پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيزنەس وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە كاسىپكەرلەر ءۇشىن وتە وزەكتى بولىپ وتىرعان ماسەلەلەردى ايتتى. سونىڭ ىشىندە اگرارلىق پروبلەمالار دا قالىس قالعان جوق. قازىر اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جاعداي بىرتىندەپ جاقسارىپ كەلە جاتىر. دەگەنمەن شەشىلمەي جاتقان تۇيتكىلدەر دە بارشىلىق. ءبىز ونى ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ رەتتەۋگە دايىنبىز.
بىرىنشىدەن, قارجىلاندىرۋدىڭ قولجەتىمسىزدىگى. فەرمەرلەر اقشاعا بىردەن قول جەتكىزە المايدى. وعان شارۋالار كەپىل مۇلىگىنىڭ تومەن باعالانۋى, نەسيەلەۋدىڭ ۇزاق مەرزىمى جانە اگرارلىق سالاداعى قارجىلاندىرۋ ءليميتىنىڭ بەكىتىلۋى. مىسالى, وڭتۇستىك وڭىرلەردە ساماننان جانە قامىستان سالىنعان ءۇي كوپ. بانكتەر ونداي ءۇيدى كەپىلگە المايدى. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ نارىقتاعى قۇنىنىڭ 30 پايىزىن عانا بەرەدى, ال ءىرى قارا, ۇساق مال, جىلقى سياقتى بيولوگيالىق اكتيۆتەر وتىمدىلىگى تومەن كەپىل قاتارىنا جاتادى. اۋىلداردىڭ الىس ورنالاسۋى دا – كۇردەلى پروبلەما. ماسەلەن, شالعايداعى نارىنقولدان فەرمەرلەر نەسيە رەسىمدەۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعى تالدىقورعانعا بىرنەشە مارتە بارۋعا ءماجبۇر. ودان بولەك بانك قىزمەتكەرلەرى تاعى قوسىمشا قۇجات سۇرايدى. ونى اكەلۋ ءۇشىن فەرمەر تاعى بىرنەشە رەت قاتىنايدى. وسىنداي تۇيتكىلدى شەشۋ ءۇشىن كەپىلدى م ۇلىككە قويىلاتىن تالاپتى قايتا قاراپ, پروتسەستەردى ماكسيمالدى تۇردە اۆتوماتتاندىرۋ كەرەك.
ەكىنشى ماسەلە, ۆەتەرينارياعا قاتىستى. اۋىلدىق جەرلەردە مال دارىگەرىنىڭ جەتىسپەۋى جاعدايدى قيىنداتىپ تۇر. قازىر سالادا 9 مىڭ مال دارىگەرى جۇمىس ىستەيدى. ال شىن مانىندە بۇدان ەكى ەسە كوپ مامان كەرەك.
ءۇشىنشى ماسەلە, سۋارمالى سۋ تاپشىلىعى. اسىرەسە, بۇل وڭتۇستىك ديقاندارىنىڭ باس اۋرۋىنا اينالىپ تۇر. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, سۋارۋ كەزىندە سۋدىڭ جوعالۋى 40 پايىزدان اسادى. سەبەبى, سۋ شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىنىڭ (ماگيسترالدىق جانە شارۋاشىلىق ىشىلىك كانالدار, سۋلاندىرۋ جۇيەلەرى, سۋ قويمالارى جانە ت.ب.) توزعان. رەسپۋبليكاداعى سۋارمالى جەرلەردىڭ 15 پايىزىندا عانا سۋ ۇنەمدەۋشى تەحنولوگيالار ورناتىلعان. ونىڭ ءوزى كوپ قاراجاتتى قاجەت ەتەدى. مىسالى, 1 گەكتار جەردى تامشىلاتىپ سۋارۋ ءۇشىن 700-800 مىڭ تەڭگە جۇمسالادى. بۇل قاراپايىم فەرمەر ءۇشىن اجەپتەۋىر قاراجات.
سۋدىڭ ونىمدىلىگىن وڭتايلاندىرۋ جانە كورشىلەس ەلدەردەن سۋ جىبەرۋدەن تاۋەلسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ شىعىمدىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا مەملەكەت سۋارۋ جۇيەلەرى مەن سۋ قويمالارىن سالۋ مەن قايتا قۇرۋدى كۇشەيتىپ, ورىندالۋىن ەرەكشە باقىلاپ, سۋدى ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ارنالعان قاراجات ءبولىپ, شارۋالاردى ۇزاقمەرزىمدى جانە ارزان سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
تورتىنشىدەن, سالاداعى تەحنيكالاردىڭ 80 پايىزعا جۋىعى ەسكىرىپ تۇر. كوپ شارۋا ءتىپتى وتاندىق اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسىن دا الا المايدى. ال سىرتتان كەلگەن تەحنيكالارعا ۋتيل الىمنىڭ ەنگىزىلۋى احۋالدى ودان ءارى كۇردەلەندىرىپ جىبەردى. قازىر شارۋالار وندىرىستىك قۋاتى جوعارى تەحنيكالاردى الىپ كەلگەن جاعدايدا ۋتيل الىمدى قوسقاندا 7 ملن تەڭگەدەي تولەيدى. سونداي-اق 12 پايىز كولەمىندە تولەنەتىن قوسىمشا قۇن سالىعى تاعى بار. مۇنىڭ ءبارى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن قولجەتىمسىز ەتىپ تۇر. وسى پروبلەمالاردىڭ بارلىعىن شەشۋگە, ۇكىمەتپەن تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەپ, جەدەل تۇردە ءتيىمدى ورتا قالىپتاستىرۋعا دايىنبىز.
ەربول ەسەنەەۆ,
«اتامەكەن» ۇكپ باسقارۋشى ديرەكتورى
