ەكولوگيا • 08 ماۋسىم، 2022

الماتى توعايىنداعى اپاتتى اعاشتار كەسىلەدى

33 رەت كورسەتىلدى

الماتىداعى باۋم توعايىندا اپاتتى دەپ تانىلعان 3 311 اعاش سانيتارلىق كەسۋگە جاتقىزىلدى. ولاردىڭ 500-ءى بيىل كەسىلىپ، ورنىنا جاڭا اعاشتار وتىرعىزىلادى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

«زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي، ساياباقتاعى اعاشتاردىڭ 30%-ى زيانكەستەر ارقىلى اۋرۋعا شالدىققان. ياعني، 3 311 اعاش ءولى جانە اپاتتى دەپ سانالادى. ولار مىندەتتى تۇردە سانيتارلىق كەسۋگە جاتادى. سانيتارلىق كەسۋ - قورعانىش شاراسى، سەبەبى بۇل اعاشتار ۋاقىتىلى كەسىلمەسە، باسقا ساۋ اعاشتارعا اۋرۋ جۇعۋى مۇمكىن»، دەپ ءتۇسىندىردى «مەدەۋ» مەملەكەتتىك وڭىرلىك تابيعي ساياباعى» كمم ماركەتينگ، مونيتورينگ جانە باقىلاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى باۋىرجان سايلاۋبەكوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، اعاشتار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جويىلادى. بيىل 500 قاراعاي مەن ۇيەڭكى كەسۋ جوسپاردا بار. ولاردىڭ ورنىنا جاڭا اعاشتار ەگىلەدى. سونداي-اق 7 مىڭنان استام اعاشقا سانيتارلىق كەسۋ جۇرگىزىلمەك.

باۋم توعايىنىڭ اۋماعىندا 49 ءتۇرلى 104 500-گە جۋىق تال-داراق بار. ونىڭ 7 ءتۇرى قىلقانجاپىراقتى جانە 42 ءتۇرى جاپىراقتى.

اكادەميك، قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بۇلقاير مامبەتوۆ توعايدىڭ جاعدايى كۇردەلى ەكەنىن جەتكىزدى.

«تابيعي ورماندا 10 جىل ىشىندە بارلىق اعاشتاردىڭ شامامەن 5-10%-ى ولەدى. بىراق مۇندا جاساندى جاعداي جاساپ، مامانداردى تارتۋ قاجەت. ماسەلەن، اپاتتىق اعاشتار ساڭىراۋقۇلاق اۋرۋلارىنان زارداپ شەگەدى، ەگەر ولار جاقىن ۋاقىتتا كەسىلمەسە، وندا 10 جىل ىشىندە بۇكىل توعايدى جوعالتىپ الۋىمىز مۇمكىن»، دەدى ول.

ول قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا جانە ەمدەۋگە 37 187 اعاش جاتاتىنىن ايتتى. ولارعا شامالى زاقىمدانۋى بار نەمەسە اعاشبوركى بىرجاقتى تارماقتالعان ەكپە اعاشتار جاتادى.

«كەز-كەلگەن، ءتىپتى، جابايى ورمانعا دا كۇتىم قاجەت. جىلىنا 2-3 رەت حيميالىق وڭدەۋ جاساپ تۇرعان ابزال. قازىر كوپتەگەن ەمەن، تالشىندار سارعايىپ كەتكەن. بۇرىن قازاقستاندا مۇنداي اۋرۋ بولماعان. سوندىقتان ورمان شارۋاشىلىعىنا كۇتىم جاساۋ كەرەكپىز»، دەدى سپيكەر.

بۇلقاير مامبەتوۆ بيىل ءدىڭ زيانكەستەرى مەن اۋرۋدىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا سانيتارلىق-ساۋىقتىرۋ ءىس-شارالارىن، ونىڭ ىشىندە قۋراعان، اپاتتى اعاشتاردى جيناۋ، قۇرعاق بۇتاقتاردى كەسۋ جانە تازارتۋ جوسپارلانعانىن مالىمدەدى.

«اپاتتىق اعاشتار بۇكىل ورمان القابىندا شوعىرلانعان. ولاردىڭ ورنىنا جاڭا اعاشتار وتىرعىزۋ جوسپارلانۋدا. باۋم توعايى - قالا تۇرعىندارىنىڭ سۇيىكتى دەمالىس ورنى، ونىڭ ءوازيسى. سوندىقتان قۇرعاق اعاشتاردىڭ بولۋى ساياباققا كەلۋشىلەر ءۇشىن قاۋىپتى، اسىرەسە جەلدى كۇنى»، دەدى بوتانيكا جانە فيتوينترودۋكتسيا ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى، دەندرولوگ ينگا باباي.

زوولوگيا ينستيتۋتىنىڭ «ەنتومولوگيا» زەرتحاناسىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى، ساراپشى-ەنتومولوگ پەريزات ەسەنبەكوۆا توعايدى وتكەن جىلعى زەرتتەۋدەن سوڭ، اۋماقتا جاندىكتىڭ 67 ءتۇرى انىقتالعانىن، ونىڭ 27-ءسى زيانكەس ەكەنىن ايتتى.

«ورماندا قابىقشى قوڭىز، جاپىراق جەگىش، قاندالا جانە وسىنداي باسقا دا زيانكەس قوڭىزداردى تاپتىق»، دەدى ول.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار