– توقتاربەك, Elorda-CUP ءتۋرنيرىنىڭ فينالىنا دەيىن جەتتىڭىز. شەشۋشى ۇرىستا ءبىزدىڭ نۇربەك ورالبايعا ەسەڭىز كەتتى. وسى جەكپە-جەك تۋرالى نە
ايتاسىز؟
– Elorda-CUP تۋرنيرىنە جاقسى دايىندالىپ كەلدىك. بارلىعى ويداعىداي بولدى. نۇربەك تە وسال بوكسشى ەمەس. ءوزىمنىڭ قويعان تاكتيكالارىم بولعان. بىراق شارشى الاڭعا شىققان سوڭ كۇش جاعىنان ءسال وزگەرىس بولىپ قالدى. بۇعان دەيىن 75 كيلودا بوكستاستىم. 80 كيلودا باق سىناعان العاشقى جارىسىم. بۇل جەكپە-جەكتەن كەيىن ءالى ماعان كۇش جاعىنان ءبىراز جۇمىس ىستەۋىم كەرەك ەكەنىن كوردىم. تەحنيكام مەن ءوزىمنىڭ ويىنىما كوڭىلىم تولادى.
ءبىرىنشى راۋندتا تورەشىلەر ءبىراۋىزدان جەڭىستى نۇربەككە بەردى. ەكىنشى راۋندا بەس تورەشىنىڭ ەكەۋى جەڭىسكە مەنى لايىق دەپ تانىدى. ءۇشىنشى راۋندتا بارلىق تورەشى جەڭىستى ماعان بەردى. قورىتىندى ەسەپتە قارسىلاسىما 2:3 ەسەبىمەن جەڭىلىپ قالدىم. بىراق مەن وكىنبەيمىن. سەبەبى بۇل ۇرىس قاتەلىكتەرىمدى كورۋ ءۇشىن ماعان كەرەك بولدى.
– جالپى, تۋرنيردە باس-اياعى نەشە كەزدەسۋ وتكىزدىڭىز؟
– تۋرنيردە ءتورت كەزدەسۋ وتكىزدىم. ءبىرىنشى ايقاستا قازاقستاندىق جاس بوكسشىنى باسىم داۋىسپەن جەڭدىم. ەكىنشى كەزدەسۋ ماڭىزدى بولدى. سەبەبى ديلشودبەك رۋزمەتوۆ – الەمدىك رەيتينگتە ەكىنشى ورىندا تۇرعان تاجىريبەلى وزبەك بوكسشىسى. وسى جەكپە-جەكتەن كەيىن وزىمە ريزا بولدىم. ءوزىمدى انىق كوردىم. ءۇشىنشى ايقاستا تاجىكستان بوكسشىسى, وليمپياداعا قاتىسقان شاببوس نەگماتۋللوەۆتان باسىم ءتۇستىم. ونىڭ بويى باسقالارعا قاراعاندا الاسا بولعانىمەن, مىعىم بوكسشى ەكەن. اتالعان كەزدەسۋ دە ويداعىداي ءوتتى. تەحنيكام مەن تاكتيكامدى دۇرىس قولداندىم. فينالدا نۇربەكپەن ايقاسقا شىققانىمدى بىلەسىزدەر. بۇل كەزدەسۋگە دە كوڭىلىم تولادى.
– اڭگىمەمىز باستالماي تۇرىپ, قابىرعاڭىزدىڭ اۋىرعانىن ايتىپ قالدىڭىز...
– قابىرعامدى شاببوسپەن بولعان جەكپە-جەكتە اۋىرتىپ الدىم. ونىڭ باسى ءسۇزىپ كەتتى مە, سوققى ءتيدى مە, اڭعارمادىم. قاتتى توبەلەس بولىپ كەتتى دە, دەنە قىزۋىمەن بىلمەدىم. رينگتەن تۇسكەندە ازىراق اۋىرعانىن سەزدىم. ال فينالدا نۇربەكپەن بوكستاسقان كەزدە ونىڭ سوققىسى ءدال سول اۋىرعان قابىرعاما ءدوپ ءتيىپ, قاتتى اۋىرسىندىم.
– ەلورداعا قىتاي قۇراماسى ساپىندا 80 كيلو سالماقتا سىزدەن باسقا بوكسشىلار كەلدى مە؟
– ءيا, ءۇش بوكسشى كەلدى. ءبىرىنشى بوكسشى وزبەك ديلشودبەك رۋزمەتوۆتەن جەڭىلىپ قالدى. تاعى ءبىر بوكسشى كەلگەننەن كەيىن قولىن اۋىرتىپ الىپ, شارشى الاڭعا شىقپادى.
– Elorda-CUP تۋرنيرىندە سىزدەن باسقا كىمدەر جۇلدەگە ءىلىندى؟
– بۇل تۋرنيرگە قىتايدىڭ ەرلەر قۇراماسى 17 بوكسشىمەن كەلدى. اراسىندا ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءتىپتى ءۇشىنشى ءنومىرلى بوكسشىلار دا بار. جالپى, قۇراما ەكى كۇمىس, ءبىر قولا مەدال جەڭىپ الدى.
– 2024 جىلى پاريج وليمپياداسىندا 75 كيلو سالماق بولمايدى دەيدى بىلەتىندەر. سونى ەستىپ 80 كيلوعا ءوتتىڭىز بە؟
– نەگىزى سولاي. ءبىر جاعىنان سالماعىم دا 80 كيلودا تۇردى. ۇستازدارمەن اقىلداسىپ, ارتىق سالماق قۋمايىق دەپ شەشتىك. ونىڭ ۇستىنە بويىم بيىك, سالماق قوسىپ, باسقالاردان باسىم بولسام دەپ ارماندايتىن ەدىم. ورايى كەلگەننەن كەيىن ۇستازداردان رۇقسات الىپ, بەل شەشىپ كىرىسىپ كەتتىم. پاريج وليمپياداسىنا دەيىن ءالى ەكى جىل ۋاقىت بار, بۇل سالماققا تەز ۇيرەنىسىپ كەتەمىن دەپ ويلايمىن. قادامىم دا جامان بولماعان سياقتى, العاشقى جارىسىمدا فينالعا دەيىن جەتتىم.
– مەن ءسىزدى توكيو وليمپياداسىندا كوردىم. وندا 75 كيلو سالماقتا بولاشاق وليمپيادا چەمپيونى برازيليالىق ەبەرت كونسەيسان سوۋزادان 2:3 ەسەبىمەن جەڭىلىس تاپتىڭىز. بارلىعى كوز الدىمىزدا. ەگەر دە ءسىز برازيليالىقتى جەڭگەندە ءبىزدىڭ ءابىلحان امانقۇلمەن كەزدەسەر ەدىڭىز عوي.
– ءيا, سولاي. مەن توكيو وليمپياداسىندا ءبىرىنشى جەكپە-جەكتە ءۇندىستان بوكسشىسىن 5:0 ەسەبىمەن جەڭدىم. ەكىنشى كەزدەسۋىمدە ەبەرت كونسەيسانعا 2:3 ەسەبىمەن ەسە جىبەردىم. وكىنىشكە قاراي ¼ فينالدا ءابىلحان دا سول برازيليالىق بوكسشىدان جەڭىلىپ قالدى. وسىلايشا, ەكى قازاق بوكسشىسىن جەڭگەن ەبەرت كونسەيسان سوۋزا وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.
– بوكستان قىتايدىڭ ەرلەر قۇراماسى سوڭعى ەكى وليمپيادادا جۇلدەسىز قالدى. ءتىپتى توكيودا جۇلدەگەرلەر قاتارىنان بىردە-ءبىر قىتاي بوكسشىسىن كورە المادىق. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟
– نەگىزى بۇل سۇراققا ۇستازدار جاۋاپ بەرۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. ال ءوز تاراپىمنان ايتاتىن بولسام, ناتيجە كورسەتۋ ءۇشىن بىزگە حالىقارالىق جارىستارعا كوپ قاتىسۋىمىز كەرەك. توكيو وليمپياداسى الدىندا پاندەمياعا بايلانىستى ءبىز جوسپارلاعان جارىستارعا شىقپادىق. دايىندىقتى دۇرىس جاساي الماي, ءتىپتى ۇيدە دايىندالعان كەزدەر بولدى. وليمپياداعا ءتورت كۇن قالعاندا باردىق. مەن جارىستىڭ ەكىنشى كۇنى رينگكە شىقتىم.
– ءسىزدى نە ءۇشىن «قىتايدىڭ بوكس كورولى» دەيدى؟
– التىن بەلبەۋگە يە بولاتىن ءتۋرنيردى 2017, 2019, 2020 جانە 2021 جىلدارى ءتورت رەت جەڭىپ الدىم. بۇل – ءوزىڭنىڭ مىقتى ەكەنىڭدى دالەلدەيتىن تۋرنير. وليمپيادادا ەرلەر بوكسىندا قانشا سالماق بولادى, بەلبەۋ دە سونشاما. ال قالعان سالماقتارعا تەك مەدال عانا بەرىلەدى. «قىتايدىڭ بوكس كورولى» دەگەن بەلبەۋگە قىتاي چەمپيوناتىندا ۇزدىك بولعان 8 نە 16 بوكسشى عانا تالاسۋعا مۇمكىندىك الادى. جەڭىمپازعا 50 مىڭ قىتاي ءيۋانى (شامامەن 3,5 ملن تەڭگە) بەرىلەدى.
– ءوزىڭىز جايلى مالىمەت بەرە كەتسەڭىز.
– 1996 جىلى 18 قاراشادا قىتايدىڭ التاي ءوڭىرىنىڭ تارلان دەگەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدىم. 1-سىنىپتى بىتىرگەننەن كەيىن اكە-شەشەممەن قالاشىققا قاراي كوشىپ كەلدىك. سول جەردە وقۋىمدى دامىتتىم. كەيىن ورايى كەلىپ مۇرات بوشايدىڭ قولىنا بوكسقا باردىم. ول كىسى – مەنىڭ العاشقى جاتتىقتىرۋشىم. ول كەزدە 11 جاستا ەدىم. مۇرات اعا مەنى ۇيىنە الدىرتىپ, ءوز ۇلىنداي قارادى. ءتورت جىل تاربيەلەپ, ولكەلىك بوكس كومانداسىنا قازىرگى باپكەرىم ابدىشۇكىر اعايعا تاپسىردى.
– وتباسىڭىز جايلى ايتساڭىز.
– اكەم تاڭاتقان ساۋداگەر بولعان كىسى, قازىر ۇيدە. انام دا ۇيدە. اتا-انامنىڭ قولداۋىن ءاردايىم سەزىنىپ تۇرامىن. جاقىپبەك دەگەن اعام بار. اكە-شەشەمنىڭ قولىندا تۇرادى. سولارعا كومەكتەسەدى. مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى.
– ءسىزدى كەزىندە 2018 جىلى جاكارتادا وتكەن ازيا ويىندارىنا قاتىستى دەپ ەستىپ ەدىك. ناتيجەسى قانداي؟
– 2017 جىلى قىتاي ويىندارى ءوتتى. سول جارىستان كەيىن ءبىز سىرت جاقتاعى جارىستارعا شىعا الماي قالدىق. سونىڭ اسەرى بولسا كەرەك, وكىنىشكە قاراي, ازيا ويىندارىندا بەسىنشى ورىن الىپ قالدىم. رينگكە 75 كيلودا شىعىپ, ءۇندىستان بوكسشىسىنان ۇتىلدىم.
– ءتورت جىلدا ءبىر وتەتىن قىتاي ويىندارى جايلى بۇرىندارى ەستىپ ەدىك. وسى جارىس تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز.
– بىزدە 36 ولكە بار. بۇل جارىسقا وتە قاتتى ءمان بەرىلەدى. كىشى الەم چەمپيوناتى سەكىلدى. بوكسشىلار اراسىندا ءۇش رەت ىرىكتەۋ وتەدى. سودان جەڭىمپاز اتانعاندار ءوز ولكەسىنە ۇپاي سالىپ بەرەدى.
– قۇرامادا سىزدەن باسقا قازاق جىگىتتەرى بار ما؟
– 92 كيلودان جوعارى سالماقتا دانابەك بايقونىس دەگەن قازاق جىگىتى بار. ءبىرىنشى جارىس كۇنى جەڭىسكە جەتكەنىمەن, ەكىنشى كۇنى وزبەك بوكسشىسىنان جەڭىلىپ قالدى.
– ماقسات-جوسپارىڭىز قانداي؟
– جوسپارىم – ازيا چەمپيوناتى مەن ازيا ويىندارىنان جاقسى ناتيجە شىعارۋ. جالپى, مەنىڭ ارمانىم – پاريج وليمپياداسىندا توپ جارىپ, حالقىمدى قۋانتسام.
– اڭگىمەڭىزگە كوپ راحمەت, ءسىزدىڭ جەتىستىگىڭىزگە ءاردايىم تىلەۋلەس بولىپ وتىرامىز.
اڭگىمەلەسكەن
الماس ماناپ,
«Egemen Qazaqstan»
