قوعام • 01 تامىز، 2022

قاراۋسىز باقشا ءونىم بەرمەيدى

3026 رەت كورسەتىلدى

ادامي كاپيتالدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى كوزى – ساپالى ءبىلىم، تاربيە بەرۋ جالپىۇلتتىق باسىمدىققا يە. بۇل ماسەلە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بەكىتكەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارىندا» اتاپ كورسەتىلگەن.

بولاشاعىمىزدىڭ قانداي بولماعى بۇگىنگى ۇرپاق تاربيەسىنە قانداي دەڭگەيدە كوڭىل بولگەنىمىزگە تىكەلەي بايلانىستى. مۇندايدا قازاق «نە ەكسەڭ، سونى وراسىڭ» دەگەن. سوندىقتان قولىمىزدان كەلگەنشە بار يگىلىكتى بالالارىمىزعا باعىتتاي وتىرىپ، ولارعا سانالى تاربيە، ساپالى ءبىلىم بەرۋدى باستى ماقسات ساناعانىمىز ابزال، سونداي-اق ۇرپاققا تاربيە بەرۋ ىسىندە قانداي دا ءبىر قاتەلىكتەر قىلاڭ بەرسە، ونى تەز ارادا تۇزەتۋىمىز كەرەك. مىنە، ءبىز جوعارىدا ءسوز ەتكەن ادام كاپيتالىن دامىتۋ ىسىندە نەگىزگى نازار اۋدارىلۋعا ءتيىس ماسەلەلەر وسى.

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 0-17 جاس ارالى­عىنداعى بالالار سانى 6 ميلليوننان اسادى، ياعني ەل حالقىنىڭ ۇشتەن ءبىرى. «جاس وسپەي مە، كوكەيىڭدى تەسپەي مە؟» دەمەكشى، ولار دا ەرتەڭ جەتىلەدى. ءبىز بۇگىنگى بالالارىمىزعا ءبىلىم بەرۋ جاعىن ايتپاعاندا، ۇلاعاتتى تاربيە بەرۋ ىسىندە ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى نەگىز ەتىپ الۋدا سولقىلداقتىق تانىتىپ جۇرگەندەيمىز. بۇل جايت مەملەكەتتىك ماڭىزدى ستراتەگيالىق مىندەتتەردىڭ بىرەگەيى رەتىندە قاراستىرىلماي وتىرعاندىقتان تۋىنداپ وتىرعان سەكىلدى. ءبىزدىڭ بالالارىمىزدىڭ ءوزىنىڭ ءتۇپ-نەگىزىنەن جەتكەن ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتارعا سۋسىنداپ وسۋگە تولىق قۇقىسى بار ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ارينە، بالا مۇنداي قۇقىسى بار ەكەنىن بىلمەيدى، ال بىراق ءبىز ونى ايتۋىمىز كەرەك، ساناسىنا ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. كوپتەگەن اتا-انانىڭ ءوز بالالارىنا سمارتفوندار ارقىلى ور قازىپ جاتقاندارىن بىلمەۋىن، بىلسە دە ونى توقتاتۋعا پەيىلسىزدىگىن نە شاراسىزدىعىن قوسا العاندا، ۇرپاقتى جەتىلدىرۋ، ادامي كاپيتالدى دامىتۋ ىسىندە تەك ء«بىلىمدى باستار» عانا ءوندىرىپ شىعارۋعا ءمان بەرىپ، ال رۋحاني قۇندىلىقتار ارقىلى تاربيەلەۋدى كەيىنگە ىسىرۋ نە وعان ءوز دەڭگەيىندە نازار اۋدارماۋ ءۇردىسىنىڭ اسقىنىپ تۇرۋى ءبىزدى العا وزدىرمايدى. مۇنداي باعىتپەن جۇرە بەرسەك، ادامي كاپيتالدى دامىتۋ ناتيجەسىندە، بالالارىمىز روبوت-قۇرال بولىپ، بولمىسى، تابيعاتى ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتاردان ادا، ادام سياقتى ماشيناعا اينالۋى ابدەن مۇمكىن. ادامنىڭ نەگىزگى كاپيتالى تەك ءبىلىمى عانا ەمەس، سونداي-اق جەتىلگەن ىشكى رۋحاني جان دۇنيەسى ەكەنىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون-اق.

تاعى ءبىر ايتا كەتەر ماسەلە، پرەزيدەنت العا قويعان مىندەتتەردىڭ ءبىرى – 2025 جىلعا قاراي تۇرعىلىقتى جەرىنە جانە الەۋمەتتىك مارتەبەسىنە بايلانىستى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنداعى الشاقتىقتى جويۋ، سونىمەن قاتار ساپالى ءبىلىم الۋعا قولجەتىمدىلىكتى تەڭەستىرۋ. بۇل باعىتتا قانداي جۇمىستار جاسالىپ جاتقانىنان قوعام تولىق حاباردار دەپ ايتا المايمىز. ماسەلەن، ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنداعى الشاقتىقتى جويۋ مىندەتىن ورىنداۋعا قاتىستى قانداي دا ءبىر رەسپۋبليكا بويىنشا اۋقىمدى ءىس جۇرگىزىلگەنىن ەشكىم ايتىپ بەرە المايدى. بۇل ورايدا نەگىزىنەن مۇعالىمدەردى دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋ، اۋىلدىق جەرلەردەگى مەكتەپتەردى بىلىكتى ۇستازدارمەن قامتاماسىز ەتۋ نەمەسە سوندا بۇرىننان ىستەپ كەلە جاتقان مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ءىس جۇزىندە كوتەرۋ باعىتىندا قوعامدى «بارەكەلدى» دەگىزگەن بىردە-ءبىر ءتيىمدى دە وڭتايلى ءجۇرىستى كورگەنىمىز جوق. ەگەر اتالعان مىندەتتى ەڭسەرۋگە ەشقانداي الەۋەتىمىز جەتپەيتىن بولسا، ونداي مىندەتتى كۇن تارتىبىنە شىعارىپ نە كەرەگى بار ەدى؟

سونداي-اق مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم، تاربيە بەرەتىن مەكەمەلەردىڭ جۇمىسىنا حالىقتىڭ كوڭىلى تولمايتىنى بەلگىلى. «بالاپان» باعدارلاماسى بويىنشا 3-6 جاستاعى بالالاردى 100 پايىز بالاباقشامەن قامتيمىز دەپ، سودان كەلىپ جەكە بالاباقشالار كوپتەپ اشىلدى. الايدا سان قۋىپ ءجۇرىپ ساپانى ۇمىتتىق. ەندى ساپانى كوتەرۋ ءۇشىن بالاباقشالاردى ليتسەنزيا­لاۋ قولعا الىنباق. ليتسەنزيالاۋ جۇرگىزىلسە، بالاباقشالاردىڭ جۇمىسى جاقسارىپ، ونداعى جەمقورلىق ازاياتىن كورىنەدى. مىنانى قاراڭىز، ءتيىستى ورىندار مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردى اشۋدىڭ بىرىڭعاي تالاپتارىن ۇسىنباعان، بالاباقشانىڭ جاعدايى قالاي، وندا كىمدەر جۇمىس ىستەيدى، ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى قانداي دەڭگەيدە ەكەنىن ەشكىم تەكسەرمەگەن. اركىم ويىنا كەلگەنىن ىستەگەن ءتارىزدى. بالاباقشالاردى ليتسەنزيالاۋ 2011 جىلى توقتاتىلعان-دى. سودان بەرگى ارالىقتا ءبىز جوعارىدا ءسوز ەتكەن ماسەلەلەرگە ەشكىم مويىن بۇرىپ قاراماعانداي. ەلىمىزدە 11 مىڭعا جۋىق مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە جۇمىس ىستەيدى، ونىڭ 5 مىڭنان استامى جەكەمەنشىك كورىنەدى. بالاباقشالاردىڭ 93%-ى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جۇمىس ىستەيدى، ياعني ەل بيۋدجەتىنەن قارجىلاندىرىلادى. سولاي بولا تۇرا بالاباقشالاردا وسكىندەرگە قانداي جاعداي جاسالعانى تالايعا جۇمباق. باقىلاۋ جوق. وسىناۋ ۇرپاق تاربيەسىنە تىكەلەي قاتىستى الەۋەتتى الاڭعا باقىلاۋدىڭ تومەندىگى ءبىزدىڭ ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا دەگەن نيەتىمىزدىڭ قاي دەڭگەيدە ەكەنىن كورسەتسە كەرەك. مىنە، بۇل ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا ۇمتىلىس ءبىلدىرىپ وتىرعان ەلىمىزدەگى جاعداي وسىنداي. 

سوڭعى جاڭالىقتار

2186 ادام كوروناۆيرۋستان جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:30

ەلوردا «جاسىل» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:13

1/16 فينالعا شىعا المادى

تەننيس • بۇگىن، 08:45

ۇقساس جاڭالىقتار