وسىنداي قىرسىز, جاۋاپكەرشىلىك دەگەن قاسيەتتەن جۇرداي, ءوز پايداسىن عانا ويلايتىن جەكەلەگەن كاسىپكەر مەردىگەرلەردىڭ كەسىرىنەن مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار, بالاباقشالار, جولدار ۋاقتىلى سالىنباي, جوندەلمەي, حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرىپ, سوڭى الەۋمەتتىك شيەلەنىسكە اكەلىپ جاتقانىن كۇندەلىكتى جاڭالىقتاردان كورىپ وتىرمىز.
ارينە, مۇنداي جاعدايدا حالىق ءبىرىنشى كەزەكتە بيلىكتى, سول جەردەگى جاۋاپتى باسشىلاردى كىنالاپ جاتادى. سول جۇمىسقا جاۋاپتى كاسىپكەر ەكىنشى ماسەلە بولىپ قالادى. ولاردان حالىق سۇرامايدى دا. ال ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قالعان باسشى-قوسشىلار, «ايتەۋىر ءبىتسىنشى» دەپ بىتپەگەن, شالا ورىندالعان جۇمىستاردى قابىلداپ الىپ, سوڭى اۋىر زارداپتارعا اكەلىپ جاتاتىنى دا بەلگىلى.
ءبىر وكىنىشتىسى, سونداي توپتاعى «جالعان كاسىپكەرلەرگە» قازىرگى كەزدەگى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋداعى اشىق ەلەكتروندى پورتال كونكۋرسى ىڭعايلى بولىپ تۇر. ءوزىنىڭ قارجىسى, تەحنيكامەن جابدىقتاۋ جاعدايى ءماز بولماسا دا, كونكۋرسقا قويىلعان قارجىنى تومەن باعامەن ۇتىپ الىپ, كوپشىلىكتى اۋرە-سارساڭعا سالاتىندار سانى كۇننەن-كۇنگە ارتىپ بارادى. بۇل جەردە تەندەردى ويناتاتىندار مەن جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ دا قاتەلىگى جەتىپ ارتىلادى. ال سودان كەيىن سوتتاسۋدان سوتتاسۋ باستالىپ, حالىق يگىلىگىنە بولىنگەن بيۋدجەت قارجىسى دۇرىس يگەرىلمەي, بولماسا يگەرىلمەي قالىپ, سوڭىندا بۇكىل جاۋاپكەرشىلىك قابىلداپ الۋشىعا ارتىلىپ جاتادى. ناقتىلاي كەتسەك. وتكەن جىلى ءبىزدىڭ اۋدانىمىزداعى ءبىر اۋىلدا اعىمداعى جول جوندەۋ بويىنشا ەكى سوت شەشىمىمەن «جوسىقسىز مەردىگەر» اتانعان, ايىپپۇل تولەپ, بولىنگەن قارجىنى يگەرمەگەن تارازدىق ءبىر مەردىگەر سەرىكتەستىك بيىل دا قىرۋار قارجى قارالعان اۋدانداعى ەكى مەكتەپتىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن ۇتىپ الدى. سول كەزدە سوت ءجۇرىپ جاتقانىن ەلەكتروندى پورتالدار, سايتتار كورسەتىپ تۇرسا دا, بۇلار وسىنداي ەكى ءىرى جوبانى قالاي ۇتىپ الدى؟ بولماسا كىم ۇتىپ بەردى...؟ بۇنىمەن قۇزىرلى ورگاندار اينالىسىپ جاتىر دەپ ەستىدىك. ۇتسا ۇتسىن, قارسى ەمەسپىز. بىراق جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا 20 كۇن قالعاندا ەكى مەكتەپتى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ 50 پايىزى دا اتقارىلعان جوق. جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ قىركۇيەككە دەيىن اياقتالا قوياتىنىنا مۇعالىمدەر مەن ءتيىستى باسشىلار ۇمىتتەنبەيدى. اۋداندا جۇمىس ساپارىمەن بولعان سەناتورلار دا مەردىگەرگە ناقتىلاپ تاپسىرعانىمەن, ولاردىڭ دا كۇمانمەن كەتكەنى انىق. ءدال وسى كۇنى بۇل جاعداي وبلىس, اۋدان باسشىلارىنىڭ باستى ماسەلەسى بولىپ تۇر. تەلەديداردان ارنايى حابار دا كورسەتىلدى. مەردىگەر وكىلى 20 تامىزدا اياقتالادى دەپ ۋادە بەرگەن.
بۇل ءبىر عانا مىسال. سوندا نە ىستەيمىز؟ ءبىر جاۋاپسىز كاسىپكەر جۇرەدى ەلدىڭ ءبارىن شۋلاتىپ. بۇندايلارعا جازا جوق پا؟ نەلىكتەن جەكەلەگەن كاسىپكەرلەر بەتىمەن كەتتى؟ بۇعان كىم كىنالى؟ الدە زاڭ ءالسىز بە؟ ول ءۇشىن ءوز مىندەتتەمەسىن ۋاقتىلى, ساپالى ورىندامايتىن كاسىپكەرلەردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭىندا بولماشى ايىپپۇل تولەيتىن «جوسىقسىز مەردىگەر» دەپ ەمەس, «جاۋاپسىز مەردىگەر» دەپ اتاپ كورسەتىپ, باسشىسىن, جاۋاپتى تۇلعاسىن وسىنداي حالىققا زياندى ارەكەتى ءۇشىن زاڭ شەڭبەرىندە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىپ, وتە ۇلكەن مولشەردە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالعان ءجون ەكەنىن حالىق تا, باسشىلار دا كوپ ايتا باستادى. سوندا عانا ءتارتىپ ورنايتىن شىعار. بۇل تۋرالى تاياۋدا عانا تۇركىستان قالاسىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وتكىزگەن سالا باسشىلارىنىڭ جيىنىندا كوتەردىم. بۇل ۇسىنىس قاتىسۋشىلار تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ تاۋىپ, قارجى, ەكونوميكا, كاسىپكەرلىك پالاتانىڭ باسشىلارى ماسەلەنىڭ زاڭ تارماعى رەتىندە پارلامەنتتە قارالاتىنىن جەتكىزدى.
ارينە, جەكە كاسىپشىلىك اشىپ, تەندەرلەرگە قاتىسۋ وڭاي بولعانىمەن, مىندەتتى جۇمىسىن ابىرويلى, ساپالى اياقتاۋ – ەڭ نەگىزگى قاعيدا بولۋىن ءوز كاسىپكەرلىگىن جاڭادان باستاعان تۇلعالار, اسىرەسە جاستار ۇعىنسا دەيمىز.
مۇراتبەك داكەن ۇلى
جامبىل وبلىسى,
ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى,
اباي اۋىلى
