سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى قالامگەر

1997 جىل. سالبىراعان كوكتەم. ءولىارا شاق. وسكەمەن قالاسىنىڭ سولتۇستىك بۇيىرىندە جاتقان, قازاعىنان ورىسى الدەقايدا مول گلۋبوكوە كەنتىندە قازەكەم ءۇشىن ۇلكەن وقيعا بولىپ جاتىر: بۇگىن مۇندا تۇڭعىش رەت قازاقشا مەكتەپ اشىلىپ, وعان ءتور التايدىڭ تەكتى تۋماسى, كوزى تىرىسىندە قۇتتى قالامىنان قازاقي قارا ءسوزدىڭ ۋىزى سورعالاعان ورالحان بوكەيدىڭ اتى بەرىل­مەكشى. كەنت توڭىرەگى بار, وسكەمەنى بار, قو­يى­ڭىزشى, وڭىردەگى قازاقتىڭ قالام ۇس­تا­عان­دارىنىڭ ءبىرازى سول سالتاناتقا جي­نالىپتى. اۋىلدان كوشىپ كەلگەنىمە جىل تولماعان مەن كوپشىلىگىن بىلە دە بەرمەيمىن. ورتا بويلى, تولىقتاۋ كەلگەن كوزىلدىرىكتى جىگىت شىقتى ورتاعا. بايقايمىن, ادۋىندى. ء“ايتىڭىز, ءبۇيتىڭىز” دەگەن جۇرگىزۋشىلەردى رەتىنە قاراي تارپىپ تاستاپ تۇر. اۋدان باسشىلارى دا ونىڭ بۇل ىسىنە ورەسكەلدىك دەپ ەمەس, سىيلاسىممەن قارايتىن سىندى. نە قىلاسىڭ, ول ءوز سوزىندە جاقسى ايتتى. باتىرىپ ايتتى. قاسىنىپ ايتۋىمەن بىرگە تاسىنىپ سويلەۋىنەن مىنا شاراعا اسا قۋانىپ تۇرعانى بايقالادى. – گلۋبوكوە گلۋبوكوە بولعاننان بەرى قا­زاقتىڭ ءتىلى مەن ءدىلىن بوساعاسىنان سى­عا­لاتقاندى قويىپ, ماڭايىنان جۇرگىزبەۋشى ەدى. مىناۋ وقيعا – تاۋەل­سىز­دىك­تىڭ جەمىسى. گلۋبوكوەنىڭ قا­زاقي تاريحىنىڭ كۇنتىزبەسى ءدال بۇگىننەن باس­تالادى, اعايىن. ال ورالحان بوكەەۆ – ءبىر­تۋارىڭ. قوس قۋانىش قايىرىمەن بولسىن! – دەپ ءبىراز سىلتەدى. كەزەك ماعان كەلدى. ورالحانعا ارنالعان رەك­ۆي­ەم-ەلەگيامدى وقىدىم. جۇرت كاۋ­كىلدەسە قول سوقتى. ءۇزىلىس. ەسىك الدىنا شىعىپ جەلپىنىپ تۇرعامىز. جانىما باعاناعى جىگىت كەلدى. – مەن وڭداسىن ەلۋباي دەگەن “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنىڭ وسى وبلىستاعى ءتىلشىسى بولامىن. ماعان ءسىزدىڭ جاڭاعى ولەڭىڭىز وتە ۇنادى. ورەكەڭدى ءدال ءسىز سياقتى جوقتاۋ كەرەك ەكەن, – دەپ مەنىڭ ىشىمە مايداي جاعاتىن سوزدەردىڭ ءبىرازىن بوراتتى دەرسىڭ... مىنە, وڭقاڭمەن تانىستىعىمىز وسىلاي باستالعان. سول جىلى مەن دە وبلىستىق “ديدار” گازەتىنە قىزمەتكە كىردىم. ال وڭ­داسىن ەكەۋمىزدىڭ سول تانىستىعىمىز جول­داس­تىققا, جۇرە-بارا دوستىققا ۇلاسقان. قىم-قۋىت وزگەرىستەرگە تولى ون جىلدان استام ۋاقىت ارالىعىندا ىشەك-قارنىمىز ارالاسا ءجۇرىپ, مەن وڭقاڭدى جان-جاقتى ءارى مەيلىنشە تانۋعا مۇمكىندىك العامىن... ونىڭ بويىنداعى باستى كەمشىلىگى, مۇمكىن ول جەتىستىگى دە شىعار, باسىنان سىنىق سۇيەم ءسوز اسىرماۋى, قوس جاۋى­رى­نى­مەن جاتسا دا كەۋ­دەسىنە ەشكىمنىڭ تابانىن تيگىزبەۋگە تى­رى­سۋى, تىز ەتىپ تەز اشۋلانىپ, كومەيىنە كەپتەلگەن ويىن لاق ەتكىزىپ توگە سالاتىنى, الايدا تەز قايتاتىنى بولدى. مۇمكىن, بۇل قاسيەت قازەكەمنىڭ “جاقسىنىڭ وكپەسى – جىبەك ورامال كەپكەنشە” دەيتىن ماتەلىن راستايتىن بولار. جۋرناليست وڭداسىن ەلۋبايدىڭ بو­يىن­داعى كاسىبي ەڭ مىقتى قاسيەتى – شاپ­شاڭ­دىعى. ول بەلبەۋىن “بوساتىپ”, ەمىن-ەركىن, ارقاسىن كەڭگە سالىپ ءجۇرۋدىڭ نە ەكەنىن بىلمەيدى. سىلبىرلىق – وعان جات. اپىرىپ, جاپىرىپ ىستەيدى. ءبىر جەرگە بايىز تاۋىپ وتىرۋدى دا ول ەرىنشەكتىككە بالايدى. سون­دىقتان دا شىعار, تەك شىعىس قازاقستان وبلىسى عانا ەمەس, بۇتكىل رەس­پۋب­ليكامىزدا بو­لىپ جاتقان جاڭالىق-ءوز­گەرىستەردىڭ ەگجەي-تەگجەيلى ماعلۇماتىن وڭداسىننان عانا سۇراپ جۇرەتىنىمىز. ودان الىنعان اقپاراتتارعا كۇدىكتەنۋدىڭ قاجەتى دە شامالى. شاپشاڭدىق دەمەكشى... اناۋ جىلى وڭقاڭمەن بىرگە وبلى­سى­مىزدىڭ ءۇرجار اۋدانىندا ءىسساپاردا بولدىق. ساپارعا ونىمەن بىرگە شىعۋدىڭ مەن ءۇشىن ءتيىمدى-ءتيىمسىز جاقتارىنىڭ توپانى بىردەي: جاتىن-ورىن, ءىشىپ-جەم, قايدا بارامىز, قايدا تۇرامىز دەگەندەي كۇيكى سۇراقتارعا باس اۋىرتپايسىز. نەگە دەسەڭىز, وسىنىڭ ءبارىن شىپ-شىرعاسىن شىعارماي وڭقاڭ ءوزى رەتكە كەلتىرەدى. ال ءتيىمسىز جاعى... ءبىر جەردەن قاجەتتى ماتەريال العاندا ول مەن سياقتى اس­ىق­پاي, بەلبەۋ اعىتىپ وتىرۋدى بىلمەيدى. اسىعىس. – مىنا سەنىڭ جۇرىسىڭمەن جۇرسەك, ەكى-ءۇش ماقالا ءۇشىن ءۇرجاردا اي جارىم جاتۋىمىز كەرەك شىعار. بولبىرلىقتى قاشان قوياسىڭ وسى, – دەپ تاۋسىلىپ سويلەيدى. قويشى, وسكەمەننەن 600 شاقىرىم قا­شىق­تىقتا جاتقان ءۇرجاردان اياگوزگە ءبىر قو­نىپ, ۇيگە ءتۇس اۋا كەلدىك. كەشكە تامان وڭقاڭ: – ءۇرجار تۋرالى “ەگەمەنگە” باس-اياعى 400 جولداي ماتەريال جىبەرىپ قويدىم. قالعانىن ەرتەڭگە قالدىرىپ وتىرمىن, – دەپ تەلەفون شالىپ تۇر. استاپىراللا! مەن شىنىمدى ايتسام, ماتەريال جازعاندى قويىپ, تەرىمدى دە باسىپ ۇلگەرگەن جوق بو­لا­تىن­مىن. مىنە, قازىرگى ءداۋىر ءجۋرناليسى ءۇشىن ەڭ قاجەتتى قاسيەت – ۇتقىرلىق پەن شاپ­شاڭ­دىقتىڭ ۇلگىسىن وڭداسىننان ۇيرەنۋ كەرەك دەپ جۇرەتىنىم سوندىقتان. ال, سپورت... بۇل سالا – وڭقاڭنىڭ ماڭگىلىك “دەرتى”. “ىشكەن اسىن جەرگە قويادى” دەگەن ماتەل ونىڭ سپورتقا دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ قولىنا سۋ قۇيۋعا دا جاراماي قالاتىن شىعار. ونىڭ جيھانكەزدىگى 1996 جىلعى اتلانتا وليم­پيا­دا­سىنا بارا الماي, بارماق شايناپ, “قان” تۇكىرىپ قالعاننان كەيىن ىلە-شالا باستالدى. ءار ساپاردى ەرتەرەكتەن ويلاستىرۋ كە­رەك ەكەندىگىن, مەم­لەكەتتىڭ شىعايباي قالتاسىنا ۇڭىلە بەرگەننەن تۇك ونبەيتىنىن تۇسىنگەن ول وزىنشە تىرلىككە كوشتى: ماردىمسىز جالاقىسىنان ۇنەم جاسادى, دەمەۋشىلەر ىزدەدى. ءاپ دەپ 1998 جىلعى پا­ريج­دەگى فۋتبول دوداسىنا بارىپ كەلدى. وعان ءجى­بەرگەن ءوزىنىڭ سۇيىكتى گازەتى “ەگەمەن قازاقستان”, سول كەزدەگى ىسكەر, سەزىمتال باسشىسى ءۋاليحان قا­ليجان. كوڭىلى كونشىدى. الايدا, كوپ ۋاقىت وتپەي-اق كۇرسىنەتىندى شىعاردى. سويتسەك, ەندى 2000 جىلعى سيدنەي وليمپياداسىنا بارۋ ۋايىمى يەكتەگەن ەكەن... ول سيدنەيگە دە, افيناعا دا, تۋريندەگى قىسقى وليمپياداعا دا, كورەياداعى فۋت­بول­دان وتكەن الەم چەمپيوناتىنا دا, بەيجىڭگە دە بارىپ قايتتى. مەن كوبىنە-كوپ قال­جىڭ­داپ, ونى ساندىباد-جۋرناليست دەپ اتايمىن. ونىڭ تۋا بىتكەن بولمىسى, تابيعاتى كۇن سايىن, ساعات سايىن تىڭ دا سونى جاڭالىقتارمەن قاۋىشسام, كورسەم, كوبىرەك بىلسەم, سونان كەيىن سول اقپا­راتتارمەن تۋعان ەلىمدى شۇعىل تۇردە سۋسىنداتسام دەگەن ىزگىلىكتەن تۇراتىنىنا كوزىم الدەقاشان جەتكەن. ول سول الەمنىڭ ءار پۇشپاعىندا وتەتىن ءايمۇيىز دودالارعا بارۋ ءۇشىن دەمەۋشىلەردى دە ءوزى ىزدەيدى. ءتىپتى ءبىر جولى استىنا ءمىنىپ جۇرگەن جالعىز اۆتوكولىگىن ساتىپ, سونى قارجى كوزىنە اينالدىرعانىنا دا كۋا بولعانمىن. – وڭقا, سەن جۇرە-بارا الۋشى تابىلسا قىزداي العان جان دەگەندەگى جالعىز جارىڭ ءجۇرسىندى دە اساي-مۇسەيىمەن ساتىپ جىبەرىپ, تۇك كورمەگەندەي جارىسقا اتتاناتىن ءتۇرىڭ بار عوي, – دەپ ازىلدەگەنمىن. قىڭعان جوق. – قىزىعى تاۋسىلعان كەلىنشەكتى قىتاي بازارىندا دا وتكىزە الماسسىڭ, – دەپ تۇر. 2000 جىلدىڭ اپتاپ جازى. وڭداسىن سيدنەيدە. ءالسىن-ءالى تەلەفون شالىپ تۇرادى. ءۇنى ءپاس. قازاقستاننىڭ قۇراما كو­مان­داسى بىردە-ءبىر مەدال الا الماي “قاعىنىپ” تۇر. ءبىر كۇنى ءتۇن ورتاسى اۋا تەلەفون بەزەكتەسىن. وڭداسىن ەكەن. – ۋا, الەكە, ءسۇيىنشى! ولگا قى­زىمىز ەر­لەدى, التىن الدىق! اق تۇيەنىڭ قارنى جار­ىل­دى. قازاقستاننىڭ قورجىنىنا مەدالدار ەندى توعىتىلادى. كور دە تۇر, – دەپ ورەكپيدى. داۋىسىندا تولقۋدان بولار, ءدىرىل بار... كەيىن ەلگە كەلگەن سوڭ ەستىدىم: جالپى سيدنەيدە جۇرگەن قازاقستاندىق جانكۇيەرلەر شيشيگينادان كوپ ۇمىتتەنبەپتى. جان­كۇيەرلەر بوپ جالعىز وڭقاڭ بارسا كەرەك. العاشقى بوپ ولگانى قۇتتىقتاپ قولىن قىسۋ دا, الاۋلاعان الما بەتىنەن ءسۇيۋ دە وڭداسىنعا بۇيىرىپتى... ال ونىڭ سول جان الىسىپ, جان بەرىسكەن الامان دودالاردان تۇسىرگەن سۋرەتتەرى قانداي عاجاپ دەسەڭىزشى! مەنىڭشە, سۋرەتشى-فو­تو­گراف­تىڭ كاسىبي شەبەرلىگى كەيىپكەردىڭ قاس-قاعىم ءساتىن دەر كەزىندە ۇستاپ قالۋىمەن ايشىقتالسا كەرەك. ناعىز جۋرناليست ءۇشىن سۋرەت تۇسىرە ءبىلۋ – اسا قاجەتتىلىك. مەن ويلايمىن: شىركىن, وڭداسىننىڭ ءۇي-مۇ­را­عاتىنداعى سان تاقى­رىپ­تاردى قاۋزايتىن مىڭداعان سۋرەتتەرىن جىكتەپ, جىلىكتەپ, جەكە-جەكە البوم-كىتاپتار شىعارسا عوي, مىنە, ناعىز فوتوشەجىرە سول بولار ەدى-اۋ!.. ول تۇسىرگەن 100 ساعاتتىق بەينە­فيلم­دەرى دە جانكەشتى ءجۋرناليستىڭ تاۋسىلماس قازىناسى. ەڭ باستىسى بۇل دا ەمەس, پۇل دا ەمەس. ەندىگى ماسەلە تاعى دا وڭداسىن دوسىمنىڭ ۇش­قىر­لى­عىنا جەتەلەيدى. الگى اتاعى اتان تۇيەنى ۇركىتەتىن الەمدىك دودالاردان كەلگەن سوڭ باۋىرىن سىزعا ءتو­سەپ دەم الاتىن, تىنىس كەڭىتەتىن وڭداسىن دەيسىز بە؟ جوق, قاتەلەسەسىز. وعان, ايتىپ كەتتىم ەمەس پە, تىنىشتىق – جات. ول ارەكەتسىزدىكتەن ولەردەي ۇرەيلەنەدى. الگى وليمپيادالاردىڭ ساپ-سابى دا باسىلماي, تەرى دە توبارسىماي جاتىپ وڭقاڭ كىتاپ شىعارىپ جىبەرەدى. ولار جولجازبا حيكايات, اقپاراتتىق, دەرەكتى, سونىسىمەن وقىرماندارىن وزىنە ارباپ الادى. وقىرمان قاۋىمعا وتە قاجەتتى, وڭقاڭنىڭ ءوزى تۇسىرگەن ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلگەن “قىزدىڭ بالاسىنداي” كىتاپتاردا الگى جارىستاردىڭ كۇنگەيى مەن كولەڭكەسى, اھىلاۋى مەن كۇر­سى­نىس­تەرى, قۋانىشى مەن اتتەگەنايلارى, قويىڭىزشى, ءبارى-ءبارى قازاقتىڭ قاراپايىم عانا جانكەشتى جۋر­ناليسىنىڭ پايىمداۋلارى, وي تولعاۋلارى ارقىلى كوپشىلىككە جول تارتادى. –             وڭقا, التى ايشىلىق الىستان شارشاپ-شالدىعىپ ازەر جەتتىڭ, تىم قۇرىعىندا تەرىڭدى قۇرعاتىپ المايسىڭ با؟ – دەسەم: – وندا مەنىڭ مي-كومپيۋتەرىمدەگى اق­پا­راتتار ەسكىرىپ, ء“وڭىن” جوعالتىپ الماي ما, – دەپ “كونتراتاكاعا” شىعاتىنى تاعى بار. ال كىتاپ شىعارۋ – قالتاسىنىڭ ءتۇبى قىرىق جاماۋ جۋرناليسكە باتپان سالماق. قازاق: “ارىق اتقا قامشى اۋىر” دەگەندى تەگىننەن-تەگىن ايتتى دەيسىز بە. ول وعان دا مويىمايدى. قىسقاسى, ول – سوردى, بەينەتتى وزىنە-ءوزى ىزدەپ تاباتىن, ناعىز جانكەشتى قالامگەر. ازاماتتىق اسىل قاسيەتتەرىن تىزبەلەۋگە قوس قولدىڭ ساۋساعى ازدىق ەتەتىن ەرەك جانداردى قازاق قىسقاشا “سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى” دەپ تە جاتادى. مىنە, ءدال وسى تىركەستى وڭداسىنعا تە­لىسەك, تاعىمىزدان ءتۇسىپ, اتىمىزدان اۋدا­رى­لىپ قال­ماسپىز. ول – قارىمدى قالامگەر, جي­ھانكەز جۋرناليست, سەزىمتال فوتوگراف, ون ساۋ­ساعىنان ۋىز-كۇي سورعالاعان دومبىراشى, تۋعان جەرى مەن وسكەن ەلىنىڭ ناعىز پاتريوتى, اسىل جار, ارقا سۇيەر اكە, ابىز اتا, جاناشىر دوس, جا­بىققاندا جانىڭنان تابىلاتىن جولداس... تاعى دا ما... – شىعارماشىلىعىم ءاپ دەگەندە وسى ءوس­كە­مەندەگى مەكتەپ-ينتەرناتتا وقىپ جۇرگەن جاس­وسپىرىم شاعىمدا ولەڭ جازۋدان باستالىپ ەدى. ارينە, ول اقىندىق ەمەس, ەلىكتەۋدەن تۋعان ءدۇ­نيەلەر عوي: اقۇرپەك ماحاببات, باسى بار, اياعى جوق جالت ەتپە سەزىمدەردىڭ ولەڭ فورماسىنداعى تىزبەسى دە. ال دومبىرانى بالا كەزىمنەن تارتتىم. ۋني­ۆەر­سيتەتتە وقىپ جۇرگەندە وركەستردە وينادىم. وسى قاسيەتتى قارا دومبىرانىڭ ارقاسىندا قازمۋ-دەگى “قىزعالداقتار” ءانسامبلى قۇ­رامىمەن قازاقستاننىڭ وبلىستارىن عانا ەمەس, ەۋ­روپانىڭ ءبىراز مەملەكەتتەرىن ارالاپ شىقتىم. ءالى كۇنگە قولىم بوساي قالسا دومبىراما جۇگىرەمىن. دومبىرا ءۇنى مۇڭعا, ويعا, ءتاتتى دە بالتامدى ساعىنىشتارعا, اڭساۋعا جەتەلەيدى عوي. ءتىپتى كەي شاقتاردا ونىڭ قوڭىر ءۇنى مەنىڭ شىعارماشىلىعىما دا سەپتىگىن تيگىزەتىنى بار. ەكى اياقتى پەندەنىڭ باستى جاۋى ۋاقىت ەكەن. سوعان كوزىم جەتتى. كەشە عانا ت ۇلىمىن جەل شايقاعان, كوك تالدى ات قىپ مىنگەن شالدۋار بالا ەدىك, كەشە عانا جەل كوكىرەكتى جاس ەدىك. ءسويتىپ – تاۋ مەن تاسقا تۇياعىمىزدى الدىرىپ ءجۇرىپ 60 دەگەن ابىز جاسىنا جەتكەنىمىزدى بىلمەي دە قالىپپىز. ء“ومىر –سەرۋەن, ادام – كوشكەن كەرۋەن” ەكەندىگى راس ءسوز كورىنەدى. الايدا, وتكەن جىلدارىما العىستان باسقا ايتارىم جوق, – دەيدى وڭقاڭ. مەملەكەتىمىزدىڭ باس گازەتى “ەگەمەن قا­زاقستاننىڭ” وڭىردەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى بولۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس-اۋ. مەن ونى وڭداسىننىڭ ءىس-ارەكەتى ارقىلى پايىمدايمىن. كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي, اپتاپ ىستىق پەن قارا داۋىل, جاڭبىردا, ۇسكىرىك ايازدا اقپارات سوڭىنان شاپقىلاۋعا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ شىداس بەرۋى ەكىتالاي. ال وڭداسىن ەلۋبايدىڭ بۇل سۇركىل ءجۇرىسىنىڭ شەجىرە بەتى 20 جىلدى كورسەتىپ تۇر. وڭقاڭ تىم تاسقاينات-اۋ, سوندا بىردە-ءبىر رەت شارشادىم, قاجىدىم دەگەندى ەستىرتكەن جوق. اپتاسىنا ءتورت رەت ءارى سانداعان بەت بوپ شىعاتىن گازەت تۇسكەن ما­تەريالداردى كادۋىلگى كومباين سىندى جۇتىپ جاتقانىن دا بىلەمىز. ءار نومىردە بۇرقىراپ شىعىپ جاتاتىن وڭقاڭنىڭ ماقالا, سۋرەتتەمە, حابارلارىندا ونىڭ ماڭداي تەرى مەن توزعان تابانىنىڭ ايشىقتى ءىزى, ۇلكەن جۇرەگى جاتىر. سوندا دەيمىن, سوندا وسى وڭداسىن ەلۋباي ۇلكەن كىتاپ جازۋعا ۋاقىتتى قايدان تابادى ەكەن؟ – كۇندىز, ارينە, قول بوسامايدى. گازەت شارۋاسىن كەشكى ساعات 9-10-عا دەيىن تاپ-تۇي­ناقتاي ەتكەن سوڭ بارىپ وتىرامىن. ءتۇن ورتاسىن اۋدارىپ بارىپ ۇيقىعا جاتامىن, – دەيدى ول. قازاقستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداقتارىنىڭ مۇشەسى, وننان استام كىتاپتىڭ اۆتورى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ س.بەردىقۇلوۆ اتىنداعى سىيلىعىنىڭ يەگەرى, قر مادەنيەت قايراتكەرى, زايسان اۋدانىنىڭ “قۇرمەتتى ازاماتى”, جۇرسىندەي ادال جاردىڭ قوساعى, رايحان, اسەم سىندى قۇندىزداي-قۇندىزداي قوس ارۋدىڭ اكەسى, اياناداي ەركە نەمەرەنىڭ اتاسى, دوستارىنىڭ ماقتانى وڭداسىن ەلۋباي سىندى قالامگەر شىنىندا دا باقىتتى. نەگە دەسەڭىزدەر, ونىڭ ارتىندا ارقا سۇيەر قابىرعالى حالقى, “ەگەمەن قازاقستان” سىندى ابىرويلى ۇجىمى بار. التايدىڭ ساۋىر مەن سايقان سىندى اقباس شىڭدارىنا اقشاۋلى قىراندار ۇيا سالاتىن كورىنەدى. الگى انا قىراندار توپشىسى ابدەن قاتايعانىنا كوزدەرى جەتكەن شاقتا بالا­پان­دا­رىن شىڭىراۋعا وزدەرى يتەرىپ جىبەرەدى ەكەن. بوس­بەلبەۋلەرى شاعىلعا سوعىلىپ قيراپ, ەتى ءتى­رى­لەرى جانتالاسا قانات قاعىپ, كوككە كوتەرىلەدى دەيدى اقساقالدار. قاتىگەزدىك پە, جوق پا؟ ءبارى دە بار, الايدا تۇپكى ۇستانىم – ءوز بەتىنشە تىرلىك ەتۋگە ۇمتىلۋ. سول ساۋىر-سايقاننىڭ تۇلەگى, الايدا اكە­سىنە ون ءبىر جاسىندا توپىراق سالىپ, توپشىسى قا­تايماي اڭىراپ قالعان, ەتى تىرلىگىنىڭ ار­قا­سىندا ءوزىن-ءوزى قاتىگەزدىكپەن قامشىلاپ ەر جەت­كەن, ەل تا­نىعان ايتۋلى ازامات وڭداسىن ەلۋباي سىندى قالامگەرگە اللادان جاقسىلىقتار مەن ساتتىلىكتەر عانا سۇرايمىز. الىبەك قاڭتارباەۆ, جۋرناليست.