1990 جىلى ماۋسىم ايىندا اكادەميك ماناش قوزىباەۆ ۋاقىت تالابىنا ساي رەسپۋبليكامىزدىڭ رامىزدەرىن قايتا جاڭارتۋ تۋرالى ماسەلە كوتەردى. ءبىز ول كەزدە ءالى وداق قۇرامىندامىز. بەلگىلى عالىمنىڭ باستاماسى باتىلدىق ەدى. ماناش اعامىز كوتەرگەن ماسەلەنى ءباسپاسوز قۇرالدارى تەز ءىلىپ اكەتتى دە, ول اقپارات ەلگە جىلدام تارادى. مەن ول كەزدە قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتى مەن مينيسترلەر كابينەتى اپپاراتى اگرارلىق ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسىمىن. كوپ ارىپتەستەرىم جوعارىداعى باستامانى ەستىپ, تاڭدانىس ءبىلدىردى. ۇسىنىستى ساراپتاۋعا تاپسىرما العان پرەزيدەنت كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆ قولدادى.
1991 جىلى 16 جەلتوقساندا تاۋەلسىزدىگىمىزدى جاريالاعاننان كەيىن, 1992 جىلدىڭ باسىندا جوعارعى كەڭەستە ەگەمەن ەلىمىزدىڭ رامىزدەرىن دايىنداۋعا ارنايى كوميسسيا قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىندا سەرىكبولسىن ءابدىلدين, سالىق زيمانوۆ, سۇلتان سارتاەۆ, ءابىش كەكىلباەۆ, سەرىك ءابدىراحمانوۆ, ەربول شايمەردەنوۆ جانە تاعى باسقا بەلگىلى ازاماتتار بولدى. مەن ول كەزدە جوعارعى كەڭەستىڭ دەپۋتاتىمىن.
جاريالاعان رامىزدەر بايقاۋىنا ءبىر مىڭنان اسا تۋ ەسكيزدەرى, 250-گە جۋىق ەلتاڭبا مەن 750 ءانۇران جوباسى ءتۇستى. بۇلاردىڭ ءبارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ 12-ءشى شاقىرىلعان سەگىزىنشى سەسسياسىندا قارالىپ, قىزۋ تالقىلاندى. حالىق قالاۋلىلارى ءتۇرلى جوبالاردى قاراپ, ءوز ۇسىنىستارىن ايتتى. دەپۋتتار اراسىندا ەكى ءتۇرلى كوزقاراس بولدى: ءبىرىنشىسى – بۇرىنعى كەڭەس وداعى كەزىندەگى سيمۆولدارعا سۇيەنەيىك دەسە, ەكىنشىسى − قابىلداناتىن مەملەكەتتىك رامىزدەر وتارشىلدىق جۇيەنىڭ نىشاندارىنان باسقا بولۋدى قالادى. سونداي-اق كەي ازاماتتار جاڭا رامىزدەردە قازاقتىڭ باي تاريحىنداعى ۇلتتىق سيمۆولداردى قولدانۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. اسىرەسە تاريحشى ماناش قوزىباەۆتىڭ رامىزدەر تۋرالى ارعى-بەرگى تاريحتى ساباقتاستىرا تولعاپ, ەجەلگى ساق, ءۇيسىن, قاڭلى مەملەكەتتەرىنىڭ نىشاندارى قالاي بولعانى جايىندا سويلەگەن ءسوزى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى.
ءرامىز دەگەنىمىز, سول مەملەكەتتىڭ باستى بەلگىلىلەرى سانالادى. سوندىقتان وندا ەلدىڭ وتكەن تاريحى عانا ەمەس, بۇگىنگى تىرشىلىگى, ەرتەڭگى كەلەشەگى جارقىراپ كورىنىپ تۇرعانى داۋسىز. جوعارعى كەڭەستىڭ سەسسياسىندا بايقاۋعا تۇسكەن جاڭا رامىزدەردى ساراپتان وتكىزۋدە قىزۋ پىكىرتالاس بولدى. ولاردىڭ ءتۇرى مەن ماعىناسىنا ءمان بەرىلدى. وسى تالقىلاۋدا زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى, ايگىلى زاڭعارلار سالىق زيمانوۆ پەن سۇلتان سارتاەۆ ناقتى ۇسىنىستارىن ايتتى. ءانۇراندى قابىلداۋدا اتاقتى كومپوزيتورلار − مۇقان تولەباەۆ, لاتيف حاميدي جانە ەۆگەني برۋسيلوۆسكي بىرلەسىپ جازعان مۋزىكانى سول قالپىندا ساقتاۋعا شەشىم قابىلداندى. ال گيمن ءسوزىن جازعان اقىندار اراسىنان مۇزافار الىمباەۆ, قادىر مىرزا ءالى, تۇمانباي مولداعاليەۆ جانە جادىرا دارىباەۆا توپ جاردى. وسى گيمن 2006 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى بولدى.
بەلگىلى سۋرەتشى شاكەن نيازبەكوۆ ۇسىنعان كوك تۋ − كونكۋرستا ۇزدىك دەپ تانىلدى. كوك تۋىمىزدىڭ ورتاسىندا شۇعىلالى كۇن, ونىڭ استىندا قالىقتاپ ۇشقان قىران بەينەلەنگەن. وسى قىران بەينەسى كوپتەگەن ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك تۋلارىندا بار, بىزدە سول قايتالانىپ كەتپەي مە دەگەن پىكىرلەر ايتىلدى. بىراق اۆتور قىراننىڭ قازاق ءۇشىن ورنى بولەك ەكەندىگىن تۇسىندىرگەننەن كەيىن ەشقانداي قارسىلىق بولعان جوق.
حالىق قالاۋلىلارى اراسىنداعى پىكىرتالاس ەلتاڭبانى قابىلداۋ كەزىندە ءوربىدى. بايقاۋعا قاتىسقانداردىڭ اراسىنان شوت-امان ءۋاليحانوۆ پەن جانداربەك مالىبەكوۆتىڭ ۇسىنعان جوباسى جەڭدى. وسى باسقوسۋدا بەلگىلى ساۋلەتشى شوت-امان ءۋاليحانوۆ اعامىز ەلتاڭبا مازمۇنىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. ارينە, ەلتاڭباعا ەلىمىزدىڭ بار تاريحىن سىيدىرۋ قيىن. سوندىقتان وعان سول كەزدەگى قازاقستان ديزاينەرلەر وداعىنىڭ توراعاسى, دەپۋتات تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ەلتاڭباداعى ءار ەلەمەنتتىڭ سيپاتتاماسىن ايتىپ بەردى. ماسەلەن, كيىز ءۇيدىڭ قۇرىلىمى ادامزات تاريحىنداعى مىڭجىلدىقتا ەشقانداي وزگەرمەي, بىزگە جەتكەندىگىن ءتۇسىندىردى. وسى ەلتاڭبانى قابىلداۋدا جازۋشىلار ءانۋار ءالىمجانوۆ پەن كامال سمايىلوۆ ءوز ۇسىنىستارىن ايتتى. وسى تالقىلاۋدا اكادەميك ومىربەك جولداسبەكوۆ, جۋرناليست الەكساندر كوزلوۆ جانە ت.ب. دەپۋتاتتار ءسوز الىپ, ەلتاڭبا اۆتورلارىنىڭ جوباسىن قولداپ سويلەدى.
مىنە, سودان بەرى وتىز جىل سىرعىپ ءوتتى. 1992 جىلى جوعارعى كەڭەستە مەملەكەتتىك رامىزدەردى قابىلداعان كۇندەر دە تاريح ەنشىسىندە قالدى. قازىر بارلىق جۇرت قازاقستاندى مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىز ارقىلى جاقسى بىلەدى. رامىزدەرىمىز ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ باستاماسى − جاڭا قازاقستان قۇرۋداعى جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولىندا دا نەگىزگى سيمۆول بولاتىنى ايقىن.
جانىبەك كارىبجانوۆ,
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى
