سەنبى كۇنى, 14 مامىردا ۇكىمەت باسشىسى «اقتوبە – اتىراۋ – رف شەكاراسى» اۆتوجولىنىڭ ۋچاسكەسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ بارىسىمەن تانىستى. ۋچاسكەنىڭ ۇزىندىعى – 96 شاقىرىم, ونىڭ 77 شاقىرىمى 1-تەحنيكالىق ساناتقا سايكەستەندىرىلەدى. جوبا بويىنشا جۇمىستار 2023 جىلى تولىعىمەن اياقتالۋى ءتيىس. بۇل رەتتە وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن مەردىگەرلەر ەكى جولاقتى اسفالتتاۋ جۇمىستارىن اياقتاپ, قاندىاعاش قالاسىنا دەيىن كولىك قاتىناسىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر.
پرەمەر-مينيستر قازىرگى ۋاقىتتا حالىقارالىق ترانزيتتىك دالىزدەرمەن قوسا, قازاقستانداعى جولداردىڭ جەلىسى بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. اقتوبە وبلىسىنىڭ اۆتوموبيل جولدارىن سالۋعا جانە رەكونسترۋكتسيالاۋعا بيىل 50,3 ملرد تەڭگە باعىتتالدى. جىل قورىتىندىسى بويىنشا نورماتيۆتىك تالاپتارعا سايكەس رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ ۇلەسى 87%-عا, ال جەرگىلىكتى جولدار 72%-عا دەيىن جەتكىزىلۋى ءتيىس.
«اكىمدىك جۇمىستاردى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋدى ۋاقىتىلى قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار سالالىق ۆەدومستۆو “اقتوبە – ۇلعايسىن” اۆتوجولىنىڭ قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىن انىقتاپ, جۇمىسقا كىرىسۋى قاجەت», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
حرومتاۋ اۋدانىندا پرەمەر-مينيستر «اكمەز» جشس ماي ەكستراكتسيالىق زاۋىتىندا بولدى. كاسىپورىننىڭ جوبالىق قۋاتى – جىلىنا 21 مىڭ توننا شيكى وسىمدىك مايى جانە 26 مىڭ توننا كۇنجارا. زاۋىت ءونىمى ىشكى نارىقتا سۇرانىسقا يە, سونداي-اق قىتايعا, رەسەيگە, وزبەكستانعا جانە تاجىكستانعا جەتكىزىلەدى.
ءاليحان سمايىلوۆ اۋىل شارۋاشىلىعىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە قوسۋ ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى باستى مىندەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىنگى تاڭدا ۇكىمەت شارۋالاردى كەشەندى تۇردە قولداۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋدا, اتاپ ايتقاندا, ينۆەستيتسيالىق شىعىنداردى سۋبسيديالاۋ, سونداي-اق اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا ارنالعان كرەديتتەر بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەلەر جانە قايتا وڭدەۋگە ارنالعان جابدىقتار ليزينگى قاراستىرىلعان.
«وسىنداي قولداۋدىڭ جانە كليمات ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ارقاسىندا اقتوبە وبلىسىندا مال شارۋاشىلىعى, ونىڭ ىشىندە ءسۇت ونىمدەرى ءوندىرىسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. وبلىس تۇرعىندارىن جەرگىلىكتى ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ونى باسقا وڭىرلەرگە جەتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا اتالعان جۇمىستى جالعاستىرعان ءجون. بۇل يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا جانە ىشكى نارىقتاعى باعانى تۇراقتاندىرۋعا جول اشادى», دەپ اتاپ ءوتتى ۇكىمەت باسشىسى.
كاسىپورىندا پرەمەر-مينيستر بىرقاتار اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسىپ, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى. اتاپ ايتقاندا, شارۋالاردى فەرمەرلەردى مەملەكەتتىك قولداۋ, سۋبسيديالاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى ءبولۋ, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرى قىزىقتىردى.
«وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءبىز شارۋالارمەن بىرقاتار كەزدەسۋ وتكىزىپ, سۋبسيديالاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ ماسەلەلەرىن تالقىلايمىز. ءتيىستى قۇجات بەس جىل مەرزىمگە قابىلدانادى. جالپى, ۇكىمەت اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن قولداۋ شارالارىن كەڭەيتىپ جاتىر. بيىل ءبىز بيۋدجەتتى ەكى ەسە ارتتىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىردىق. بۇل – ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ىشكى ءوندىرىستى قولداۋ جانە ينفلياتسيانى تەجەۋ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى», دەپ اتاپ ءوتتى ءاليحان سمايىلوۆ.
ودان كەيىن پرەمەر-مينيستر «زەردە كەراميكا اقتوبە» جشس-ءنىڭ كەراموگرانيت جانە قىش تاقتاشا وندىرەتىن جاڭا زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى.
«اقتوبە» يندۋستريالىق ايماعى مەن ونەركاسىپتى دامىتۋ قورى جەلىسى بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋ العان كاسىپورىن ءوز ءونىمىن ىشكى نارىققا دا, ەكسپورتقا دا جەتكىزەدى. سونداي-اق مۇندا قۋاتى جىلىنا 650 مىڭ توننا جوعارى قوسپالانعان بولاتتى قۇرايتىن بولات بالقىتۋ زاۋىتى قۇرىلىسىنىڭ جوباسى تانىستىرىلدى. جوبانى ىسكە اسىرۋ بۇگىندە شامامەن $1 ملرد سوماسىنا يمپورتتالاتىن قۇرىلىس ارماتۋراسىن وتاندىق ونىممەن الماستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدە قۇرىلىس ماتەريالدارىنا دەگەن سۇرانىستىڭ جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت 2025 جىلعا دەيىن قۇرىلىس سالاسىنا شامامەن 1 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, 160-قا جۋىق جاڭا جوبانى ىسكە اسىرۋ جانە 15 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپاردا بار.
جۇمىس ساپارىنىڭ كەلەسى پۋنكتى «قازحروم» تۇك» اق اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن تانىسۋ بولدى. قازىرگى تاڭدا تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. سالا جىل سايىن 6% دەڭگەيىندە تۇراقتى ءوسىمدى كورسەتىپ وتىر, ال ينۆەستيتسيالار ءوسىمى وتكەن جىلى 20%-عا ارتقان.
سونداي-اق ءاليحان سمايىلوۆ ەكولوگيا سالاسىنداعى قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. تۇرعىندار اتىنان ءوڭىردىڭ ەڭ وتكىر ەكولوگيالىق پروبلەمالارى تۋرالى «اقتوبە, تىنىس ال!» ۆولونتەرلەر قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى ەۆگەني لازارچۋك ايتىپ بەردى. ول فەرروقورىتپا زاۋىتىنا جاقىن ماڭدا ورنالاسقان اۋدانداردىڭ تۇرعىندارىن كوشىرۋ, اقتوبە قالاسىنىڭ كارىز-تازارتۋ قۇرىلىستارى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە جەردىڭ شولەيتتەنۋ پروبلەمالارىن كوتەردى.
ءاليحان سمايىلوۆ ءاربىر ايتىلعان ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن تۇسىندىرە كەلە, وبلىس اكىمدىگىنە مۇددەلى سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, ولاردى جەدەل شەشۋ ماسەلەلەرىن پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
جۇمىس ساپارىنىڭ سوڭىندا ۇكىمەت باسشىسى اقتوبە قالاسىنىڭ «باتىس-2» شاعىن اۋدانىنا بارىپ, وبلىس ورتالىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋىمەن تانىستى.
