قازاقستاننىڭ تاريحىن, ساياسي, مەملەكەتتىك يدەولوگياسىن قامتىعان ەلتاڭبادا ۇلكەن فيلوسوفيالىق وي بار. ونداعى جۇلدىز – قازاقتىڭ جۇلدىزىنىڭ جوعارى بولۋىن, پىراقتىڭ قاناتى – قازاقتىڭ قاناتى, شاڭىراق – مەملەكەتتىڭ تىرەگى سانالاتىن وتباسى نىشانى. بايقاۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 365 دەپۋتاتتىڭ الدىندا قورعالعان 293 جوبانىڭ اراسىنان سۋىرىلىپ العا شىعىپ, رەسمي تۇردە ەلدىگىمىزدىڭ بەلگىسى سانالعان وسى جانداربەك مالىبەكوۆتىڭ جاساعان ەلتاڭباسى ەدى.
الەمدە زاحا حاديد, لە كوربيۋزە, نورمان فوستەر, ليۋدۆيگ ميس ۆان دەر روە, جان نۋۆەل, رەنتسو پيانو, دانيەل ليبەسكيند سىندى ساۋلەتشىلەر بار. ولاردىڭ بارلىعى كوپشىلىككە وزدەرىنىڭ قايتالانباس, ەرەكشە جوبالارىمەن تانىمال. مىسالى, سەزىم قالاسى ءپاريجدىڭ سيمۆولىنا اينالعان ەيفەل مۇناراسىنا جىلىنا 200 ميلليوننان استام ادام كەلەدى. ءبىر قىزىعى سالىنۋىنا ەكى جىل, ەكى اي ۋاقىت كەتكەن بۇل عيماراتتىڭ ءتۇسى كۇنى بۇگىنگە دەيىن وزدىگىنەن بىرنەشە رەت وزگەرگەن. عيماراتتىڭ تانىمالدىعى سونشا, ءتىپتى جوبا اۆتورى, ارحيتەكتور گيۋستاف ەيفەل كوزى تىرىسىندە «مەن ءوزىم قۇرعان مۇنارانى قىزعانۋىم كەرەك, ويتكەنى ول مەنەن دە تانىمال» دەگەن ەكەن.
ءاربىر سالىنعان عيمارات – ساۋلەت ونەرىنىڭ قايتالانباس جوباسى. ولاردىڭ قاتارىنا شاعىن قۇرىلىس ۇلگىسىنەن باستاپ, كەڭ كولەمدى مەملەكەت بەلگىسىنە دەيىنگى بارلىق جۇمىستار جاتادى. ال مەملەكەتتى ايشىقتايتىن بىردەن-ءبىر دۇنيە ول – رامىزدەر. ال بۇگىنگى كۇنى ەلتاڭبا اتاۋىن ەستىگەندە, ەسىمىزگە بىردەن جانداربەك مالىبەك ۇلى ورالاتىنى ءسوزسىز.
قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ەلتاڭباسىنىڭ تۇپنۇسقاسى وزبەكستاندا جاسالعان. مۇنى ءبىرىمىز بىلسەك, ەندى ءبىرىمىز بىلە بەرمەيمىز. اۆتور ەكى مەترلىك ەلتاڭبانى استىنان جانە ۇستىنەن ءۇش ماتراسپەن وراپ, قازاقستانعا دەيىن جۇك كولىگىمەن الىپ كەلگەن. مىنە, وسىنداي كۇش-جىگەرمەن كەلگەن ەلدىگىمىزدىڭ بەلگىسى بۇگىندە ءار مەكەمەنىڭ ماڭدايشاسىندا ءىلىنىپ تۇر. ارينە, بۇل ارحيتەكتور جۇمىسىنىڭ اۋقىمى جاعىنان ۇلكەنى بولعانىمەن, سوڭى ەمەس. ج.مالىبەك ۇلىنىڭ قولىنان شىققان جوبالار قاتارىندا 2017 جىلى وتكەن EXPO كورمەسىنە قويىلعان ۇلتتىق ناقىشتاعى جوبالارى, ەلوردامىزداعى نۇر-استانا مەشىتى, نەيروحيرۋرگيا كەشەنى, الاتاۋ تۇرعىنۇي كەشەنى, ەۇۋ ساۋلەت-قۇرىلىس فاكۋلتەتىنىڭ وقۋ كورپۋسى, تۇركىستان قالاسىنىڭ جاڭا ورتالىعىنىڭ كونتسەپتسياسى جانە تاعى دا باسقا كوپتەگەن تۋىندىلارى بار. راسىندا, ساۋلەتشىنىڭ وسىنداي ەرەڭ ەڭبەگى قۇر كەتپەي, قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «پاراسات», «قۇرمەت», I دارەجەلى «بارىس» وردەنى, «گۋميلەۆ» مەدالى تابىستالدى.
بۇدان بولەك, پروفەسسوردىڭ وزبەك ەلىندەگى 40 جىلدىق ەڭبەگى دە ەلەنبەي قالعان جوق. ول وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتى ارحيتەكتورى جانە حالىقارالىق «تۇران اكادەمياسىنىڭ» اكادەميگى مارتەبەسىن الدى.
قازىرگى كەزدە جانداربەك مالىبەك ۇلى ۇلتتىق ارحيتەكتۋرانىڭ قالىپتاسىپ, دامۋى ءۇشىن اۋقىمدى جوبا جاساپ ءجۇر. ونىڭ اتاۋى – «ويتەك». ياعني تەكتى قازاقتىڭ ويى. بۇل جاڭا قازاق ارحيتەكتۋراسىنىڭ يدەولوگياسىن كورسەتەدى. مۇنداعى ماقسات – فرانتسۋز, جاپون, ەۋروپا ەلدەرى سەكىلدى قازاقستاننىڭ دا وزىندىك ۇلتتىق ەرەكشەلىگى بار ساۋلەت ونەرىن جاڭعىرتۋ.
وسىنداي ەلەۋلى جوبالاردى جاساۋ ءۇشىن اۆتور نەگىزگى يدەيانى ۇلى دالا مادەنيەتىنەن الادى. سەبەبى وندا دەموكراتيادا, فيلوسوفيادا, بەيبىتشىلىك پەن سىيلاستىق مەكتەبى سەكىلدى وزگە ەلدە كەزدەسپەيتىن قايتالانباس قۇندىلىقتار بار.
قازاقتا «شاكىرت تاربيەلەۋ – قادىرلى ءىس» دەگەن جاقسى ءسوز بار. جانداربەك مالىبەك ۇلىنان ءتالىم الىپ, ۇستازىم دەپ تانىعاننىڭ بارلىعى پروفەسسوردىڭ شاكىرتى. ارحيتەكتور وسى باعىتتا ديپلوم جازىپ, جۇمىس ىستەپ جۇرگەن بارلىق شاكىرتتەرىنىڭ قازاق ساۋلەت ونەرىنىڭ دامۋىنا ايتۋلى ۇلەس قوساتىندىعىنا سەنەدى. بۇگىنگى كۇنى پروفەسسور جوبا جاساپ قانا قويماي, ءدارىس وقىپ شاكىرت تە تاربيەلەيدى. ۇلت يگىلىگى ءۇشىن ءاردايىم قىزمەت قىلۋعا دايىن ۇستازعا تەك ساۋلىق تىلەيمىن. قازاق ساۋلەت ونەرى قارىشتاي بەرسىن!
بي-فاتيما ەرالحانقىزى,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ ستۋدەنتى
