قارجى • 07 شىلدە، 2022

كريپتوبيرجادا ساۋدا جاساڭىز

13 رەت كورسەتىلدى

اتىن ەستىسەك ۇركە قارايتىن كريپتوۆاليۋتامەن ساۋدا-ساتتىقتى ەندى ءوز ەلىمىزدە ەركىن جاساۋعا بولادى. ول ءۇشىن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىندا تىركەلگەن كەز كەلگەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەن زاڭدى شوت اشىپ، ينۆەستور رەتىندە كريپتوۆاليۋتالاردى ساتىپ الىپ، قايتا ساتىپ، ءتۇرلى وپەراتسيالاردى ورىنداۋ جەتكىلىكتى. كەيىن قورجىنىڭىزعا تۇسكەن كريپتو-كىرىستى كادىمگى اقشاعا اينالدىرىپ، شوتىڭىزعا جىبەرە الاسىز. ول ءۇشىن سىزگە بانك كومەكتەسەدى.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «EQ»

كريپتويندۋستريانى جانە بلوكچەين-تەحنولوگيالاردى دامىتۋ بويىنشا شا­را­لار اياسىندا ارنايى جۇمىس توبى قازاق­ستاندىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى (احقو) كريپتوبيرجاسىنىڭ ءوزارا ىن­تى­ماقتاستىق ەرەجەسىن بەكىتتى. جۇمىس تو­بىنا تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى، ۇلت­تىق بانك، قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى، قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى، قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىم­داستىعى، احقو جانە بانك پەن تسيفرلى اكتيۆتەر نارىعىنىڭ بىرقاتار قاتىسۋشىسى ەنگەن. ءسويتىپ، وسى باعىتتاعى قاناتقاقتى جوبا رەسمي تۇردە باستالدى.

تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى باعدات ءمۋسين­نىڭ ايتۋىنشا، كريپتويندۋس­تريا دە­گەنىمىز تەك ماينينگ ەمەس، ونىڭ قۇرامىنا كريپتوبيرجا، تسيفرلى ۆاليۋتا، تسيفر­لى ءاميان جانە وزگە دە بلوكچەين-تەحنولوگيالار كىرەدى.

«بۇل دا – ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ پايداسىنا جۇمىس ىستەي الاتىن جانە جۇ­مىس ىستەۋگە مىندەتتى سالالاردىڭ ءبىرى. ءبىز كريپتوبيرجادان دا پايدا تابۋىمىز كەرەك، بۇل قارجىلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋدىڭ كەلەسى دەڭگەيى. قازاقستاننىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن پايدالانا وتىرىپ وندىرىلگەن تسيفرلى اكتيۆتەر جەرگىلىكتى كريپتوبيرجادا ماكسيمالدى تۇردە ساۋ­دالانۋى جانە تابىس ەلدە قالۋى ءۇشىن تولىققاندى ەكوجۇيە قۇرۋ كەرەك. ونىڭ ۇستىنە بىزدە احقو سياقتى الاڭ بار»، دەدى ب.مۋسين.

احقو كريپتوبيرجاسى مەن قازاقستان­دىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ ىنتىماق­تاس­تىعى – قازاقستاننىڭ وڭىر­لىك كريپتو-حاب رەتىندەگى الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن ءتيىستى رەتتەۋشىلىك بازانى قام­تاماسىز ەتۋگە با­عىتتالعان قانات­قاقتى جوبا. سوندىقتان جىل سوڭىنا دەيىن قاناتقاقتى جوبا رە­تىندە جۇمىس ىستەيدى. وعان احقو-نىڭ قارجىلىق قىزمەتتەردى رەتتەۋ جونىندەگى كوميتەتىنەن ليتسەنزيا (تسيفرلىق اكتيۆتەر پلاتفورماسىن باسقارۋعا ارنالعان لي­تسەنزيا) العان كريپتوبيرجالار قاتىسا الادى. جاقىن ارادا جوبا ەرەجەسى قار­جى ورتالىعىنىڭ رەسمي سايتىندا جاريا­لانباق.

ەگەر جوبا ءساتتى جۇزەگە اسسا، وندا ءتيىستى زاڭناماعا جانە احقو-نىڭ اكتىلەرىنە وزگەرىس ەنگىزىلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل جوبانىڭ تيىمدىلىگى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تسيفرلى اكتيۆتەر ساۋداسىن ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ، سونداي-اق بولشەك جانە كاسىبي ينۆەس­تورلار قۇقىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىندىگى.

«قارجى ورتالىعىنىڭ قارجىلىق قىز­مەتتەردى رەتتەۋ بويىنشا كوميتەتى – قازاقستانداعى قارجى-تەحنيكالىق كوم­پانيالاردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋمەن اينا­لى­ساتىن بىردەن-ءبىر ورگان. احقو-دا جۇ­مىس ىستەگىسى كەلەتىن قارجى-تەحنيكالىق ۇيىمعا ليتسەنزيا بەرمەس بۇرىن ءبىز تەرەڭ ءارى مۇقيات تەكسەرۋ جۇرگىزەمىز، ءارى قاراي ونىڭ قىزمەتىنە بايلانىستى تۇراقتى قا­داعالاۋ جاسايمىز. ماقساتىمىز – كليەنت­تەردىڭ سەنىمىنە يە سەنىمدى جانە تۇراق­تى كومپانيالار عانا ارەكەت ەتەتىن ورتا قۇرۋ»، دەيدى قارجىلىق قىزمەتتەر كور­سەتۋدى رەتتەۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ باس ديرەكتورى نۇرحان كوشىموۆ.

مىنە، ءسويتىپ، قازاقستاندىقتاردىڭ كريپتوۆاليۋتامەن رەسمي جۇمىس ىستەيتىن دە كەزى كەلدى. كريپتوبيرجاعا كىرۋ ءۇشىن احقو-دا تىركەلگەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانك­تەردىڭ بىرىنەن زاڭدى شوت اشىلۋى كەرەك. كاسىپكەر سول شوتى ارقىلى اقشا اۋدارىمىن جاساپ، كريپتوۆاليۋتالار ساتىپ الادى جانە ونىمەن بيرجادا ءتۇرلى وپەراتسيالار جۇرگىزەدى. سونىمەن بىرگە ينۆەس­تور تۇسكەن تابىستى ءوز شوتىنا كادىمگى اقشا كۇيىندە دە اۋدارا الادى. ونداي جاعدايدا بانك ترانزاكتسيا بويىنشا دەلدال قىزمەتىن اتقارادى.

مەملەكەت نەلىكتەن مۇنداي قادامعا باردى؟ ياعني نەگە كريپتوۆاليۋتامەن ساۋدا جاساۋدى رەسميلەندىرۋگە كوشتى؟ بلوكچەين جانە داتا-ورتالىق يندۋستريا­سى قاۋىمداستىعىنىڭ مەملەكەتتىك ور­گان­دارمەن بايلانىس بويىنشا اعا ۇي­لەس­تىرۋشىسى سەرگەي پۋترانىڭ سوزىنە قاراعاندا، ۇكىمەتتىڭ بۇلاي كەلىسىم-قادا­م جاساۋىنا بىرنەشە سەبەپ بار.

«بىرىنشىدەن، ءبىزدىڭ ەلدە الەمدىك ماي­نينگتىڭ 6-8 پايىزى وندىرىلەدى. سون­داي-اق كەيبىر قازاقستاندىقتار قازىردىڭ وزىندە ءتۇرلى تسيفرلى اكتيۆتەردى بەلسەندى تۇردە ساتا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ونداي مامىلەلەر قۇنى ميلليونداعان دوللارعا باعالانادى. تاعى ءبىر سەبەپ – الاياقتىق. ازاماتتارىمىزدىڭ كريپتوۆاليۋتا ورنىنا بوس نارسەنى ساتىپ الۋ جاع­دايلارى دا ءجيى كەزدەسەدى. جاھاندىق ۇدەرىسكە قاراساق، كريپتولاردىڭ اينالىمى – بۇكىل الەم بويىنشا كۇن سايىن بولىپ جاتاتىن ميللياردتاعان دوللاردىڭ ساۋدا-ساتتىعى. بۇل اينالىمنان قازاقستانعا 1 پايىز كىرىس تۇسەر بولسا، مۇنىڭ ءوزى – ۇلكەن اقشا. ول بىزگە ينۆەستيتسيا تۇرىندە كەلىپ، سالىق، جۇمىس ورنى، جالاقى كۇيىندە قالادى. بۇل – ۇلكەن يندۋستريا»، دەيدى س.پۋترا.

تسيفرلىق دامىتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جاسلان ماديەۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان­نىڭ كريپتوحاب بولۋعا مۇمكىندىگى جوعارى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا قازىر مي­نيسترلىك ءماجىلىس دەپۋتاتتارى باس­تاما ەتىپ كوتەرگەن «تسيفرلىق اكتيۆتەر تۋرالى» زاڭ جوباسىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. بۇل زاڭ جوباسى قاناتقاقتى جو­بانىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرىن ەسكەرىپ، تسيفرلىق ەكو­جۇيە­نىڭ كەشەندى دامۋى جولىنداعى جاعىمدى رەتتەۋگە جاعداي جاساماق. ءبىزدىڭ ەلدە وسى باعىتتاعى ادامي كاپيتال جاقسى دامىپ كەلەدى. ءبىز سونىمەن قاتار بلوكچەين تەحنولوگيالاردى بەلسەندى تۇردە العا جىلجىتىپ وتىرمىز. قازىر مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا بلوك­چەيندى ەنگىزىپ جاتىرمىز»، دەدى ج.ماديەۆ.

قارجىلىق مونيتورينگ جاساۋ اگەنتتىگى سۋبەكتىلەرمەن قارجىلىق مونيتورينگ جۇمىسى جونىندەگى دەپارتامەنت باسشىسى عابيت لەسبەكوۆتىڭ پىكىرىنشە، تسيفرلىق تەح­نولوگيا – ورتالىقسىزداندىرىلعان جاڭا تەحنولوگيا، سوندىقتان قارجىنى جىم­قىرۋعا قاتىستى تاۋەكەلى دە جوعارى. ال بانك سالاسى – قارجىنى جىمقىرۋمەن كۇ­رەستە وتە بەلسەندى قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىرى.

«بۇكىل كۇدىكتى وپەراتسيالار تۋرالى اقپاراتتىڭ 95 پايىزىن ءبىز ەكىنشى دارەجەلى بانكتەردەن الامىز. ولاردىڭ وسى ماسەلە بويىنشا تەكسەرۋ جۇيەسى وتە ساپالى تۇردە جاقسىلاپ جولعا قويىلعان. تەك ولارعا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ءتۇسىنۋ كەرەك. سول سەبەپتى ءبىزدىڭ تالاپتاردى ءجىتى قاداعالاۋ ارقىلى وپەراتسيالاردى جۇزەگە اسىراتىنىنا ەش كۇمانىمىز جوق. بۇل قاناتقاقتى جوبا كريپتويندۋستريانىڭ ءارى قارايعى دامۋى­نا جانە قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تار­تىمدىلىعىن ارتتىرۋعا جاقسى مۇم­كىن­دىك بەرەدى دەپ سەنەمىز»، دەيدى ع.لەسبەكوۆ.

ساراپشىلاردىڭ پايىمىنشا، كريپ­تويندۋستريانى دامىتۋعا بانك جۇيەسى كوپ كومەگىن تيگىزۋگە ءتيىس. جاقىن كە­لەشەكتە كريپتوبيرجا مەن قارجى ينس­تي­تۋتتارىنىڭ سەرىكتەستىگى وتاندىق قار­جى سەكتورىن جاڭا بەلەسكە شىعارادى، ال تۇتىنۋشىلار مەن ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى قارجىلىق احۋال قالىپ­تاس­تى­رادى دەگەن ءۇمىت بار. وسى جوبانىڭ جولعا قويىلۋى كەزىندە كورىنىس بەرگەن بىردەن-ءبىر جىلت ەتكەن قۋانىش، ول – باسقا ەل ماينەرلەرىنىڭ دە ەش الاڭسىز قازاقستانعا كەلە الۋى، ءسويتىپ وتاندىق ەكونوميكاعا تىڭ ينۆەستيتسيا تارتۋ مۇمكىندىگى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شەكارانىڭ شەبى بەرىك

قازاقستان • كەشە

باقىت مينيسترلىگى

قوعام • كەشە

ەلەكتر جەلىلەرى توزىپ تۇر

ەكونوميكا • كەشە

ۇلت ۇستازىنىڭ ۇلاعاتى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

«قىلمىسكەر» قالام

ونەر • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار