2022 جىلعى 1 ماۋسىمدا ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى كوميتەتى ەلىمىزدىڭ اۆياتسيالىق بيلىگى مەن قازاقستاندىق اۋە تاسىمالداۋشىلاردىڭ ەۋروپاعا ۇشۋىنا قاتىستى رەسمي شەشىمىن جاريالادى. مينيستر ەۋروپانىڭ 27 مەملەكەتىنىڭ بيلىگى وتاندىق اۋە تاسىمالىمەن اينالىساتىن كومپانيالارعا كارى قۇرلىققا ۇشۋعا شەكتەۋ قويمايتىنى جايىندا شەشىم قابىلداعانىن جانە ەلىمىزدىڭ «قارا تىزىمگە» ەنبەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
– ەۋروپالىق ساراپشىلار قازاقستانداعى ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى سالاسىندا قالىپتاسقان احۋال مەن وسى تۇرعىدا سوڭعى 3 جىلدا ەل ۇكىمەتى تاراپىنان قابىلدانعان شارالاردى وڭ باعالادى. ارينە, ءبىز مۇنى ۇلكەن جەتىستىك دەپ سانايمىز. وعان سەبەپ تە جوق ەمەس. ەۋروپالىق ماماندار تاراپىنان وڭ باعا الۋ ءۇشىن كوپ كۇش-جىگەر جۇمسالىپ, كەشەندى جۇمىستار قولعا الىندى, – دەدى قايىربەك وسكەنباەۆ.
سونداي-اق ول قازاقستاننىڭ بۇعان دەيىن «قارا تىزىمگە» كىرگەنىن دە ەسكە سالدى. اتاپ ايتقاندا, 2009 جىلى حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمى تاراپىنان جۇرگىزىلگەن اۋديت ناتيجەسىندە ەلىمىزدەگى اۋە تاسىمالى سالاسىندا ۇيىم تالاپتارىنىڭ ساقتالۋ كورسەتكىشى تومەن ەكەندىگى انىقتالعان (47 پايىز). وسىعان وراي ەۋروكوميسسيا Air Astana كومپانياسىنان وزگە قازاقستاندىق اۋە تاسىمالداۋشىلارعا ەۋروپا ەلدەرىنە ۇشۋعا تىيىم سالعان بولاتىن.
– تۋىنداعان جاعدايدان شىعۋ ءۇشىن 7 جىلداي ۋاقىت قاجەت بولدى. 2016 جىلى شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالعاننان كەيىن وسىنداي ولقىلىقتار الداعى ۋاقىتتا قايتالانباس ءۇشىن مينيسترلىك وتە اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزدى, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, سالاداعى وڭ وزگەرىستەر – تۇبەگەيلى رەفورمانىڭ ناتيجەسى. جۇرگىزىلگەن جۇيەلى جۇمىستار ەلىمىزدىڭ ازاماتتىق اۆياتسيا بيلىگىنىڭ ەۋروپالىق مودەلگە وتۋىنە تىكەلەي ىقپال ەتكەن. بۇل ءۇشىن ۇكىمەت پەن مينيسترلىك كەشەندى شارالاردى قولعا الىپ, زاڭنامانى جەتىلدىرۋ باعىتىندا وراسان زور جۇمىستاردى ىسكە اسىردى. ناتيجەسىندە, ۇلىبريتانيانىڭ اۆياتسيالىق اكىمشىلىگىمەن (UKCAA) ىنتىماقتاستىق ورناتىلىپ, ناتيجەسىندە, قازاقستاننىڭ اۆياتسيالىق اكىمشىلىگى قۇرىلدى. بۇل ۇيىم 2019 جىلدان بەرى ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنداعى باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋدا. باسقارۋدىڭ بۇل ۇلگىسى دامىعان مەملەكەتتەردە كەڭىنەن قولدانىلادى جانە حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمى مەن EASA تاراپىنان ماقۇلدانعان.
– جۇرگىزىلگەن رەفورما ءوز تيىمدىلىگىن وتكەن جىلدىڭ تامىز ايىندا تولىققاندى دالەلدەدى. سەبەبى حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمى جۇرگىزگەن اۋديت قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستانداعى ۇشۋ كەزىندەگى قاۋىپسىزدىك دەڭگەيى 84 پايىزعا دەيىن ارتقانى ايقىندالدى. بۇل الەمدىك ورتاشا كورسەتكىشتەن 15 پايىزعا جوعارى. ساراپتاما ناتيجەسى بويىنشا ەلىمىز نيدەرلاند, بەلگيا, پورتۋگاليا, دانيا جانە يسلانديا مەملەكەتتەرىمەن ءبىر ساتىدا تۇر, – دەدى مينيستر.
«بەك ەير» ۇشاعىنىڭ اپاتىنا وراي وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ەۋروكوميسسيا قازاقستانداعى ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى بويىنشا قالىپتاسقان جاعدايعا الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەنى ەسىمىزدە.
– وتاندىق اۆياتسيا سالاسىن جاڭا شەكتەۋلەردەن قورعاۋ ماقساتىندا ەۋروپالىق كوميسسياعا تۇزەتۋ ءىس-شارالارىنىڭ جاڭا جوسپارىن ۇسىندىق. سونداي-اق ءبىزدىڭ ۆەدومستۆونىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جانە قازاقستاننىڭ بەلگياداعى ەلشىلىگىمەن بىرلەسىپ جۇرگىزگەن تۇراقتى كەلىسسوزدەرىنىڭ ناتيجەسىندە كوميسسياعا وتاندىق اۋە تاسىمالىنىڭ الەۋەتى مەن ونداعى قاۋىپسىزدىكتى دالەلدەدىك, – دەدى ق.وسكەنباەۆ.
قازاقستان تاراپىنان كەلتىرىلگەن دالەلدەر ماقۇلدانىپ, ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى كوميسسياسى تۇزەتۋ شارالارىن وڭ باعالاعان. بۇل ءوز كەزەگىندە وتاندىق اۆياكومپانيالاردى «قارا تىزىمگە» ەنۋىن بولدىرماۋعا سەپتىگىن تيگىزدى.
قايىربەك وسكەنباەۆتىڭ پايىمداۋىنشا, دەر كەزىندە قولعا الىنعان شارالار قازاقستاننىڭ ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى بويىنشا ايماقتاعى كوشباسشىلىق پوزيتسياسىن ساقتاپ قالۋعا ىقپال ەتكەن. سونىمەن قاتار وڭتايلى شەشىمدەر مەن جۇيەلى جۇمىستار شەتەلدىك اۋە كومپانيالارىن تارتۋعا جانە وتاندىق اۋە تاسىمالداۋشىلاردىڭ ۇشۋ گەوگرافياسى اۋقىمىن ۇلعايتۋعا ءوز اسەرىن تيگىزەدى دەگەن سەنىم بار.
دەسە دە اۆياتسيا سالاسىنىڭ ساراپشىسى ابىل كەكىلباەۆتىڭ پىكىرىنشە, قۋانۋعا ءالى ەرتە. ازاماتتىق اۆياتسيا اكىمشىلىگى اۋە قاۋىپسىزدىگىن دالەلدەي الماسا, «قارا تىزىمگە» قايتا كىرۋىمىز دە ابدەن مۇمكىن.
– قازاقستان اۋە كومپانيالارى «قارا تىزىمگە» قازىر ەنبەگەنىمەن, قاۋىپ ءالى سەيىلگەن جوق. ويتكەنى ەۋروپا تاراپى قويىپ وتىرعان تالاپتاردىڭ كوبى قازاقستاندا ءالى شەشىمىن تاپقان جوق. ءتىپتى شەشۋ جولدارى دا جازىلماعان. ماسەلە جەتەرلىك. سونىڭ ىشىندە ازاماتتىق اۆياتسيا اكىمشىلىگىنىڭ قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى, ۇشۋ جارامدىلىعى, ەكسپلۋاتاتسيا ماسەلەسى شەشىمىن تاپپادى. ونى قازاقستاننىڭ رەسمي وكىلدەرى بارىپ, ءوزىنىڭ ءىس-شارا جوسپارىن تانىستىرعاندا ءتۇسىندىرىپ, ۋاقىت سۇراپ الدى دەپ ويلايمىن. ۇكىمەت جوسپارلاعان ءىس-شارالاردى ورىنداۋ ءۇشىن قولدانىستاعى بىرقاتار زاڭناماعا وزگەرىس ەنزىگۋ قاجەت. بۇل ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بىتپەيدى. ەۋروكوميسسيا مۇنى تۇسىنگەن سوڭ قازاقستانعا قاتىستى شەشىمدى كەيىنگە قالدىردى دەپ ويلايمىن, – دەيدى ابىل كەكىلباەۆ.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە, «قارا تىزىمگە» ەنۋ قاراپايىم قازاقستاندىقتار ءۇشىن قاۋىپ تۋدىرمايدى. تەك كومپانيالار ءۇشىن بىرقاتار قيىندىق تۋعىزۋى مۇمكىن.
– «قارا تىزىمنەن» قورقۋدىڭ قاجەتى جوق. وعان كىرىپ-شىعىپ جۇرگەن ەلدەر كوپ. ونداي تاجىريبە بار. «قارا ءتىزىم» تەك جولاۋشىلارىمىزعا ءارى-بەرى ۇشۋ كەزىندە كەدەرگى تۋعىزۋى مۇمكىن. ماسەلەن, Air Astana كومپانياسى ءبىراز ۋاقىت «سۇر تىزىمدە» بولدى. بىراق ەۋروپاعا ۇشۋىن توقتاتقان جوق, تەك رەيستەر سانىن كوبەيتە الماي قالدى, – دەيدى ساراپشى.
