ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا ءسوز العان عىلىم كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى جاننا قۇرمانعاليەۆا اتالعان وزگەرىستەر مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا ايتىلعان تاپسىرمالارى نەگىزىندە ىسكە اسىرىلعانىن جەتكىزدى.
– «عىلىم تۋرالى» زاڭعا جىلدار بويى ءتۇيىنى تارقاتىلماي كەلگەن ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. عىلىمي ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق احۋالى كۇرت تومەندەپ كەتكەن بولاتىن, سول بويىنشا اۋقىمدى شارالار قابىلدانىپ, زاماناۋي زەرتحانالار, باسقا قوندىرعىلار ساتىپ الىندى. جالپى, ەلىمىزدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاعدايى جاقسارتىلدى. بۇكىل وسى وزگەرىستەر پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن, حالىققا ارنالعان جولداۋ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر, – دەدى ج.قۇرمانعاليەۆا.
ونىڭ مالىمدەۋىنشە, قازىرگى تاڭدا جاس عالىمدارىمىزدىڭ سانى 1 مىڭ ادامعا وسكەن. بۇگىندە ەلىمىزدە عىلىم سالاسىندا 22 655 ادام قىزمەت ەتەدى. ياعني 1 ملن حالقىمىزعا 1 172 عالىمنان كەلەدى. سپيكەر ءوز سوزىندە عالىمدار سانىنا عانا ەمەس, ولاردىڭ جۇمىس ساپاسىنا دا توقتالدى.
– عىلىمدا جەتىستىكتەر دە جوق ەمەس. پاندەميا كەزىندە وتاندىق QazVac ۆاكتسيناسىنىڭ پايدا بولۋى – ەلدەگى عىلىمنىڭ باستى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى. ءوزىمىزدىڭ ۆاكتسينادان باستاپ قازىرگى تاڭدا 50-دەن استام ۇلكەن باعدارالامالىق عىلىمي جوبا ىسكە استى. ونىڭ ناتيجەسى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنا وڭ اسەر ەتەدى دەپ سەنۋگە نەگىز بار, – دەدى ج.قۇرمانعاليەۆا.
بريفينگكە قاتىسقان ميكروبيولوگيا جانە ۆيرۋسولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, اكادەميك امانكەلدى سادانوۆ عىلىمي زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە وندىرىسكە ەنگىزىلگەن ونىمدەر نارىقتا لايىقتى ورىن الۋ ءۇشىن ءۇش فاكتور كەرەك ەكەنىن ايتادى.
– ءبىزدىڭ الدىمىزدا مىناداي مىندەت تۇر: ىرگەلى زەرتتەۋلەر – تەوريالىق, ەكىنشى – تەحنولوگيالاردى ازىرلەۋ, سودان كەيىن – ءتيىستى سالاعا ەنگىزۋ, ءتورتىنشى – كوممەرتسيالاندىرۋ. ياعني ءوز ازىرلەمەلەرىمىزدى, تەحنولوگيالارىمىزدى ىسكە اسىرۋ جانە ساتۋ. ءبىزدىڭ ميكروبيولوگيا جانە ۆيرۋسولوگيا عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى تەك ىرگەلى زەرتتەۋلەرمەن اينالىساتىن عىلىمي ينستيتۋت قانا ەمەس, وندا سۋپەرزاماناۋي جابدىقتارمەن جابدىقتالعان زاۋىت جۇمىس ىستەيدى. مەديتسينا, اۋىل شارۋاشىلىعى, تاماق ونەركاسىبى, ەكولوگياعا ارنالعان 12 پرەپارات وندىرىلەدى, بىزدەن ونى ساتىپ الاتىندار دا بار. بۇرىن بىزدە شەتەلدىك انالوگتەر بولعان, قازىر ءبىز ولاردى قازاقستاندىق نارىقتان ىعىستىردىق. نارىقتا لايىقتى ورىن الۋ ءۇشىن ءۇش فاكتور بولۋى كەرەك: ءونىم ساپاسى, قولجەتىمدى باعا, ۋاقتىلى جەتكىزۋ. شەتەلدىك ءدارى-دارمەكپەن سالىستىرعاندا بىزدە ساپا الدەقايدا جوعارى. بۇل تۋرالى مەن ەمەس, تۇتىنۋشى ايتىپ وتىر, – دەدى اكادەميك.
ونىڭ ويىنشا, كەز كەلگەن ىرگەلى عىلىم ەرتە مە, كەش پە, ءوز جەمىسىن بەرۋى كەرەك. ياعني مەملەكەت جۇمساعان اقشا اقتالۋى قاجەت. تەحنولوگيالار, پرەپاراتتار, ونىمدەر تۇرىندە ناتيجەلەر بولۋعا ءتيىس, ءتيىستى سالاعا ەنگىزىلۋى كەرەك جانە سونىڭ ەسەبىنەن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى كوتەرىلۋى كەرەك. تۇپتەپ كەلگەندە, عىلىم ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدىڭ درايۆەرىنە اينالۋعا ءتيىس.
