قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر تەرەنتەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل بىرىڭعاي قۇقىقتىق رەجىم قارىز الۋشىدا قيىندىقتار تۋىنداۋىنىڭ العاشقى كەزەڭدەرىندە بەرەشەكتى رەتتەۋگە ىقپال ەتەدى, ول ءارى قاراي بورىشتىق جۇكتەمەنى ازايتۋعا جانە ونىڭ قارجىلىق جاعدايىنىڭ ناشارلاۋىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«بىرىڭعاي قۇقىقتىق رەجىم قولدانىلا باستاعاننان بەرى 25 979 قارىز الۋشى ءوز قارىزدارى بويىنشا تالاپتاردى جاقسارتۋ جاعىنا قاراي وزگەرتتى. ماسەلەن, 23 788 شارت بويىنشا نەگىزگى بورىش نەمەسە سىياقى بويىنشا تولەمدى كەيىنگە قالدىرۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى, 16 413 شارت بويىنشا – قارىز مەرزىمى وزگەرتىلدى. بۇدان باسقا, 861 قارىز بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسى تومەندەتىلدى, ىشكى قايتا قارجىلاندىرۋ ۇسىنىلدى نەمەسە وتەۋ ءادىسى وزگەرتىلدى. ەگەر ءسىزدىڭ كرەديت بويىنشا مەرزىمى وتكەن بەرەشەگىڭىز بولسا, مەرزىمى وتكەن كۇننەن باستاپ 30 كۇن ىشىندە كرەديتتى قايتا قۇرىلىمداۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە كرەديتورعا (بانككە نەمەسە مققجۇ-عا) جازباشا وتىنىشپەن نەمەسە شارتتا كورسەتىلگەن باسقا تاسىلمەن جۇگىنۋىڭىز كەرەك», دەيدى الەكساندر تەرەنتەۆ.
قارىز الۋشى ءوزىنىڭ وتىنىشىندە مىندەتتەمەلەردى ورىنداماۋىنىڭ سەبەبىن كورسەتۋى قاجەت. كرەديتتى تولەۋ كەزىندە تۋىنداعان قيىندىقتاردى راستايتىن قۇجاتتاردىڭ بولۋى ماڭىزدى. سونىمەن قاتار تۇتىنۋشىلار دا مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ بويىنشا ءوز نۇسقالارىن ۇسىنا الادى. ول نۇسقالار: سىياقى مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋ; تولەمدى كەيىنگە قالدىرۋ; شارتتىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن, وتەۋ ءادىسىن وزگەرتۋ; ءوزىنىڭ قارجىلىق جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭا تولەم كەستەسىن قۇرۋ نەمەسە كەپىل مۇلكىن ءوز بەتىنشە ساتۋ بولۋى مۇمكىن.
كرەديتور قارىز الۋشىنىڭ ءوتىنىشىن قابىلداۋعا, تىركەۋگە, قاراۋعا جانە كۇنتىزبەلىك 15 كۇن ىشىندە جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. ول قارىز الۋشى ۇسىنعان شارت تالاپتارىنا وزگەرىستەردى قابىلداي وتىرىپ كەلىسۋى, شارت تالاپتارىن وزگەرتۋ جونىندە ءوز ۇسىنىستارىن بەرۋى نەمەسە سەبەپتەردىڭ دالەلدى نەگىزدەمەسىن كورسەتە وتىرىپ, باس تارتۋى مۇمكىن.
«ەگەر قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشى كرەديتورمەن كەلىسىمگە كەلە الماسا, وندا ول اگەنتتىككە جۇگىنۋگە قۇقىلى. بۇل رەتتە ءوزىنىڭ كرەديتتىك ۇيىمعا جۇگىنگەنىن جانە ءوزارا قولايلى شەشىمگە قول جەتكىزىلمەگەنىن راستاۋدى مىندەتتى تۇردە ۇسىنۋ قاجەت», دەپ كەڭەس بەرەدى الەكساندر تەرەنتەۆ.
اگەنتتىككە ءوتىنىشتى جەكە ءوزى نەمەسە ءتيىستى سەنىمحاتى بار رەسمي وكىل ارقىلى بەرۋ كەرەك. ءوتىنىشتى جازباشا تۇردە نەمەسە e-otinish رەسمي ءوتىنىش بەرۋ سەرۆيسى ارقىلى بەرۋگە بولادى. الەۋمەتتىك جەلىلەر, ەلەكتروندى پوشتا جانە اگەنتتىكتىڭ مەسسەندجەرلەرى وتىنىشتەردى قابىلداۋدىڭ رەسمي ارنالارى بولىپ سانالمايدى.
ءوتىنىش بەرگەن كەزدە مىندەتتى تۇردە جسن-ءدى, ءوتىنىشتىڭ ءمانىن كورسەتۋ, سونداي-اق ىلەسپە جانە راستايتىن قۇجاتتاردى قوسا بەرۋ قاجەت. وسى اقپارات قامتىلماعان وتىنىشتەر, سونداي-اق ءوتىنىش بەرۋشىنى يدەنتيفيكاتتاۋ مۇمكىن بولمايتىن وتىنىشتەر قارالمايدى.
«اي سايىنعى دەرەكتەردى تالداۋ, پروبلەمالىق بەرەشەك ماسەلەلەرى بويىنشا قارجى رەتتەۋشىسىنە ازاماتتاردان كەلىپ تۇسەتىن وتىنىشتەر سانىنىڭ وسى جىلدىڭ باسىمەن سالىستىرعاندا 26,7 پايىزعا ازايعانىن كورسەتتى. بۇل قارىز الۋشىلاردىڭ پروتسەستى تىكەلەي قارجى ۇيىمىمەن رەتتەي الاتىندىعىن بىلدىرەدى. قارجى ۇيىمدارىنىڭ وزدەرى بالانستا بەيىندى ەمەس اكتيۆتەر كولەمىن ۇلعايتۋ ورىنسىز ەكەنىن تۇسىنەدى, سوندىقتان زاڭ شەڭبەرىندە بەرەشەكتى رەتتەۋگە وڭ كوزقاراسپەن قارايدى», دەپ اتاپ ءوتتى قارجى رەتتەۋشىسىنىڭ وكىلى.
جاعدايدان وڭ ناتيجەمەن شىعۋعا قارىز الۋشى عانا ەمەس, سونداي-اق كرەديتور دا مۇددەلى. قارىزدى قايتا قۇرىلىمداۋ سياقتى ماسەلەنى رەتتەۋ بويىنشا شارالار نەعۇرلىم ەرتە قابىلدانسا, سوعۇرلىم ەكى تاراپقا دا قولايلى نۇسقا تابىلادى.
«كرەديتتەر مەن ميكروقارىزداردى رەسىمدەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى تەرەڭ ويلانىپ, اقىلعا قونىمدى شەشىم قابىلداۋى قاجەت. قارىز الۋشى كرەديت – بۇل جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن جانە كەز كەلگەن كرەديتتى قايتارۋ كەرەكتىگىن ناقتى ءتۇسىنۋى كەرەك. كرەديتتىك ۇيىمعا حابارلاسپاس بۇرىن, الدىمەن قارجىلىق مۇمكىندىكتەرىڭىزدى باعالاۋدى ەستەن شىعارماڭىز. سونداي-اق بورىش جۇكتەمەسى كوەففيتسيەنتى تۋرالى ەسكە سالامىز. قارىز الۋشىنىڭ اي سايىنعى تولەمى ونىڭ رەسمي كىرىسىنىڭ جارتىسىنان اسپاۋعا ءتيىس», دەدى ول.
كرەديت راسىمدەمەي, جالپى كرەديت الۋ تۋرالى شەشىم قابىلداماي تۇرىپ, شارتتى تولىعىمەن وقىپ شىعۋ, قارىز بەرۋ مەرزىمىنە ءمان بەرۋ, سىياقى مولشەرلەمەسىن ءبىلۋ, جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسىن سۇراۋ, اي سايىنعى تولەم مولشەرىن ءبىلۋ جانە وتەۋ ادىسىنەن حاباردار بولۋ, شارت بويىنشا مىندەتتەمە ورىندالماي قالعان جاعدايدا قانداي تاۋەكەلدەر تۋىندايتىنىن جانە قارىز الۋشىعا قانداي جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەرىنە نازار اۋدارۋ قاجەت.
