتارمەن ۇشتاستىرا بىلگەن بىرقاتار باۋىرىمىزدىڭ ەۋروپا مەن ازيا اسىپ، تىندىرىمدى جۇمىس ىستەپ جاتقاندارىن باق-تار مەن تەلەديدارلاردان، الەۋمەتتىك جەلىلەردەن ەستىپ، كورىپ ءجۇرمىز. بۇنداي ازاماتتار قازاق ەلىنىڭ وركەندەۋىنە ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى دە. بۇل – كوڭىل قۋانتارلىق جاعداي. ءبىر وكىنىشتىسى – كاسىپكەردىڭ دە پايداكۇنەمدەرى، ء«وزىنىڭ ادامدارىنا» سەنىپ، حالىققا اسا قاجەت جۇمىستاردى ۋاقتىلى ورىندامايتىن جاۋاپسىزدارى دا بار.

وسىنداي قىرسىز، جاۋاپكەرشىلىك دەگەن قاسيەتتەن جۇرداي، ءوز پايداسىن عانا ويلايتىن جەكەلەگەن كاسىپكەر مەردىگەرلەردىڭ كەسىرىنەن مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار، بالاباقشالار، جولدار ۋاقتىلى سالىنباي، جوندەلمەي، حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرىپ، سوڭى الەۋمەتتىك شيەلەنىسكە اكەلىپ جاتقانىن كۇندەلىكتى جاڭالىقتاردان كورىپ وتىرمىز.

ارينە، مۇنداي جاعدايدا حالىق ءبىرىنشى كەزەكتە بيلىكتى، سول جەردەگى جاۋاپتى باسشىلاردى كىنالاپ جاتادى. سول جۇمىسقا جاۋاپتى كاسىپكەر ەكىنشى ماسەلە بولىپ قالادى. ولاردان حالىق سۇرامايدى دا. ال ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قالعان باسشى-قوسشىلار، «ايتەۋىر ءبىتسىنشى» دەپ بىتپەگەن، شالا ورىندالعان جۇمىستاردى قابىلداپ الىپ، سوڭى اۋىر زارداپتارعا اكەلىپ جاتاتىنى دا بەلگىلى.

ءبىر وكىنىشتىسى، سونداي توپتاعى «جالعان كاسىپكەرلەرگە» قازىرگى كەزدەگى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋداعى اشىق ەلەكتروندى پورتال كونكۋرسى ىڭعايلى بولىپ تۇر. ءوزىنىڭ قارجىسى، تەحنيكامەن جابدىقتاۋ جاعدايى ءماز بولماسا دا، كونكۋرسقا قويىلعان قارجىنى تومەن باعامەن ۇتىپ الىپ، كوپشىلىكتى اۋرە-سارساڭعا سالاتىندار سانى كۇننەن-كۇنگە ارتىپ بارادى. بۇل جەردە تەندەردى ويناتاتىندار مەن جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ دا قاتەلىگى جەتىپ ارتىلادى. ال سودان كەيىن سوتتاسۋدان سوتتاسۋ باستالىپ، حالىق يگىلىگىنە بولىنگەن بيۋدجەت قارجىسى دۇرىس يگەرىلمەي، بولماسا يگەرىلمەي قالىپ، سوڭىندا بۇكىل جاۋاپكەرشىلىك قابىلداپ الۋشىعا ارتىلىپ جاتادى. ناقتىلاي كەتسەك. وتكەن جىلى ءبىزدىڭ اۋدانىمىزداعى ءبىر اۋىلدا اعىمداعى جول جوندەۋ بويىنشا ەكى سوت شەشىمىمەن «جوسىقسىز مەردىگەر» اتانعان، ايىپپۇل تولەپ، بولىنگەن قارجىنى يگەرمەگەن تارازدىق ءبىر مەردىگەر سەرىكتەستىك بيىل دا قىرۋار قارجى قارالعان اۋدانداعى ەكى مەك­تەپتىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن ۇتىپ الدى. سول كەزدە سوت ءجۇرىپ جات­قانىن ەلەكتروندى پورتالدار، سايتتار كورسەتىپ تۇرسا دا، بۇلار وسىنداي ەكى ءىرى جوبانى قالاي ۇتىپ الدى؟ بولماسا كىم ۇتىپ بەردى...؟ بۇنىمەن قۇزىرلى ورگاندار اينالىسىپ جاتىر دەپ ەستىدىك. ۇتسا ۇتسىن، قارسى ەمەسپىز. بىراق جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باس­تالۋىنا 20 كۇن قالعاندا ەكى مەكتەپتى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ 50 پايىزى دا اتقارىلعان جوق. جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ قىركۇيەككە دەيىن اياقتالا قوياتىنىنا مۇعالىمدەر مەن ءتيىستى باسشىلار ۇمىتتەنبەيدى. اۋدان­دا جۇمىس ساپارىمەن بولعان سەناتورلار دا مەردىگەرگە ناقتىلاپ تاپ­سىر­عا­نى­مەن، ولاردىڭ دا كۇمانمەن كەتكەنى انىق. ءدال وسى كۇنى بۇل جاعداي وبلىس، اۋدان باسشى­لا­رىنىڭ باستى ماسەلەسى بولىپ تۇر. تەلەديداردان ارنايى حابار دا كورسە­تىلدى. مەردىگەر وكىلى 20 تامىزدا اياقتالادى دەپ ۋادە بەرگەن.

بۇل ءبىر عانا مىسال. سوندا نە ىستەيمىز؟ ءبىر جاۋاپسىز كاسىپكەر جۇرەدى ەلدىڭ ءبارىن شۋلاتىپ. بۇن­داي­لارعا جازا جوق پا؟ نەلىكتەن جەكەلەگەن كاسىپكەرلەر بەتىمەن كەتتى؟ بۇعان كىم كىنالى؟ الدە زاڭ ءالسىز بە؟ ول ءۇشىن ءوز مىندەتتەمەسىن ۋاقتىلى، ساپالى ورىندامايتىن كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭىندا بولماشى ايىپپۇل تولەيتىن «جوسىقسىز مەردىگەر» دەپ ەمەس، «جاۋاپسىز مەردىگەر» دەپ اتاپ كورسەتىپ، باسشىسىن، جاۋاپتى تۇل­عاسىن وسىنداي حالىققا زياندى ارەكەتى ءۇشىن زاڭ شەڭبەرىندە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىپ، وتە ۇلكەن مولشەردە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالعان ءجون ەكەنىن حالىق تا، باسشىلار دا كوپ ايتا باستادى. سوندا عانا ءتارتىپ ورنايتىن شىعار. بۇل تۋرالى تاياۋدا عانا تۇر­كىستان قالاسىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وتكىز­گەن سالا باسشىلارىنىڭ جيىنىندا كوتەردىم. بۇل ۇسىنىس قاتىسۋشىلار تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ تاۋىپ، قار­جى، ەكونوميكا، كاسىپكەرلىك پالا­تانىڭ باسشىلارى ماسەلەنىڭ زاڭ تارماعى رەتىندە پارلامەنتتە قارا­لاتىنىن جەتكىزدى.

ارينە، جەكە كاسىپشىلىك اشىپ، تەندەرلەرگە قاتىسۋ وڭاي بولعانىمەن، مىندەتتى جۇمىسىن ابىرويلى، ساپالى اياقتاۋ – ەڭ نەگىزگى قاعيدا بولۋىن ءوز كاسىپكەرلىگىن جاڭادان باستاعان تۇلعالار، اسىرەسە جاستار ۇعىنسا دەيمىز.

 

مۇراتبەك داكەن ۇلى

 

جامبىل وبلىسى،

ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى،

اباي اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار

پلەي-وففتان تىس قالدى

فۋتبول • بۇگىن، 08:43

ءۇشىنشى ورىنعا كوتەرىلدى

سپورت • بۇگىن، 08:40

ۇزدىك تورتتىكتىڭ قاتارىندا

تەننيس • بۇگىن، 08:39

مىڭعا جۋىق بالانى كەنە شاقتى

ايماقتار • بۇگىن، 08:34

اۋرۋحانانىڭ جاڭا كورپۋسى اشىلادى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:30

قاڭعىباس مىسىقتان قاۋىپ كوپ

قوعام • بۇگىن، 08:25

تسيفرلاندىرۋ جۇمىسىمەن تانىستى

ايماقتار • بۇگىن، 08:15

ۇلىلار ۇندەستىگى

قازاقستان • كەشە

باعا باقىلانادى

قارجى • كەشە

مەيىرىم شۇعىلاسى

رۋحانيات • كەشە

تسيفرلى دامۋ: جاڭا بەتبۇرىس

تەحنولوگيا • كەشە

ماحاببات اۋەنى

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار