الماتى قالاسىندا ەنتەروۆيرۋستىق ەتيولوگياداعى سەروزدى مەنينگيتپەن سىرقاتتانۋشىلىق بويىنشا تۇراقسىز ەپيدەميولوگيالىق جاعداي بايقالادى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا سەروزدى مەنينگيتپەن سىرقاتتانۋشىلىقتىڭ 4,1 ەسە ءوسۋى بايقالادى, دەلىنگەن الماتى قالاسىنىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ حابارلاماسىندا.
اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان بەرى الماتى قالاسىندا سەروزدى مەنينگيتتىڭ 157 جاعدايى تىركەلدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 19,1% - عا ارتىق بولىپ تابىلادى. 157 جاعدايدان 49 جاعدايدا زەرتحانالىق راستاۋ الىندى (2021 جىلى – 2 جاعداي): وقۋشىلار اراسىندا - 36,7%, ۇيىمداستىرىلماعان بالالار اراسىندا – 16,3%, مبۇ باراتىن بالالار اراسىندا – 42,9%, پەداگوگتار - 2,0% جانە وزگە كونتينگەنتتەر اراسىندا – 2,0%.
ەنتەروۆيرۋستىق ينفەكتسيالار-ينتوكسيكاتسيا سيندرومىمەن جانە ءارتۇرلى كلينيكالىق كورىنىستەرمەن سيپاتتالاتىن ەنتەروۆيرۋستار (ىشەك ۆيرۋستارى) تەكتەس ۆيرۋستاردان تۋىنداعان اۋرۋلار توبى, ولاردىڭ اراسىندا سەروزدى مەنينگيت ءجيى تىركەلەدى.
ەنتەروۆيرۋستاردىڭ تارالۋ جولدارى ءارتۇرلى. ەنتەروۆيرۋستىق ينفەكتسيالار كوبىنەسە ءناجىس-اۋىز قۋىسى ارقىلى - لاستانعان تاعام ونىمدەرى, كوكونىستەر مەن جەمىستەر, سۋ, اسىرەسە اشىق سۋ قويمالارىندا, حاۋىزداردا شومىلعاندا; تۇرمىستىق جولمەن- ۆيرۋستى تاسىمالداۋشىمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناستا بولۋ, نەمەسە ۇيدە قولدانىلاتىن لاستانعان زاتتار ارقىلى; اۋا-تامشىلارى ارقىلى- (جوتەلگەندە, تۇشكىرگەندە سىلەكەي تامشىلارى, قاقىرىق) ارقىلى بەرىلەدى.
ەنتەروۆيرۋستىق ينفەكتسيالارمەن جاپا شەگۋشىلەردىڭ كوبىسى 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىندا كەزدەسەدى, جاسى ۇلعايعان سايىن بۇل سىرقاتقا شالدىعۋ ىقتيمالدىعى ازايادى, ويتكەنى ينفەكتسيا قوزدىرعىشتارىن اعزا قابىلدامايدى. ءبىر جاسقا دەيىنگى سابيلەر اراسىندا جۇقپا اۋىر تۇردە وتەدى.
الماتى قالالىق سەبد اۋرۋدىڭ مىنانداي بەلگىلەرى بارىن ەسكەرتەدى:
سىرقات سۋىق ءتيۋدىڭ جەڭىل بەلگىلەرىمەن باستالادى. السىزدىك, دىمكاستىك, دەنە قىزۋىنىڭ 39-40 0س-قا كوتەرىلۋى, باس اۋرۋىنىڭ ۇدەۋى, جۇرەك اينۋى, قۇسۋ, ءىشتىڭ اۋرۋى, اياق-قولدىڭ تارتىلۋى دا مۇمكىن.
اۋرۋدىڭ العاشقى بەلگىسى بىلىنگەندە, دەرەۋ دارىگەرگە كورىنۋ قاجەت, ويتكەنى ەنتەروۆيرۋستىق ينفەكتسيا, سونىڭ ىشىندە سەروزدى مەنينگيتتىڭ اعزاعا تيگىزەتىن تەرىس اسەرى زور (كوز كورمەي, قۇلاق ەستىمەي قالادى جانە پسيحيكانىڭ وسۋىنە كەدەرگى بولادى).
ەنتەروۆيرۋستىق ينفەكتسيالاردىڭ, سونىڭ ىشىندە سەروزدى مەنينگيتتىڭ الدىن الۋ شارالارى كەز كەلگەن ىشەك ينفەكتسيالارىنىڭ شارالارىنا ۇقساس بولىپ كەلەدى. اۋىرماۋ ءۇشىن كەلەسى قاعيدالاردى ءبىلۋ قاجەت:
ءىشۋ ءۇشىن تەك قانا قايناتىلعان نەمەسە بۋتىلكاداعى سۋدى كولدانۋ كەرەك;
ءاربىر تاماق ىشەر كەزدە جانە دارەتحانادان كەيىن قولدى سابىنمەن جۋىپ, جەكە جانە قوعامدىق گيگيەنانىڭ قاعيدالارىن قاتاڭ ساقتاۋ قاجەت;
تۇشكىرگەندە جانە جوتەلگەندە ءبىر رەت قولداناتىن مايلىقتاردى پايدالانۋ قاجەت;
جەمىستەر مەن كوكونىستەردى قولدانار الدىندا الدىمەن ششەتكامەن, سوسىن قايناپ تۇرعان سۋمەن مۇقيات جۋ كەرەك;
تەك قانا ارنايى كەلىسىلگەن ورىنداردا عانا شومىلۋ قاجەت جانە ونىڭ سۋىن جۇتپاۋعا تىرىسۋ كەرەك;
اۋرۋ دەڭگەيى كوتەرىلگەن كەزەڭدە حاۋىزدارعا, اكۆوپاركتەرگە جانە اشىق سۋ قويمالارىنا بارۋدان باس تارتۋ كەرەك;
جەكە ادامداردان جانە ساۋدا ورىندارىنا جاتپايتىن جەرلەردەن تاماق ونىمدەرىن ساتىپ الماۋ كەرەك;
بولمەلەردى ءجيى جەلدەتىپ, سۋلى تازالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت;
اۋىرعان بالالاردى بالا-باقشاعا جانە مەكتەپكە جەبەرمەۋ كەرەك.
