كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
كريپتويندۋستريانى جانە بلوكچەين-تەحنولوگيالاردى دامىتۋ بويىنشا شارالار اياسىندا ارنايى جۇمىس توبى قازاقستاندىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى (احقو) كريپتوبيرجاسىنىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىق ەرەجەسىن بەكىتتى. جۇمىس توبىنا تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى, ۇلتتىق بانك, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى, قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى, قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى, احقو جانە بانك پەن تسيفرلى اكتيۆتەر نارىعىنىڭ بىرقاتار قاتىسۋشىسى ەنگەن. ءسويتىپ, وسى باعىتتاعى قاناتقاقتى جوبا رەسمي تۇردە باستالدى.
تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى باعدات ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا, كريپتويندۋستريا دەگەنىمىز تەك ماينينگ ەمەس, ونىڭ قۇرامىنا كريپتوبيرجا, تسيفرلى ۆاليۋتا, تسيفرلى ءاميان جانە وزگە دە بلوكچەين-تەحنولوگيالار كىرەدى.
«بۇل دا – ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ پايداسىنا جۇمىس ىستەي الاتىن جانە جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى سالالاردىڭ ءبىرى. ءبىز كريپتوبيرجادان دا پايدا تابۋىمىز كەرەك, بۇل قارجىلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋدىڭ كەلەسى دەڭگەيى. قازاقستاننىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن پايدالانا وتىرىپ وندىرىلگەن تسيفرلى اكتيۆتەر جەرگىلىكتى كريپتوبيرجادا ماكسيمالدى تۇردە ساۋدالانۋى جانە تابىس ەلدە قالۋى ءۇشىن تولىققاندى ەكوجۇيە قۇرۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە بىزدە احقو سياقتى الاڭ بار», دەدى ب.مۋسين.
احقو كريپتوبيرجاسى مەن قازاقستاندىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ ىنتىماقتاستىعى – قازاقستاننىڭ وڭىرلىك كريپتو-حاب رەتىندەگى الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن ءتيىستى رەتتەۋشىلىك بازانى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان قاناتقاقتى جوبا. سوندىقتان جىل سوڭىنا دەيىن قاناتقاقتى جوبا رەتىندە جۇمىس ىستەيدى. وعان احقو-نىڭ قارجىلىق قىزمەتتەردى رەتتەۋ جونىندەگى كوميتەتىنەن ليتسەنزيا (تسيفرلىق اكتيۆتەر پلاتفورماسىن باسقارۋعا ارنالعان ليتسەنزيا) العان كريپتوبيرجالار قاتىسا الادى. جاقىن ارادا جوبا ەرەجەسى قارجى ورتالىعىنىڭ رەسمي سايتىندا جاريالانباق.
ەگەر جوبا ءساتتى جۇزەگە اسسا, وندا ءتيىستى زاڭناماعا جانە احقو-نىڭ اكتىلەرىنە وزگەرىس ەنگىزىلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل جوبانىڭ تيىمدىلىگى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تسيفرلى اكتيۆتەر ساۋداسىن ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, سونداي-اق بولشەك جانە كاسىبي ينۆەستورلار قۇقىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىندىگى.
«قارجى ورتالىعىنىڭ قارجىلىق قىزمەتتەردى رەتتەۋ بويىنشا كوميتەتى – قازاقستانداعى قارجى-تەحنيكالىق كومپانيالاردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋمەن اينالىساتىن بىردەن-ءبىر ورگان. احقو-دا جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن قارجى-تەحنيكالىق ۇيىمعا ليتسەنزيا بەرمەس بۇرىن ءبىز تەرەڭ ءارى مۇقيات تەكسەرۋ جۇرگىزەمىز, ءارى قاراي ونىڭ قىزمەتىنە بايلانىستى تۇراقتى قاداعالاۋ جاسايمىز. ماقساتىمىز – كليەنتتەردىڭ سەنىمىنە يە سەنىمدى جانە تۇراقتى كومپانيالار عانا ارەكەت ەتەتىن ورتا قۇرۋ», دەيدى قارجىلىق قىزمەتتەر كورسەتۋدى رەتتەۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ باس ديرەكتورى نۇرحان كوشىموۆ.
مىنە, ءسويتىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ كريپتوۆاليۋتامەن رەسمي جۇمىس ىستەيتىن دە كەزى كەلدى. كريپتوبيرجاعا كىرۋ ءۇشىن احقو-دا تىركەلگەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ بىرىنەن زاڭدى شوت اشىلۋى كەرەك. كاسىپكەر سول شوتى ارقىلى اقشا اۋدارىمىن جاساپ, كريپتوۆاليۋتالار ساتىپ الادى جانە ونىمەن بيرجادا ءتۇرلى وپەراتسيالار جۇرگىزەدى. سونىمەن بىرگە ينۆەستور تۇسكەن تابىستى ءوز شوتىنا كادىمگى اقشا كۇيىندە دە اۋدارا الادى. ونداي جاعدايدا بانك ترانزاكتسيا بويىنشا دەلدال قىزمەتىن اتقارادى.
مەملەكەت نەلىكتەن مۇنداي قادامعا باردى؟ ياعني نەگە كريپتوۆاليۋتامەن ساۋدا جاساۋدى رەسميلەندىرۋگە كوشتى؟ بلوكچەين جانە داتا-ورتالىق يندۋسترياسى قاۋىمداستىعىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بايلانىس بويىنشا اعا ۇيلەستىرۋشىسى سەرگەي پۋترانىڭ سوزىنە قاراعاندا, ۇكىمەتتىڭ بۇلاي كەلىسىم-قادام جاساۋىنا بىرنەشە سەبەپ بار.
«بىرىنشىدەن, ءبىزدىڭ ەلدە الەمدىك ماينينگتىڭ 6-8 پايىزى وندىرىلەدى. سونداي-اق كەيبىر قازاقستاندىقتار قازىردىڭ وزىندە ءتۇرلى تسيفرلى اكتيۆتەردى بەلسەندى تۇردە ساتا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ونداي مامىلەلەر قۇنى ميلليونداعان دوللارعا باعالانادى. تاعى ءبىر سەبەپ – الاياقتىق. ازاماتتارىمىزدىڭ كريپتوۆاليۋتا ورنىنا بوس نارسەنى ساتىپ الۋ جاعدايلارى دا ءجيى كەزدەسەدى. جاھاندىق ۇدەرىسكە قاراساق, كريپتولاردىڭ اينالىمى – بۇكىل الەم بويىنشا كۇن سايىن بولىپ جاتاتىن ميللياردتاعان دوللاردىڭ ساۋدا-ساتتىعى. بۇل اينالىمنان قازاقستانعا 1 پايىز كىرىس تۇسەر بولسا, مۇنىڭ ءوزى – ۇلكەن اقشا. ول بىزگە ينۆەستيتسيا تۇرىندە كەلىپ, سالىق, جۇمىس ورنى, جالاقى كۇيىندە قالادى. بۇل – ۇلكەن يندۋستريا», دەيدى س.پۋترا.
تسيفرلىق دامىتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جاسلان ماديەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ كريپتوحاب بولۋعا مۇمكىندىگى جوعارى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا قازىر مينيسترلىك ءماجىلىس دەپۋتاتتارى باستاما ەتىپ كوتەرگەن «تسيفرلىق اكتيۆتەر تۋرالى» زاڭ جوباسىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل زاڭ جوباسى قاناتقاقتى جوبانىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرىن ەسكەرىپ, تسيفرلىق ەكوجۇيەنىڭ كەشەندى دامۋى جولىنداعى جاعىمدى رەتتەۋگە جاعداي جاساماق. ءبىزدىڭ ەلدە وسى باعىتتاعى ادامي كاپيتال جاقسى دامىپ كەلەدى. ءبىز سونىمەن قاتار بلوكچەين تەحنولوگيالاردى بەلسەندى تۇردە العا جىلجىتىپ وتىرمىز. قازىر مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا بلوكچەيندى ەنگىزىپ جاتىرمىز», دەدى ج.ماديەۆ.
قارجىلىق مونيتورينگ جاساۋ اگەنتتىگى سۋبەكتىلەرمەن قارجىلىق مونيتورينگ جۇمىسى جونىندەگى دەپارتامەنت باسشىسى عابيت لەسبەكوۆتىڭ پىكىرىنشە, تسيفرلىق تەحنولوگيا – ورتالىقسىزداندىرىلعان جاڭا تەحنولوگيا, سوندىقتان قارجىنى جىمقىرۋعا قاتىستى تاۋەكەلى دە جوعارى. ال بانك سالاسى – قارجىنى جىمقىرۋمەن كۇرەستە وتە بەلسەندى قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىرى.
«بۇكىل كۇدىكتى وپەراتسيالار تۋرالى اقپاراتتىڭ 95 پايىزىن ءبىز ەكىنشى دارەجەلى بانكتەردەن الامىز. ولاردىڭ وسى ماسەلە بويىنشا تەكسەرۋ جۇيەسى وتە ساپالى تۇردە جاقسىلاپ جولعا قويىلعان. تەك ولارعا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ءتۇسىنۋ كەرەك. سول سەبەپتى ءبىزدىڭ تالاپتاردى ءجىتى قاداعالاۋ ارقىلى وپەراتسيالاردى جۇزەگە اسىراتىنىنا ەش كۇمانىمىز جوق. بۇل قاناتقاقتى جوبا كريپتويندۋستريانىڭ ءارى قارايعى دامۋىنا جانە قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا جاقسى مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنەمىز», دەيدى ع.لەسبەكوۆ.
ساراپشىلاردىڭ پايىمىنشا, كريپتويندۋستريانى دامىتۋعا بانك جۇيەسى كوپ كومەگىن تيگىزۋگە ءتيىس. جاقىن كەلەشەكتە كريپتوبيرجا مەن قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ سەرىكتەستىگى وتاندىق قارجى سەكتورىن جاڭا بەلەسكە شىعارادى, ال تۇتىنۋشىلار مەن ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى قارجىلىق احۋال قالىپتاستىرادى دەگەن ءۇمىت بار. وسى جوبانىڭ جولعا قويىلۋى كەزىندە كورىنىس بەرگەن بىردەن-ءبىر جىلت ەتكەن قۋانىش, ول – باسقا ەل ماينەرلەرىنىڭ دە ەش الاڭسىز قازاقستانعا كەلە الۋى, ءسويتىپ وتاندىق ەكونوميكاعا تىڭ ينۆەستيتسيا تارتۋ مۇمكىندىگى.
