قازىر ول جەردەگى قاراقات قاراڭ قالىپتى. قۇرۋعا اينالعان. كەيىنگى بۋىن قاراقات تەرەمىز دەپ تالدارىن سىندىرعان, جاپىرعان, جۇلعان, قىسقاسى بۇتا, تالىنا قاراماي بىرت-بىرت ۇزگەن بە, ايتەۋىر قۇرىپ كەتۋدىڭ الدىنا اپارعان. جانە تامىز تۋماي شىلدەنىڭ بەلورتاسىندا, پىسپەي تۇرىپ تىپ-تيپىل قىلىپ كەتەتىن كورىنەدى. مۇمكىن سودان تۇقىم شاشىپ ۇلگەرمەي مە ەكەن, بەيمالىم. وسىعان قاراپ تابيعاتپەن ۇيلەسە المايتىن, ساناسى ءىشىپ-جەۋدى, مولىراق قامتىپ قالۋدى عانا بىلەتىن اشكوز ۇرپاق كەلدى مە دەپ شوشيسىڭ. ايتپەسە نە كورىندى؟
كەزىندە قاراقاتقا تۇنىپ تۇراتىن ول جەرلەر. جاپىراقتارى دا بىرىڭعاي جاسىل ەمەس, قىزعىلت, كۇرەڭگە كەلىڭكىرەيتىن. ۇلكەندەر تەمىرجول بويىنداعى اعاشتاردىڭ كوبىن كارلاگ تۇتقىندارى وتىرعىزعان دەيتىن. جاندى ءسوز. تۇتقىندار جەمىس اعاشتارىمەن قوسا ەگىن, جۇگەرى, تاعى باسقا ءداندى داقىلداردىڭ نەشە اتاسىن ەككەن. نەبىر اگرونوم, باعباندار بىلاي تۇرسىن, قاي سالانىڭ بولماسىن جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن عالىمدار وتىرعان تۇتقىندا. ەكىنشى جاعى – تەگىن جۇمىس كۇشى. ونىڭ ۇستىنە ءبىز قاراقات تەرەتىن سارىسۋ وزەنىنەن ءارى 20 شاقىرىمداي جەردەگى بۇرما اۋىلى كارلاگ-تىڭ ءبىر نۇكتەسى بولعانى ايتىلادى. ماڭايىنداعى جازىق جەردىڭ ءبارى تەرەك پەن تال, ەگىستىككە قار توقتاتۋ ءۇشىن وتىرعىزسا كەرەك.
قاراقاتتى تامىزدىڭ باسىندا ىستىقتا تەرەتىنبىز. قوشقىل-قارا, قىزىل ءتۇستى, تەرۋ دە وڭاي ەمەس. يتشىلەگەن ەڭبەك. ونبەيدى, كۇشكە كونبەيدى. بۇتا-بۇتانىڭ اراسىندا ەپتەپ وتىرعانىڭ. كۇن بولسا ىستىق. مولدىرەگەن جەمىستى قاتتى قىسىپ جىبەرسەڭ ەزىلەدى, تۇبىنەن جۇلقىساڭ بۇتاسىن سىندىرىپ الاسىڭ, جاپىراعىن جۇلماۋ كەرەك دەگەندەي. ولاي ەتپەۋدىڭ ءبارىن ۇلكەندەردەن ۇيرەندىك. سىندىرىپ, جاپىراعىن ءۇزىپ الماۋدى. بەرتىنىرەكتە ەشكىم ايتپايتىن بولعانى دا, شاماسى. تاڭ اتا كىرىسكەندە كەشكە دەيىن ورتا نە ءبىر شەلەك تەرەسىڭ-اۋ. الگىندەي ەپتەپ, تالىن قيراتپاي تەرگەندىكتەن ول دا. ايتپەسە جۇلمالاپ, ساۋىپ-ساۋىپ الۋ كىمنىڭ قولىنان كەلمەسىن؟ ال ەندى سول جابايى قاراقاتتىڭ توسابى بار عوي, بويعا قان جۇگىرتىپ, جان بەرەدى كەۋدەگە. ءيىسى بۇرقىراپ, كەۋدەنى اشادى. دامىنەن الدەبىر اساۋلىق پا, مىنەز بايقالاتىن. ودان كەيىن توساپتىڭ نەشە اتاسىن تاتتىق قالادان. ءتاتتى بولعانىمەن, الگىندەي ءبىر ەرەكشەلىك بايقالا قويمايدى. سونى وتاپ, تاپتاپ جوق قىلۋعا اينالعان جۇرتقا نە دەۋگە بولادى؟ بىرەۋلەردىڭ قاراقاتتاي ءمولدىر بالالىعى قالعان سول جەردە. ول قاراقات باياعىداي سىڭسىپ تۇرسا, قانشاما بۋىندى قۋاتتاندىرار ەدى. قانشاما جاننىڭ ءتۇرلى اۋرۋلارىنا ەم بولارى تاعى بار. قاسيەتى كوپ قوي, كوپ.
«تارتا جەسەڭ تاي قالار» دەگەن قازاق. تاپتاي بەرسەڭ, تۇك قالماسى وسىدان بايقالادى.
