كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, بانكتەر جۇمىسىن توقتاتۋ كەزىندە قارجى ينستيتۋتىنا قاتىستى بارلىق ءىس اياقتالادى جانە كرەديتورلار تالاپتارى قاناعاتتاندىرىلادى. ءبىرىنشى كەزەكتە ومىرىنە نەمەسە دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرگەنى ءۇشىن بانك جاۋاپ بەرەتىن ەڭبەكاقى تولەۋ جانە جەكە تۇلعالار بويىنشا تالاپتار ورىندالادى. ودان كەيىن كەپىلدىك بەرىلگەن سوما شەگىندە جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرى بويىنشا «قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى» اق-مەن ەسەپ ايىرىسۋ جۇرگىزىلەدى. ءۇشىنشى كەزەكتە, بانك مۇلكىنىڭ كەپىلىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن مىندەتتەمەلەر بويىنشا شارۋالار شەشىلەدى. تورتىنشىدەن, ۇلەستەس تۇلعا بولىپ تابىلمايتىن جەكە تۇلعالاردىڭ قدكق-نىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن سوماسىنان اساتىن دەپوزيتتەرى بويىنشا, سونداي-اق زەينەتاقى اكتيۆتەرى ەسەبىنەن جانە ء«ومىردى ساقتاندىرۋ» سالاسىندا جاسالعان ساقتاندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ دەپوزيتتەرى بويىنشا ەسەپ ايىرىسۋلار جۇزەگە اسىرىلادى.
سونىمەن بىرگە كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارى (قايىرىمدىلىق ۇيىمدارى, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى, مۇگەدەكتەر قوعامدارى) بويىنشا; ۇلەستەس ەمەس زاڭدى تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرى بويىنشا; سالىقتار, الىمدار جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر بويىنشا; ۇلەستەس جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرى بويىنشا; رەتتەلگەن بورىش پەن مەرزىمسىز قارجى قۇرالدارى بويىنشا; ودان سوڭ قالعان كەزەكتەرگە كىرمەگەن باسقا كرەديتورلارعا قاتىستى ەسەپ ايىرىسۋ جاسالادى.
جەكە توقتالار بولساق, «ۆاليۋت-ترانزيت بانكتىڭ» اكتيۆتەرى 11,7 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, ونىڭ 5,6 ملرد تەڭگەسى – نەسيە پورتفەلى. نەسيە پورتفەلى قۇرىلىمىنداعى مەرزىمى وتكەن كرەديتتەردىڭ ۇلەسى – 99,9 پايىز. ال بانك مىندەتتەمەلەرى – 50,5 ملرد تەڭگە. تاراتۋ كوميسسياسى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەكتەگى تالاپتاردى تولىعىمەن وتەدى, قازىرگى ۋاقىتتا بانك دەپوزيتور-جەكە تۇلعالارعا تولەنگەن كەپىلدىك وتەماقىلار بويىنشا قدكق الدىنداعى تالاپتاردى قاناعاتتاندىرۋ ساتىسىندا ء(ۇشىنشى كەزەك) تۇر. 2022 جىلعى 1 ساۋىردەگى جاعداي بويىنشا تالاپتار 57 پايىزعا ورىندالىپ, 18,3 ملرد تەڭگەنىڭ 10,5 ملرد تەڭگەسى قاناعاتتاندىرىلدى.
«قازينۆەستبانكتىڭ» دە تولەنبەگەن نەسيەلەرى 99,8 پايىزعا ءبىر-اق جەتكەن. قارجى ۇيىمىنىڭ اكتيۆتەرى 7,1 ملرد تەڭگە بولسا, مىندەتتەمەلەرى 131,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل بانك قازىرگى كەزدە ەكىنشى, ءۇشىنشى, بەسىنشى, جەتىنشى كەزەكتەردەگى تالاپتاردى تولىعىمەن قاناعاتتاندىرعان. Delta Bank-ءتىڭ مەرزىمى وتكەن بەرەشەك سوماسى 415 ملرد تەڭگەگە جەتكەن (99,9 پايىز).
«ەكسيمبانك قازاقستاننىڭ» اكتيۆتەرى – 16,3 ملرد تەڭگە, ونىڭ 96,5 پايىز نەگىزگى ۇلەسىن 66 ملرد تەڭگە مولشەرىندەگى بەرەشەگى بار نەسيە پورتفەلى قۇرايدى. 99,9 پايىزى مەرزىمى وتكەن قارىزداردان تۇرادى. مىندەتتەمەلەر 46,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بانك ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءتورتىنشى كەزەكتەگى كرەديتورلار الدىنداعى مىندەتتەمەلەرىن تولىعىمەن وتەگەن.
«استانا بانكىنىڭ» اكتيۆتەرى 60,1 ملرد تەڭگەگە باعالانادى, ونىڭ 43,6 پايىز نەگىزگى ۇلەسىن 26,2 ملرد تەڭگە مولشەرىندە ساتۋعا ارنالعان ۇزاق مەرزىمدى اكتيۆتەر قۇرايدى. نەسيە پورتفەلى – 22,5 ملرد تەڭگە جانە 84,9 پايىزى مەرزىمى وتكەن كرەديتتەردەن تۇرادى. مىندەتتەمەلەر سوماسى – 81,9 ملرد تەڭگە. بانك ءبىرىنشى كەزەكتەگى كرەديتورلار الدىنداعى مىندەتتەمەلەرىن تولىعىمەن ورىندادى. قازىرگى ۋاقىتتا قدكق الدىنداعى تالاپتار (ەكىنشى كەزەك) 37,6 ملرد تەڭگەدەن 50,8 پايىزعا نەمەسە 19,1 ملرد تەڭگەگە قاناعاتتاندىرىلدى.
Qazaq Banki نەسيە پورتفەلىنىڭ 99,3 پايىزى مەرزىمى وتكەن كرەديتتەردەن تۇرادى ەكەن. بانك مىندەتتەمەلەرى – 81,6 ملرد تەڭگە. قازىر بانك دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى الدىنداعى مىندەتتەمەسىن ورىنداپ جاتىر. قاناعاتتاندىرۋ پايىزى 18,5 پايىز نەمەسە 20,5 ملرد تەڭگەنىڭ 3,8 ملرد تەڭگەسىن قۇرادى. ال Tengri Bank بەرەشەگى 100,9 ملرد تەڭگە بولىپتى. بۇكىل اكتيۆىن قوسا ساناعاندا 26,3 ملرد تەڭگەدەن ارەڭ اسادى. مىندەتتەمەلەرى – 59 ملرد تەڭگە. Tengri Bank ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەكتەر الدىنداعى مىندەتتەمەلەرىن تولىعىمەن وتەدى جانە قازىرگى ۋاقىتتا ءۇشىنشى كەزەكتەگى كرەديتورلاردىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرۋعا كىرىستى دەپ مالىمدەدى اگەنتتىك. ال اكتيۆتەرى 51,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن AsiaCredit Bank نەسيە پورتفەلىنىڭ 99,6 پايىزى مەرزىمى وتكەن كرەديتتەردەن قالىپتاستى. بانك ءبىرىنشى كەزەكتەگى كرەديتورلار الدىنداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىن تولىعىمەن ورىنداپ, قازىر قدكق-مەن ەسەپ ايىرىسۋعا كىرىسكەن.
ء«ساۋىر ايىندا اگەنتتىكارالىق تاراتۋ تەڭگەرىمىن جانە Capital Bank Kazakhstan كرەديتورلارى تالاپتارىنىڭ ءتىزىلىمىن بەكىتتى, ولار كرەديتورلارمەن ەسەپ ايىرىسۋدى باستاۋ ءۇشىن تاراتۋ كوميسسياسىنا جىبەرىلدى. ارالىق تەڭگەرىمدى بەكىتۋ جانە كرەديتورلارمەن ەسەپ ايىرىسۋدىڭ باستالۋى تۋرالى اقپارات Capital Bank Kazakhstan رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرىلادى (www.capitalbank.kz). جالپى, كرەديتورلاردىڭ تالاپتارىن ودان ءارى قاناعاتتاندىرۋ مولشەرى بانكتەردىڭ تاراتۋ ماسساسىنا كىرەتىن اكتيۆتەردىڭ ساپاسىنا بايلانىستى بولادى. تاراتىلاتىن بانكتەر اقپاراتتى, ونىڭ ىشىندە بانكتەردىڭ وتكىزىلەتىن مۇلكى تۋرالى اقپاراتتى وزدەرىنىڭ رەسمي سايتتارىندا جاريالايدى», دەلىنگەن قۇزىرلى ورگان مالىمدەمەسىندە.