قوعام • 03 تامىز, 2022

سينتەتيكالىق ەسىرتكىگە ەسىرگەندەر ازايار ەمەس

500 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بىلتىر ەلىمىزدە ەسىرتكى قىلمىستارى جامبىل جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا, الماتى قالاسىندا كوپ تىركەلگەن. جىل باسىنان بەرى ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ جەدەل ارەكەتتەرىنىڭ ناتيجەسىندە اشىلعان قىلمىستار از ەمەس.

سينتەتيكالىق ەسىرتكىگە ەسىرگەندەر ازايار ەمەس

الىسقا بارماي-اق قويايىق, 22 شىلدەدە ۇقك شەكارا قىزمە­تى تۇركىستان وبلىسى «جىبەك جولى» وتكىزۋ پۋنكتىندە ينس­پەك­­تسيالىق تەكسەرۋ كەشەنى جانە قىزمەتتىك ءيتتى قولدانۋ ارقى­لى كولىك قۇرالىن تەكسەرىپ, 35 كيلوعا تارتا ەسىرتكى زاتتارىن تار­كىلەدى. الدىن الا بولجام بو­يىنشا گەروين بولۋى مۇم­كىن. اتال­عان فاكت بويىنشا قىل­مىس­تىق ءىس قوزعالىپ, تەرگەۋ امال­دا­رى ءجۇرىپ جاتىر.

ۇقك نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتى 26 شىل­دە­دە اسا ءىرى كولەمدەگى پسيحوتروپتى زاتتاردى ساتۋعا قا­تى­سى بار كۇدىكتى ا. ەسىمدى ەلور­دالىق تۇرعىندى ۇستادى. پرو­تسەس­سۋالدىق ءىس-شارا بارىسىندا زاڭسىز اينالىمنان 1,5 كگ «مەفەدرون», 1,4 كگ «الفا-PVP» جانە 659 تابلەتكا مدما («ەكستازي») تاركىلەندى. كۇدىكتى اككى ارەكەتىن جالدامالى پاتەردە جۇزەگە اسىرىپ, ينتەرنەت ونلاين الاڭى ارقىلى تۇراقتى تۇردە ساتىپ كەلگەن. اتالعان فاكتى بويىنشا قىلمىستىق كودەكستىڭ 297-بابى 3-بولىگى بويىنشا تەر­گەۋ جۇرگىزىلۋدە. قىلمىسى دا­لەل­دەنسە, 15 جىلعا دەيىنگى مەر­زىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلعان.

ال پەتروپاۆلدىق پوليتسەيلەر ەسىرتكى زەرتحاناسى جۇمى­سى­نىڭ جولىن كەستى. بۇگىندە سينتەتيكالىق ەسىرتكىنى ءوندىرۋ جانە وتكىزۋ فاكتىسى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ءجۇرىپ جاتىر. كۇدىكتى – 20 جاس­تاعى قالا تۇرعىنى. ونى ۇستاۋ كەزىندە وسىمدىك تەكتەس زات سا­لىن­عان 8 پوليمەر تۇيىنشەك تاركىلەندى. تاعى 52 تۇيىنشەك پەن سۇيىقتىق قۇيىلعان ەكى ىدىس حالتۋرين كوشەسى بويىن­دا­عى تۇرعىلىقتى مەكەنجايىنان تابىلدى. ساراپتاما ونىڭ «سپايس» دەگەن اتپەن بەلگىلى سينتەتيكالىق ەسىرتكى, سونداي-اق ونى دايىنداۋعا ارنالعان پرەكۋرسورلار ەكەنىن كورسەتتى. كۇدىكتىنىڭ ايتۋىنشا, ەسىرتكىنى ول جەكە پايدالانۋ ءۇشىن ساق­تا­عان. تاركىلەنگەن ەسىرتكىنىڭ سانى 200 رەتتىك دوزاعا جۋىق, ەسىرتكى زاتىنىڭ جالپى سالماعى شا­مامەن 8 گرامم. بۇل اسا ءىرى مولشەر ساناتىنا جاتادى. ونىڭ ۇيىنەن رەسپيراتورلار, گرامدىق تارازىلار, ولشەۋىش كولبالار مەن سينتەتيكالىق ەسىرتكىنى دا­يىن­داۋعا ارنالعان باسقا دا قۇ­رىلعىلار تاركىلەنگەنىن اتاپ وتكەن ءجون.

ءبىزدىڭ مىسال كەلتىرگەنىمىز 2-3 وقيعا عانا. ەسىرتكى ساۋداسىنا قاتىستى قىلمىستار كۇن سا­يىن تىركەلمەسە دە, كۇن سايىن ءتارتىپ ساقشىلارى ونىڭ ءىزىن كەسۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزىپ كەلەدى. بايقاساڭىزدار, سوڭعى ۋاقىتتا ء«لاززات شىڭىنا» ۇم­تىلعانداردىڭ اراسىندا سين­تە­­تيكالىق ەسىرتكىلەر سانگە اي­­نالعان. بىلتىرعى كور­سەت­كىشتەرگە كوز جۇگىرتسەك, سينتە­تي­كالىق ەسىرتكىمەن بايلانىس­تى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار كوپ تىركەلگەن وڭىرلەر كوشىن نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارى جانە قاراعاندى وبلىسى باستاپ تۇر.

ەستەرىڭىزدە بولسا, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت تو­قاەۆ­­تىڭ 2021 جىلعى 1 قىر­كۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمى بويىنشا بىرقاتار تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. وعان سايكەس, ەسىرتكى نارىعىنداعى وزگەرىستەرگە جەدەل دەن قويۋ جانە زاڭنامالىق دەڭگەيدە سين­تەتيكالىق ەسىرتكىنىڭ جاڭا تۇر­لەرىن ەنگىزۋ ماقساتىندا بىر­قاتار زاڭنامالىق باستامالار جۇزەگە اسىرىلعان. اتاپ ايتساق, اسا قاۋىپتى زاتتاردىڭ «قىلمىستىق» مولشەرى 1 گرامعا دەيىن تومەندەتىلدى جانە ولاردى وتكىزۋ ماقساتى بولماسا دا زاڭسىز ساقتاعانى ءۇشىن قىل­مىستىق جاۋاپكەرشىلىك كۇ­شەي­تىلدى. سونداي-اق پرەكۋرسورلار مەن كۇشتى اسەر ەتەتىن زات­تاردىڭ زاڭسىز اينالىمى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەي­تۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسى ازىر­لەنگەن. 2022-2023 جىلدارعا ار­نالعان جول كارتاسىنىڭ جو­باسى قولعا الىنىپ, وندا شەتەلدە وندىرىلگەن ەسىرتكىنىڭ اكەلىنۋىنە, ولاردىڭ ەل ىشىندە تارالۋى مەن وندىرىلۋىنە جول بەرمەۋ, ەسىر­تكىگە تاۋەلدىلەردى ەمدەۋ جانە وڭالتۋ شارالارى كوز­دەل­گەن.

سانداردى سويلەتسەك, بىلتىر ىشكى ىستەر ورگاندارى 2 384 ەسىرتكى قىلمىسىن, ونىڭ ىشىندە 1 436 ساتۋ, 407 اسا ءىرى كولەمدە ەسىرتكى ساقتاۋ فاكتىسىن انىق­تا­عان. 17 ەسىرتكى زەرتحاناسى جويىلعان. زاڭسىز اينالىمنان 14 تونناعا جۋىق ەسىرتكى تاركىلەندى, ونىڭ ىشىندە 450 كيلو گاشيش, 10 توننا ماريحۋانا, 5 كيلو گەروين جانە 142 كيلودان استام سينتەتيكالىق ءونىم بار. بيىل ءساۋىر ايىنا دەيىنگى دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتسەك, 695 ەسىرتكى قىل­مىسى انىقتالىپتى. ونىڭ ىشىندە 472 ساتۋ, 133 اسا ءىرى كو­لەم­دە ساقتاۋ فاكتىلەرى تىر­كەل­گەن. 8 ەسىرتكى زەرتحاناسى جويىلدى. زاڭسىز اينالىمنان 1 تونناعا جۋىق ەسىرتكى الىندى. اتاپ ايتقاندا, 260 كيلو گاشيش, 658 كيلو ماريحۋانا, جانە 42 كيلودان استام سينتەتيكالىق زات تابىلعان.

ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستان بۇۇ-نىڭ ەسىرتكىگە قارسى بار­لىق ءۇش كونۆەنتسياسىنىڭ قاتى­سۋ­شىسى بولا وتىرىپ, وسى سالا­داعى ءوزىنىڭ حالىقارالىق مىن­دەتتەمەلەرىن پراكتيكالىق جانە زاڭنامالىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرادى. 2019 جىلى جاڭا پسيحوبەلسەندى زاتتاردى باقىلاۋعا ەنگىزۋ مەحانيزمىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتكەن نورمالار ەنگىزىلدى. مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەسىرتكىنى ينتەرنەت ارقىلى تارات­قانى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپ­كەرشىلىك كۇشەيتىلدى. ەسىرتكىنى جارنامالاۋ مەن ناسيحاتتاعانى ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە گرافيتي-سۋرەتتەر مەن QR-كودتار ارقىلى جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلەتىن قىل­مىستىڭ جاڭا قۇرامى ەن­گى­زىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار