سىر بويىنداعى سونى سەرپىلىس

سوڭعى جىلدارى سىردىڭ بويىن جاعالاي جاتقان ەلدە ەلەۋلى وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. قۇرىلىس نىساندارىن سالۋدا, بيۋدجەتكە سالىق ءتۇسىمىن ارتتىرۋدا رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىنداردان كورىنىپ, بۇرىن-سوڭدى بولماعان جەتىستىكتەرگە جەتۋدە. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قىزىلوردا وبلىسىنداعى ءاربىر شارۋا جوسپارلى تۇردە جۇزەگە اسۋدا. ءبىز بۇگىن ايماقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن ءبىلۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان الىباەۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – بيىلعى كوكتەم قىزىل­ور­دا وبلىسى ءۇشىن ءبىرشاما قيىندىقپەن باستالدى. جاڭا­قورعان اۋدانىندا قارعىن سۋ ءجۇرىپ, ەلدىڭ ەلەڭدەپ قالعانى جاسىرىن ەمەس. ايماق كوكتەمگى تاسقىن قاۋپىنەن قالاي ءوتتى؟ – بىلتىر داريانىڭ 22,6 شا­قى­رىم جەرىندە قورعانىس بوگەتتەرى قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ, 6 دانا سۋ شارۋاشىلىق نىساندارى ءجون­دەل­دى. وعان 174,6 ميلليون تەڭ­گە قار­جى ءبولىندى. 2014 جىلى سۋ تاس­قىنىنىڭ الدىن الۋ شارالارىنا, ياعني قورعانىس بوگەتتەرى مەن گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلاردى قالپىنا كەلتىرۋگە وبلىستىق بيۋد­جەتتەن 251 ميلليون 600 مىڭ تەڭ­گە قارالسا, ال مۇز جارۋ جۇ­مىس­­تارىنا 15 ميلليون تەڭگە قارجى بەرىلدى. قىزىلوردا قالاسى مەن اۋ­دان اكىمدەرىنىڭ توتەنشە جاعداي­دىڭ الدىن الۋعا جانە جويۋعا ار­نال­عان جالپى رەزەرۆتەرى 429 ميل­ليون 76 مىڭ تەڭگەنى قۇرادى. وعان قوسىمشا وبلىس اكىمدىگىنىڭ شۇعىل شىعىندار رەزەرۆىندە 466 ميل­ليون 949 مىڭ تەڭگە ءمول­شە­رىندە قارجى دايىن تۇردى. وبلىس­تاعى بارلىق قىزمەتتەر وزەن­دەگى مۇز ءجۇرۋ كەزەڭى اياقتالعانشا كۇ­شەي­تىلگەن جۇمىس رەجىمىنە كوشىرىلدى. قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا سىرداريا وزەنىنىڭ جاعالاۋى 73 ۋچاس­كەگە ءبولىنىپ, وعان بارلىق قاجەتتى ارنايى تەحنيكالارى بار 133 كاسىپورىن بەكىتىلدى. ارنايى جانە ينجەنەرلىك تەحنيكا مەن ينەرتتى ماتەريالداردىڭ قورلارى قاۋىپتى ۋچاسكەلەرگە جاقىن جەرلەردە شوعىرلاندىرىلدى. جالپى العاندا, بيىل قىزىل­وردا وبلىسى سەڭ ءجۇرۋ قاۋپىنە تىڭ­عىلىقتى دايىندالدى. سونىڭ ارقا­سىندا داريادان كەلەتىن قاۋىپتىڭ الدى الىنىپ, كوكتەمدى دۇربەلەڭسىز وتكىزدىك. – بىلتىر قىزىلوردا وبلىسى قۇرىلىس سالۋ قارقىنى بويىنشا رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىننان كورىندى. وڭىردەگى قۇرىلىس قارقىنى تۋرالى ايتا كەتسەڭىز... – 2013 جىلى قۇرىلىس جانە جوبالاۋ جۇمىستارىنا رەسپۋبليكالىق ءھام وبلىستىق بيۋدجەتتەن 28,0 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, ونىڭ 26,9 ميللياردى يگەرىلدى. بىلتىر بارلىعى 99 نىساننىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, 61 نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. ماسەلەن, ءبىلىم بەرۋ سالاسى بويىنشا 5550 ورىندى قۇرايتىن 19 مەكتەپ سالىندى. مۇنىڭ سىرتىندا ءبىرشاما ءبىلىم وشاقتارى كەڭەيتىلىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا 25 نىساننىڭ قۇرى­لىسى جۇرگىزىلىپ, ونىڭ 17-ءسى پايدالانۋعا بەرىلدى. ىسكە قوسىلعان نىسانداردىڭ ىشىندە 2 فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك بەكەت, 1 ەمحانانىڭ كەڭەيتۋ جۇمىس­تارى, 2 ەمحانا جانە 11 دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, 1 ورتالىق اۋرۋحانانىڭ ىشكى كارىز جۇيەلەرىنىڭ قۇرىلىسى تولىق اياقتالدى. مادەنيەت سالاسى بويىنشا 8 مادەنيەت نىسانىن ونەرپازداردىڭ يەلىگىنە بەردىك. ولاردىڭ قاتارىندا 1290 ورىندىق 6 اۋىلدىق كلۋب, 1 مۇراجاي جانە 1 شىعارماشىلىق ءۇيى بار. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 9 نىساننىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, ونىڭ 8-ءى پايدالانۋعا بەرىلدى. سپورت جانە تۋريزم نىساندارىن دامىتۋ ءۇشىن تەرەڭوزەك كەنتىندەگى سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلدى, ونى 2014 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 2014 جىلى ايماعىمىزدا 83 نىساندا قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن ونىڭ 65 نىسانىن پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. – قىزىلوردا قالاسى اۋە­جا­يى­نىڭ جاڭا تەرمينالىن سالۋ ءۇشىن «قازاقستان تەمىر جولى» كوم­­پانياسىمەن كەلىسىمگە قول قو­يىل­دى. جاڭا تەرمينال سالۋ قان­داي قا­جەتتىلىكتەن تۋىنداپ وتىر؟ – قىزىلوردا وبلىسى گەو­گرا­­فيالىق جاعىنان وتە ءتيىمدى ورنا­لاسقان. بۇگىندە ءبىزدىڭ ءۇستىمىز­دەن كوپتەگەن حالىقارالىق اۋە جەلى­لەرى وتەدى. الايدا, اۋەجايدىڭ «حالىقارالىق» مارتەبەسىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ءوزىنىڭ مۇمكىندىگىن تولىق پايدالانا الماي وتىر. سونىمەن قاتار, اۋە قاتىناسىن پايدالاناتىن جولاۋشىلار سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. 2020 جىلعا دەيىنگى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكا­لىق دامۋ ستراتەگياسىنا سايكەس وڭىردە كەلەشەگى بار بىرقاتار ەكونو­مي­كالىق سالانى, ونىڭ ىشىندە مەتاللۋرگيا, كۇرىش, تۋريستىك كلاستەرلەردى دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇعان قوسا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ تۋريستەرگە ارنالعان نىساندارىنىڭ ءبىرى رەتىندە الەمدەگى بىرەگەي كەشەن «بايقوڭىر» قالاسى دا ەنىپ وتىر. ال كەشەنگە قىزىلوردا قالاسىنىڭ اۋەجايى ارقىلى دا جولاۋشى تاسىمالداناتىن بولادى. وسىعان سايكەس قىزىلوردا قالاسىنىڭ اۋەجايىنا حالىقارالىق مارتەبە الۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىر. سوندىقتان 2013 جىلى بيۋدجەتتەن تىس قارجى كوزدەرى ارقىلى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ساعاتىنا 250 ادامعا قىزمەت كورسەتە الاتىن جاڭا جولاۋشىلار تەرمينالىن سالۋ جوباسىنىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى مەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكىزىلۋدە. – وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا قىزىلوردا وبلىسى اكىمدىگى مەن «قازترانسگاز ايماق» اق اراسىندا كوگىلدىر وتىن تارتۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ماڭىزدى مەموراندۋم جاسالدى. بۇل قۇجات توڭىرەگىندە قانداي شارۋالار اتقارىلادى؟ – 2013 جىلى 27 جەلتوقساندا قىزىلوردا وبلىسى اكىمدىگى مەن «قازترانسگاز ايماق» اق اراسىندا ءوزارا تۇسىنىستىك جانە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى مەموراندۋم جاسالعان بولاتىن. بيىل «قازترانسگاز ايماق» اق-تىڭ ينۆەستي­تسيالىق قارجىسى ەسەبىنەن بارلىعى 16 ميلليارد تەڭ­گەگە 4 اۋدان ورتالىقتارىنا جانە بايقوڭىر قالاسىنا اۆتو­ماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستان­سا­لارىنىڭ قۇرىلىسى مەن اۋدان ىشىلىك گاز قۇبىرلارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق, 2013 جىلى «قاز­­ترانگاز ايماق» اق-تىڭ ين­ۆەس­تي­­تسيالىق قارجىلارى ەسەبىنەن 4 348,1 مىڭ تەڭگەگە قىزىلوردا قا­لاسىنا «بەينەۋ – شىمكەنت» ماگيس­ترالدى گاز قۇبىرى ارقىلى ەكىنشى اۆتوماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قىزىلوردا قالاسىن تولىعىمەن جانە ۇزدىكسىز گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. – عاسىر جوباسىنا بالانعان «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» كۇرەجولىنىڭ 812 شاقىرىمى قىزىلوردا ايماعىن كەسىپ وتەدى. جالعىز قازاقستان ەمەس, الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ نازارىنداعى جول قۇرىلىسىنىڭ جۇمىسى قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟ – وبلىس اۋماعىنان «باتىس ەۋ­رو­پا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ 812 شاقى­رى­م­ى وتەدى. ونىڭ 246 شاقىرىمى – I تەحني­كا­­لىق ساناتتا, 566 شاقىرىمى – II سا­ناتتا. بۇگىنگى كۇنگە اتال­عان جول­­دىڭ 590 شاقىرىمى نەمە­سە 73% تولىق اياقتالدى. قالعان 222 شا­قىرىمدى قۇرايتىن جول اۋ­ما­عىنداعى جۇمىستاردى «اككورد وكان», «توديني», «سوليني» جانە «ەۆراسكون» كومپانيا­لارى وسى تامىز ايىن­دا اياقتاپ, پايدالانۋعا بەرۋ جوس­پارلانۋدا. بۇگىندە وبلىس اۋماعىنان سالىنىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىسىندا ەشقانداي كىدىرىس جوق. بارلىعى جوسپار بويىنشا ءوربىپ كەلەدى. جالاعاش پەن جوسالى كەنتتەرىنىڭ اراسىنداعى قۇرىلىستا ءبىرشاما قيىندىق بولعانىن جاسىرمايمىز. دەگەنمەن, ءوز جۇمىسىنا جاۋاپسىز قاراعان مەردىگەر كومپانيانى سوت ارقىلى شەتتەتىپ, ورنىنا باسقا كومپانيا كەلدى. وسىلايشا, ول ارالىقتاعى جول قۇرىلىسى دا قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. – قىزىلوردانىڭ «قايسار» فۋتبول كلۋبى پرەمەر-ليگاداعى العاشقى ويىندارىن جاقسى ناتيجەسىمەن باستادى. وبلىستا ميلليون­داردىڭ ويىنى سانالاتىن فۋتبولدى دامىتۋ ءۇشىن قانداي شارالار جاسالىپ جاتىر؟ – وبلىس بويىنشا فۋتبولمەن شۇعىلدانۋشىلار سانى – 39377 ادامدى قۇرايدى ەكەن. ونىڭ ىشىندە سپورت مەكتەبىندە 97 توپتا – 1438 بالا, الەۋمەتتىك تاپسىرىس ارقىلى جۇمىس جاسايتىن سپورت نۇسقاۋشىلار ارقىلى 335 توپتا – 10165 ادام شۇعىلدانادى. 2014 جىلدان باستاپ «قايسار» فۋتبول كلۋبىنىڭ جانىنان رەزەرۆ قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر فۋتبول ورتالىعى اشىلىپ, 11 جاتتىقتىرۋشى 180 جاسوسپىرىممەن تىڭعىلىقتى جۇمىس جاساۋدا. ايماقتا فۋتبولدى دامىتۋدىڭ 2013-2020 جىلدارعا ارنالعان ارنايى باعدارلاماسى جاسالدى. باعدارلاما اياسىندا ورتالىق ستاديون جانە قوسالقى فۋتبول الاڭى قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزىلەدى. قىزىلوردا قالاسىندا 30 شاعىن امبەباپ الاڭدار جانە اۋدان ورتالىقتارىندا ءبىر-بىردەن فۋتبول الاڭدارى جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار, 3000 كورەرمەنگە ارنالعان جابىق فۋتبول مانەجى, 10 مىڭ كورەرمەنگە ارنالعان جاڭادان فۋتبول ستاديونىن سالۋ جوسپارلانۋدا. وعان قوسا ستاديوننىڭ ماڭىنان 6 فۋتبول الاڭى بوي كوتەرەدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن  ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا وبلىسى.