بۇل اۋرۋدىڭ كوزى رەتىندە جابايى كەمىرگىشتەر مەن قوياندار, بۋىناياقتى قانسورعىشتار مەن يكسودتىق كەنەلەر اتالادى. تۋليارەميانى ادامدار كەنە شاققان كەزدە نەمەسە كەمىرگىشتەر زالالداعان ازىق-ت ۇلىك پەن سۋدى پايدالانۋ كەزىندە جۇقتىرادى. ينكۋباتسيالىق كەزەڭ ءۇش اپتاعا سوزىلادى. بىراق كوپ جاعدايدا 3-تەن 7 كۇنگە دەيىن جالعاسادى.
كەنە شاققان ءاربىر ادام تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ەمدەۋ مەكەمەسىنە تەز ارادا قارالىپ, 21 كۇن ىشىندە ديسپانسەرلىك باقىلاۋدا بولۋى قاجەت. مەديتسينالىق باقىلاۋ ناۋقاستاردان تۋليارەميا اۋرۋىن ەرتە انىقتاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەدى.
اقتوبە وبلىسى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردەگى العا, ايتەكە بي, ىرعىز, قوبدا جانە ويىل اۋداندارىندا تۋليارەميانىڭ تابيعي وشاقتارى بار. بۇل وزەن جاعاسىنداعى جايىلىمداردا بولادى. وبلىس بويىنشا تۋليارەميانىڭ تابيعي وشاقتارىنىڭ اۋماعىندا 38 ەلدى مەكەن ورنالاسقان. جىل سايىن زووپارازيتولوگيالىق تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەندە ويىل, قوبدا جانە ىرعىز اۋداندارى اۋماعىنان تۋليارەميا اۋرۋىنىڭ قوزدىرعىشتارى كەنەلەر مەن كەمىرگىشتەردەن انىقتالادى. وتكەن 2021 جىلى كەنەلەر مەن كەمىرگىشتەردەن تۋليارەميانىڭ 17 قوزدىرعىشى تابىلدى. ەندەميالىق اۋماقتا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردىڭ ماڭىندا دەراتيزاتسيا جانە دەزينفەكتسيا جۇرگىزىلەدى.
سونىمەن قاتار جىل سايىن ەندەميالىق اۋماقتا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردە تۇراتىن حالىققا جوسپارلى تۇردە تۋليارەمياعا قارسى ەكپە سالۋ ءىس-شاراسى جۇرگىزىلەدى. بىلتىر 1 454 ادامعا وسىنداي ەكپە سالىندى. ەكپە قابىلداعان تۇرعىندار 5 جىلدان كەيىن قايتا ەكپە سالاتىن ساناتقا كىرەدى.
2021 جىلى وبلىس بويىنشا كەنە شاعىپ زارداپ شەككەن 372 ادام مەديتسينالىق باقىلاۋعا الىندى, ولاردىڭ جاعدايى قالىپتى. ال بيىلعى جىلدىڭ ءۇش ايىندا كەنە شاققاندار تىركەلمەدى. بۇل رەتتە تۋليارەميا اۋرۋىنان ساقتانۋدىڭ جولى – كەنە مەن كەمىرگىشتىڭ زالالىنان اباي بولۋ.
كەنەلەر ادام مەن مالدارعا ەرتە كوكتەم جانە جازدا شابۋىل جاسايدى. مالداردى قىرقۋ بارىسىندا, ولاردان كەنەلەردى جيناعان كەزدە, دالالىق جەرلەردە, ساياجايدا جۇرگەندە كەنە شاعۋى مۇمكىن. كەنە تەرىگە بايقاتپاي, اۋىرتپاي جابىسادى. ءوزىنىڭ فيزيولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي كەنە تەرىگە جابىسقان سوڭ بىردەن قان سورمايدى, سوندىقتان كەنەنى ۋاقىت وتكىزبەي بايقاپ, الىپ تاستاعان جاعدايدا كەنەدەگى ينفەكتسيا قوزدىرعىشىمەن زاقىمدانۋ قاۋپى تومەندەيدى. كەنەنى الۋ ءۇشىن ەمدەۋ-الدىن الۋ مەكەمەلەرىنە تەز ارادا قارالعان ءجون. كەنەلەردى جالاڭ قولمەن الىپ تاستاۋعا جانە جانشۋعا بولمايدى. دەنەگە قادالعان كەنەنى پينتسەتپەن نەمەسە جىپپەن الىپ تاستايدى. كەنەنى تەرىگە جاقىن تۇمسىعىنان ۇستاپ, ماياتنيك ءتارىزدى ىرعاقتى قوزعالىسپەن اقىرىن دەنەدەن شىعارىپ الۋ كەرەك. مۇنداي جاعدايدا قولعا قولعاپتار كيۋدى ۇمىتپاعان ءجون. كەنە شاققان جەردى يودپەن وڭدەپ, قولدى سابىنداپ جۋ قاجەت.
