تامىرىن تەرەڭگە جايعان ۇلاعاتتى وتباسىمەن ارالاس-قۇرالاس جاندار مەرگەنباي اعانىڭ شاڭىراعىن وفيتسەرلەر اۋلەتى دەپ اتايدى. اتاسا اتاعانداي-اق. اكە ماماندىعىنىڭ قيىندىعىنا قاراماستان ءومىر ورنەگىن وسى جولعا تاڭعان بالالارى باقىتتى كۇندەردىڭ باسپالداعىن قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنەن تاپقان. بۇعان توقتالماس بۇرىن, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ارداگەرى مەرگەنباي اسقاروۆتىڭ ەڭبەك جولىنا زەر سالىپ كورەيىك.
1941 جىلدىڭ 30 قازانىندا قۇرىلىسشىلار وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن قايسار جىگىت بالا جاسىنان ادال ەڭبەكتىڭ شارىعىندا شىڭدالعان. ەڭ العاشقى ەڭبەك جولىن تراكتورشى بولىپ باستاعان اۋىل بالاسى, سەمەي پەداگوگيكا ينستيتۋتىن تامامداعاننان كەيىن مەكتەپ مۇعالىمى, ءبىلىم ورداسىنىڭ وقۋ ءىسى جونىندەگى جەتەكشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان. تۇركىستان اسكەري وكرۋگىندە اسكەري مىندەتىن ابىرويمەن وتەپ, قازاقستان لەنيندىك كوممۋنيستىك جاستار وداعىنىڭ ءۇرجار اۋداندىق ەكىنشى حاتشىسى, ءبولىم باسشىسى بولىپ ەڭبەك ەتەدى. كوپ ۇزاماي ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنا قىزمەتكە شاقىرىلىپ, قاتارداعى وفيتسەردەن باستاپ الماتى, سەمەي وبلىستارىندا, ۇقك-ءنىڭ ورتالىق اپپاراتىندا اسا جاۋاپتى باسشىلىق قىزمەتتەردى ابىرويمەن اتقارادى. كاسىبي بىلىكتىلىگىن كيەۆ, مينسك, ماسكەۋ قالالارىندا شىڭداپ, سول كەزدەگى كەڭەس وداعىنىڭ ۇزدىك ماماندارىمەن بىرگە ءبىلىمىن جەتىلدىرگەن ونى قاتارلاستارى مەن كەيىنگى بۋىن 1992-1993 جىلدارداعى ايگىلى «نابات» وپەراتسياسىنىڭ قاھارماندارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تانيدى. اسا كۇردەلى قىزمەت جولىندا كوپتەگەن قاۋىپتى وقيعالاردىڭ ورتاسىندا بولعان مەرگەنباي قاريا سول ءبىر كەزەڭدەردى تەبىرەنىسپەن ەسكە الادى.
– ەڭبەكپەن ەرتە ەسەيدىم. جۇمىس قانشالىقتى قۇپيا بولسا, سونشالىقتى كۇردەلى. كۇن-ءتۇن دەمەي تەر توكتىك. كەيدە 2-3 ايلاپ ءۇي بەتىن كورمەگەن كەزىمىز بولدى. ءالى ەسىمدە. ءبىر كۇنى كەشكى ساعات 10-11-لەر شاماسىندا ۇيگە كەلسەم كىشكەنە ۇلىم اناسىنا قاراپ: «ماما, اكەم بۇگىن نەگە ەرتە كەلگەن» دەپ تاڭعالعانى بار. وسىدان-اق قالاي قىزمەت ەتكەنىمىزدى باعامداي بەرىڭىز. ومىرلىك سەرىگىم روزا تويشىبەكقىزى سونىڭ بارىنە قۇرمەتپەن, تۇسىنىكپەن قارادى. پارتيا قىزمەتىندە, ودان سوڭ ۇزاق جىلدار ىرگەلى ءوندىرىس وشاعىندا ەڭبەك ەتىپ زەينەتكەرلىككە شىققان ول كىسى زەرەك ادام. ەكەۋمىز بىرگە ءۇش پەرزەنت وسىردىك. ولاردىڭ ۇشەۋى دە مەنىڭ جولىمدى قۋدى. ءۇيدىڭ ۇلكەنى – قىزىمىز گۇلجازيرا. پولكوۆنيك ۇقك-دا 20 جىل تاباندى ەڭبەك ەتىپ زەينەتكە شىقتى. ودان تۋعان جيەن نەمەرەم الياسقار شەكاراشىلار اكادەمياسىن ۇزدىك ءبىتىردى. بۇگىندە اباي وبلىسى, ماقانشى وتريادىندا قىزمەت ەتىپ ءجۇر, – دەيدى مەرگەنباي اسقاروۆ.
مەرگەنباي اعانىڭ ۇلكەن ۇلى پولكوۆنيك شالقار اسقاروۆ تا ەلىمىزگە بەلگىلى شەكاراشىلاردىڭ ءبىرى. ول ەڭبەك جولىندا دوستىق كەدەنىندە زاستاۆا باستىعىنىڭ ورىنباسارى, قاپال-اراساندا شەكارا باستىعى, الماتى قالاسىنداعى شەكارا اكادەمياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سەكىلدى جاۋاپتى قىزمەتتەردى اتقاردى. تاڭقالارلىق تاعى ءبىر جايت ونىڭ ومىرلىك جۇبايى دينارا قاشقىنبايقىزى دا شەكارا قىزمەتىنىڭ ۇزدىگى. 2017 جىلى زەينەت دەمالىسىنا شىققان ەرلى-زايىپتىلاردىڭ جارقىن جولىن ۇلدارى اياربەك جالعاستىرىپ ءجۇر. شەكاراشىلار اكادەمياسىنىڭ 1 كۋرسىن تامامداعان نەمەرەسىنىڭ قازىرگى ۋاقىتتا قورعاس شەكارا بەكەتىندە تاجىريبەدەن ءوتىپ جۇرگەنىن مەرگەنباي اعا ماقتانىشپەن جەتكىزدى.
وفيتسەرلەر وتباسىنىڭ كەنجەسى دامير اسقاروۆ تا 1999 جىلى شەكارا اكادەمياسىن بىتىرگەن. اكەسى مەن اعاسىنىڭ ماماندىعى بولاشاق پولكوۆنيكتى بالا كۇنىنەن ارمان بيىگىنە جەتەلەسە كەرەك. كەگەن اۋدانىندا شەكارا باستىعىنىڭ ورىنباسارى, شونجى بولىمىندە, سارىاعاشتا, ورال قالاسىندا ەلەۋلى قىزمەت ەتكەن شەكاراشى بيىل مامىر ايىندا زەينەت دەمالىسىنا شىققان. مەرگەنباي اعا ماماندىق تاڭداۋ بارىسىندا ەشبىر بالاسىنا تالاپ قويماعانىن, ۇل قىزدارى مەن نەمەرەلەرىنىڭ بۇل سالاعا ءوز ىقتيارلارىمەن كەلگەندەرىن ايتادى.
– «اكە كورگەن وق جونار» دەگەن وسى, بالكىم. ۇل-قىزدارىم قارشادايىن مەنىڭ ماماندىعىما قىزىقتى. بىرەۋىنە سەن بىلاي جاسا دەپ ايتقان ەمەسپىن. ءوز نيەتتەرى بولعان سوڭ باعىت-باعدار كورسەتتىم. بىردە ولاردى جيناپ الىپ جينالىس اشقانىم بار. اقىرى وسى ماماندىقتى تاڭداعان ەكەنسىڭدەر, قىزمەتتەرىڭە ادال بولىڭدار. ەشكىمنەن ەشتەڭە الماڭدار, قولدارىڭ ءبىر بىلعانسا ادام بولمايسىڭدار. مەنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىما, اكەلەرىڭنىڭ ادال جولىنا كىر كەلتىرمەڭدەر دەپ اق تىلەگىمدى ارنادىم. اللاعا ءتاۋبا! ءاربىرى ورتاسىنا سىيلى بىلىكتى مامانعا, ۇلگىلى باسشىعا اينالدى. ولار دا زەينەتكەر اتانىپ جاستارعا اقىل ايتاتىن جاسقا جەتتى, – دەيدى مەرگەنباي اعا.
مەرگەنباي اعا مەن روزا اپايدىڭ شاڭىراعى – كوپكە ۇلگى ەتەردەي بەرەكەلى اۋلەت. وفيتسەرلەر اۋلەتى 2017 جىلى اۋداندىق, قالالىق, رەسپۋبليكالىق ءداستۇرلى «مەرەيلى وتباسى» بايقاۋىندا جۇزدەن جۇيرىك اتاندى. زەينەتكە شىققاننان كەيىن دە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىندە زاڭگەر بولىپ ەڭبەك ەتكەن تاباندى جان سوڭعى جىلداردىڭ بەدەرىندە عانا قىزمەتتەن قول ۇزگەن. قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاسىپ المالى اۋداندىق ارداگەرلەر القاسىنىڭ پلەنۋم مۇشەسى رەتىندە يگى ىستەردىڭ باسى-قاسىندا بولدى. بۇگىن ول ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندە لاۋازىمدى قىزمەتتەردىڭ كوش-باسىندا جۇرگەن شاكىرتتەرىن ماقتان تۇتادى. ولاردىڭ ىشىندە بىرنەشە گەنەرالدار, نەشەلەگەن پولكوۆنيكتەر بار. كەشەگى كەڭەس وداعى تۇسىندا قاجىرلى ەڭبەگى ءۇشىن ونداعان مەدالدارمەن, سالا باسشىلارىنىڭ العىس حاتتارىمەن ماراپاتتالعان مەرگەنباي اسقاروۆ ءۇرجار اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.
ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن جالعاپ, اتا كاسىپتىڭ ارقاۋىن ۇزبەگەن اۋلەتتىڭ ارعى اتالارىنىڭ ءومىرى دە شەكارا قىزمەتىمەن ەگىز ورىلگەن دەرسىز. ولاي دەۋىمىزگە تاعى ءبىر سەبەپ, مەرگەنباي اعانىڭ اكەسى شايىح پەن اتاسى اسقار 1929 جىلدان باستاپ باقتى, توقتى, ەمىل زاستاۆالارىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىنا قاتىسقان. اكەسى شايىح 1934 جىلى ەمىل زاستاۆاسىنىڭ قۇرىلىسى كەزىندە ومىرگە كەلگەن تۇڭعىش ۇلىنىڭ اتىن ەمىل دەپ قويعان ەكەن. ودان كەيىن دە ۇزىنبۇلاق, شاعانتوعان, جاربۇلاق زاستاۆالارىن تۇرعىزۋعا اتسالىسقان ەڭبەككەر جانداردىڭ ۇرپاقتارى كەيىن وسى ورىنداردا جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارعانىن تاريحي كەزدەيسوقتىق دەپ ايتا المايسىز. مەرگەنباي اعا دا ءوز اۋلەتىنىڭ تاريحىن اڭگىمەلەپ وتىرىپ مۇنى قۇدايدىڭ بەرگەن سىيىنا بالادى.
