عىلىمنىڭ جاققان شىراعىن

بۇگىن – عىلىم كۇنى. وسىعان وراي وتان­­دىق عىلىمنىڭ كەشە­گى­سى مەن بۇگى­نىن باعامداپ, بولا­شا­عىن بولجاۋ ماق­سا­تىندا باس باسىلىمنىڭ عىلىم­دا­عى كەيىپ­­كەرلەرىنە تانىمدىق شولۋ جاسا­عان­دى ءجون كوردىك.

كەشە

بىرنەشە عىلىمنىڭ سالاسىن مەڭگەرىپ, قانشاما عىلىمي ەڭبەك جازىپ كەتكەن ءال-ءفارابيدى ايتىپ ارىگە بارمالىق. ءبىز ءۇشىن قا­زاقستاندىق عىلىمنىڭ «كە­شە­گىسى» – ەل ەگەمەندىگىنە دە­يىن­گى كەزەڭ. بۇل كەزەڭدە ومىرگە كە­لىپ, ەكونوميكانىڭ توقىراعان تۇ­­سىندا عىلىممەن اينالىسۋ – ەكىنىڭ ءبىرى تاۋەكەل ەتە قوي­مايتىن ءىس. ولار وتاندىق عى­لىم­دى ساقتاپ قالۋ دەگەن اۋىر مىن­دەتتى ارقالادى. سوندىقتان توقسانىنشى جىلدارى ەشبىر جالاقى بەرىلمەسە دە عىلىمدا قالعان ءار عالىم وتاندىق عىلىم­نىڭ ىرگەتاسىن قالادى دەۋگە بولادى. ەندەشە, سول قيىن-قىستاۋ كەزەڭگە قاراماستان, عىلىمنان قول ۇز­بەگەن­دەر­دىڭ ىشىندە قا­لا­مى­مىزعا «ىلىككەندەردى» تىزبە­لەي كەتەيىك. بىراق بۇل تىزبەنى تولاسسىز تولىق­تىرۋعا بولاتىنىن, وعان وقىرمان دا اتسا­لىسا الاتى­نىن ەسكە سالا كەتكىمىز كەلەدى. سو­نىمەن...

تەمىرعالي كوكەتاەۆ

قو­عام­دا­عى كوپ جۇرتتىڭ ءبىرى بىل­سە, ءبىرى بىلمەس. الايدا ونى فيزيكا-ماتەماتيكا سالا­سىنىڭ الەم­دىك عالىمدارى جاقسى بىلە­تىنى ءسوزسىز. ويتكەنى وعان 25 جىل بو­يى زەرتتەپ اشقان «قاتتى دە­نە­نىڭ ابسوليۋتتىك سپەكتروسكوپيا­سى» اتتى جاڭالىعى ءۇشىن Out­stan­di­ng people of the 20 th century (قا­زاق­شاسى: XX عا­سىر­دىڭ كورنەكتى ادامى) اتاعى بە­رىل­گەن. بۇل – ءبىر عاسىردا ءبىر-اق رەت بەرىلەتىن اتاق. وسى اتاققا ونى جاپونيانىڭ عى­لىمي ينس­تي­تۋتى لايىق كورىپ, كانديدات رەتىندە ۇسىنعان. 5 جىل بوي­عى ىرىكتەۋدىڭ ناتي­جەسىندە, 1999 جىلى فيزيكا عىلىمىن دا­مىت­قانى ءۇشىن «XX عاسىردىڭ كور­نەك­تى ادامى» اتاندى.

كۇنسۇلۋ زاكاريا

ءيا, بۇل كە­يىپ­­­­كە­­رىمىزدىڭ

اتىن­ ەس­تى­­مە­گەن كوزى­­قا­­­راق­تى وقىر­­مان كەمدە-كەم شى­عار. سەبەبى ول گازە­تىمىزگە شىق­قان ء«تىرى ۆاكتسينا ازىرلەپ جاتقان بىزدەن باسقا ەل جوق» دەپ اتالعان كولەمدى سۇح­باتىمىزدا ايتىلعانداي, قا­­زاقس­تاندى كۇردەلى, بىراق قا­ۋىپ­­سىز جولدى تاڭداعان جال­عىز­ مەملەكەت ەتىپ كورسەتە بىل­گەن عالىمداردىڭ جەتەكشىسى رە­تىندە تانىمال. ك.زاكاريا – «بيو­لوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروب­لە­مالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­تيت­ۋتىنىڭ» باس ديرەكتورى, بيو­لوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ءال-فارابي اتىنداعى عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىي­لىقتىڭ يەسى. كانديداتتىق ديس­سەرتاتسياسىن 1995 جىلى ال­ما­تىدا, كانديداتتىق اتاعىن 2002 جىلى ماسكەۋدە قورعادى. 200-دەن اسا عىلىمي جو­با­نى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسىپ, جە­تەك­شىلىك ەتكەن, 10-نان استام عىلىمي جاڭا­لىعىنا اۆتورلىق كۋالىك العان.

ۋالباي ومىرباەۆ

30 جىل­دان بەرى شەشىلمەي كەل­گەن جاپون ما­­­تە­ما­­تيگى نا­گا­تا پروب­­لە­­ما­سى­­نىڭ ءتۇ­يى­نىن تار­­قات­تى. بۇل دا وعان وڭاي­عا سوققان جوق. جا­­پوندىق نا­گا­تا ءوزىنىڭ كۇر­دە­لى پروبلەمالىق ەسەبىن 1972 جىلى قۇراستىرعان ەكەن. وسى ەسەپتى شەشۋگە الەمنىڭ قانشاما عالىمى تىرىسىپ كوردى. كەيىپكەرىمىز 10 جىلداي ەڭبەكتەنىپ, ما­تە­ما­تي­كا­لىق جۇمباقتىڭ جاۋابىن تاپقانداي­ بولدى. تەك جاۋابى قاراما-قاي­شىل­ىقتارعا تولى بول­عاندىقتان, جۇ­مىسىن قايتا قارادى. ءالى دە پىسپەگەن جۇمىس ەكەنىن انىقتاعان ول تاعى ەكى جىل ەڭبەكتەنىپ, اقىرى ناگاتا ەسەبىنىڭ تولىق شەشىمىن تاپتى. ما­تەماتيكا الەمىندەگى وسىنداي كۇردەلى ەسەپتەردى شەشكەن ەڭ­بەكتەرى ءۇشىن قازاقستاندىق عا­لىم 2007 جىلى امەريكانىڭ ما­تەماتيكالىق قو­عا­­مى بەرەتىن جو­عارى دارەجەلى «مۋر» سىي­لى­عىن يەلەندى.

جانار تورەباەۆا

الماتى وب­لى­­­­سى­نىڭ شە­­­­­­­­­­­لەك­­ اۋى­­­­لى­نان­­ شىق­­­­قان ­­كە­يىپ­­­­­­كەرى­­مىز فران­­­­­­­­تسيا­­دا دوك­­تور­­لىق دا­رە­­­جە­­­سىن قور­­عا­دى. ج.تو­­رە­­باە­ۆا 1990 جىلى سانكت-پە­تەربۋرگ­­­تەگى مەدي­تسي­نا­ ينستي­تۋتىنىڭ «پە­ديا­­تريا» فا­كۋل­­تەتىن ءتامامداپ, بىردەن ەلگە ورال­دى. سول ۋاقىتتاعى ءتۇرلى ۇسى­­نىسقا مو­يىن بۇرماستان ال­ما­­تىداعى عى­لىم اكا­­­دە­­مياسىنا جۇمىسقا ورنالاسىپ, سوندا جۇر­­گەندە كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قور­عادى. عىلىمي ورتادا قىزمەت ەتە ءجۇرىپ, حا­لىقارالىق جو­باعا قاتىسقاننان كەيىن, 1999 جىلى فرانتسۋز ەلىنە اتتان­دى. عى­لىمي ىزدەنىستە ءجۇرىپ سول ەلد­ە قالىپ قويدى. كەيىن كە­ڭەس كە­زىندە العان ديپلومى ەۋرو­پا­دا جارامسىز بولىپ قالدى. سون­دىقتان كانديداتتىق قورعاپ قويعان كەيىپكەرىمىز ينتەرناتۋرادان قايتا ءوتتى. ارتىنشا اسپي­ران­تۋرانى ءبىتىرىپ, 8 جىل دەگەندە عىلىمي دارەجەسىن قورعاپ, «فران­تسيا مەديتسيناسىنىڭ دوكتورى» اتاعىنا يە بولدى. وسىلايشا, ول قازاقستاندىق بىلىممەن دە ەۋ­رو­پانى باعىن­دى­رۋعا بولاتىنىن, ال عىلىمدا شەكارا بولمايتىنىن, ەلگە ەڭبەك سىڭىرۋگە قا­شىق­تىقتىڭ كەدەرگى كەلتىرە ال­ماي­تىنىن دالەلدەدى.

بۇگىن

وسىدان 3 جىل بۇرىن, ياعني ەلى­­مىزدە جاس­تار جىلى جاريا­لان­عان­دا «قازاق عىلى­مى قاشان جاسارادى؟» دەگەن ماقالا جازدىق. سەبەبى بۇگىنگى عىلىمدى جاسايتىن – جاستار. ال جاس­تار عىلىمعا باراتىن جول اشىلعاندا عانا بەت بۇرادى. جول اشىلدى, دەسەك تە ونىڭ اشىلۋىنا دا سەبەپكەر بوعان – سول عىلىمعا قۇشتار جاستار. وزدەرى بىرىگىپ قوعامدىق ۇيىمدار قۇردى, ءبىر-ءبىرىن قول­داي­تىن الاڭ ۇيىمداستىردى, جو­با­سىنا دەمەۋشى ىزدەدى. ولاردىڭ ءۇنىن ۇكىمەت تە ەستي باستادى. جوعا­رى­داعى ماقالادان كەيىن ماقساتتى تۇردە عىلىمعا قادام باسقان زەرتتەۋشىلەردىڭ جۇ­مىس­­تارىن ناسيحاتتاۋعا با­سىم­­دىق بەردىك. باس باسىلىمعا شىققان جاس عالىمداردىڭ كوبى قازىر ۇلكەن مىنبەرلەردە ويىن ايتىپ, ءسوزىن تىڭداتا الاتىن جاعدايعا جەتىپ, وڭ وزگە­­رىس­­تەر­گە سەبەپشى بولىپ ءجۇر. بۇل دا ءبىر سەڭ­نىڭ قوزعالعانى. سونىمەن وتان­دىق عىلىم­نىڭ بۇگىنگى بەت-بەي­نەسى بولىپ جۇرگەن كىمدەر؟

نۇربول اپپازوۆ

كۇرىش قال­دى­عىنان بەل­سەن­دىرىلگەن كو­مىر مەن كرەمني ديوك­سيدىن ال­عان عالىم, حيميا عىلىم­دا­رىنىڭ كان­دي­داتى, پرو­­فەسسور. كرەم­ني ديوكسيدى شىنى, كەراميكا, بەتون جابدىقتارى, ءتىس پاستاسى, كوسمەتيكا وندىرىسىندە قول­دانىلادى. الەمدە كرەمني ديوكسيدىن الۋ­دىڭ عالىمدار تاپقان بىر­نەشە ءادىسى مەن تەحنولوگياسى بار. بىراق وسى جولدا زەرتتەۋ جۇرگىزگەن بىردە-ءبىر عالىم كرەمني ديوك­سي­دىنىڭ 100 پايىز تازا ءتۇرىن الا الماعان. ن.اپپازوۆ ءوزىنىڭ جەتەكشىلىگىندەگى عالىمدارمەن بىرگە وسى ىستە شەتەلدىك عالىمدار «رە­كوردىن» جاڭارتتى. ال كەيىپ­كەرىمىز ويلاپ تاپقان بەلسەن­دى­رىل­گەن كومىردىڭ 1 كيلوسى 1000 ليتر سۋدى تازارتا الاتىن كۇشكە يە. بۇل دەگەنىڭىز – لاس سۋدى اۋىز سۋ دەڭگەيىنە دەيىن تازارتۋعا بولادى دەگەن ءسوز.

باقىت دۇيسەنباەۆا 

مەديتسينالىق ورتالىقتا قا­را­پا­يىم سانيتار بولىپ باس­تاپ, بىلىكتى دارىگەر دەڭگەيىنە كو­ت­ە­رىلگەن, ورتالىق ازيا بو­يىن­شا ءبىرىنشى بولىپ PhD دوكتورى اتاعىن العان ازىرگە جالعىز ايەل-راديولوگ. ول – ۇلتتىق عى­لىمي كار­ديو­حي­رۋر­­گيا ورتا­لى­عىن­دا 3 بىر­دەي جاڭا ءادىستى قول­دا­نىس­قا ەن­گىز­­گەن عالىم. ەلىمىزدە سيرەك كەزدەسەتىن كومپيۋتەرلىك تو­موگرافيا ما­مانى. دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سالا­سىنىڭ ۇزدىگى, ۇزدىك شاكىرت­تەرى بار ۇستاز. ەڭ عاجابى, ەلىمىزدىڭ دەمو­گرا­فياسىنا ۇلەس قو­سىپ, ءۇش ۇل, ءبىر قىزدى ومىرگە اكەلگەن انا. وسىن­شاما جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن بىر­دەي ارقالاۋدىڭ ءوزى ۇلكەن ەرلىك دەرسىز.

قايسار تابىنوۆ

36 جا­سىن­دا ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىندا ساپانى باقىلاۋ كو­مي­تەتىنىڭ ش­ە­شى­مىمەن پرو­فەسسور اتاعى بە­­رىلگەن ەلى­مىز­دەگى ەڭ جاس پرو­فەس­سور­لار­دىڭ ءبىرى. ول 20 جىلعا جۋىق ءوز توبىنداعى ارىپتەستەرىمەن بىر­لە­سىپ قۇس, جىلقى جانە ادامدار­دا كەزدەسەتىن تۇماۋ, برۋتسەللەز سەكىلدى جۇقپالى اۋرۋلار مەن قا­ۋىپ­تى ۆيرۋستارعا قارسى 10-نان اسا ۆاكتسينا دايىندادى. 2008 جىلدان بەرى ءبىر عانا قۇس تۇماۋىنا قارسى جاساعان ۆاكتسيناسىنىڭ 50 ملن-نان اسا دوزاسى ءوندىرىلدى. قازىر قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى حا­لىقارالىق ۆاكتسينولوگيا ورتا­لى­عىنىڭ ديرەكتورى رەتىندە سOVID-19 ىندەتىنە قارسى ەكى ءتۇر­لى (سۋببىرلىك ينەكتسياسى جانە ينت­را­نازالدى نانوۆاكتسينا) ۆاك­تسينا ازىرلەۋمەن اينالىسىپ جاتىر.

انار ساندىعۇلوۆا

اۋ­تيستىك سپەك­تر­دىڭ بۇ­زى­لۋى بار با­لالارمەن كور­-

رەك­­تسيا­لىق جۇ­­مىس ىس­تەي­تىن روبوت جا­­ساپ­ شى­عار­­­­­عان عا­­لىم. «بو­­لا­شاق» باع­­­­­­دار­­­لا­­­­ما­­سى­­مەن ير­لان­ديانىڭ زەرتتەۋ باعى­تىن­داعى Uni­ver­sity College Dublin ۇلتتىق ۋني­ۆەر­­سي­تە­تىندە باكالاۆرياتتى, ماگيستراتۋرا­نى, دوكتورانتۋرانى «كومپيۋتەرلىك عىلىم» ماماندىعى بويىنشا ءبىتىرىپ ەلگە كەلگەن سوڭ, وسى ءىستى قولعا الدى. اۋتيستىك سپەك­تر­­دىڭ بۇ­زىلۋى بار بالالاردى ەم­دەۋ­دە ادام ءتارىزدى (گۋمانويدتى) رو­­بوتتاردى پاي­­دالا­نۋ­دى زەرتتەيدى. با­لا­لار روبوت­قا قۇ­مار, سون­دىقتان مۇنى قولدانۋ – ادام­عا قا­را­ماي­تىن اۋتيستەردى ەمدەۋدە ءتيىمدى.

سامالبەك قوسان

قاۋىن­نان چيپ­سى جاساعان عا­لىم. «بال­شە­كەر» دەيتىن قا­ۋىننىڭ جا­ڭا سورتىن شى­عار­عان سەلەكتسيونەر, بۇۇ ەۋروپالىق-ەكو­نوميكالىق كوميسسياسىنا قاۋىن ستاندارت­تا­رىن ازىرلەيتىن ورتالىق ازيا­دا­عى جۇمىس توبىنا مۇشە ءارى قازاقستان بو­يىنشا توراعاسى. حالىقارالىق تاجىريبەسىنەن تۇيگەنى, انىق كوز جەتكىزگەنى – قى­زىلوردا وب­لى­سىندا وسى­رى­لە­تىن قانت­تى­لىعى جو­عا­رى, كەش پى­سە­تىن, قىتىر­لاق قاۋىندار الەم­دە ەش جەردە جوق ەكەن. مىنە, وسى ءبىر تابيعات انانىڭ بەرگەن ىرزىعىنان بالالار مەن جاستار اراسىندا سۇرانىسقا يە چيپسى جاساۋدى قولعا الدى. ءوز ويىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنا جوسپارىن جىبەرىپ, 2,5 ملن تەڭگە كولەمىندە قايتارىمسىز قارا­جات­قا قول جەتكىزدى. ءونىم­نىڭ ءبىر ۇلگىسىن جاساۋعا ستۋدەنتتەرىن تارتتى. وسىلايشا, ول شاكىرتتەرىنە تاجىريبە الاڭىن ۇيىمداستىرىپ, جۇمىس بەرىپ وتىر.

نازگۇل ايداربەكقىزى

قازاقستان­دا ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسى­گى­نىڭ نە­لىكتەن «جاسارىپ» بارا جات­قانىن انىقتاۋ ءۇشىن كۇر­دەلى زەرت­تەۋ جۇرگىزدى. بۇل – اتال­عان اۋرۋعا شالدىققان جاس ايەلدەر­دەن قان الىپ, ادام دنق-سىن تەرەڭ تالداپ, جان-جاقتى وقىپ بەرەتىن اپپاراتقا سالىپ تەكسەرۋ. ناتيجەسىندە, قازاق ايەلدەرىندە ءسۇت بەزى قاتەرلى ىسىگىنىڭ جاڭا, ياعني دۇنيە جۇزىندە كەزدەسپەگەن مۋتۋاتسيالارى تابىلىپتى. ءسويتىپ, ن.ايداربەكقىزى «دۇ­نيە جۇزىنە بەلگىلى مۋتۋاتسيا­لار قازاق ايەلدەرىنە سايكەس كەل­مەيدى» دەگەن گيپوتەزانى بۇز­دى. ويتكەنى قازاق ايەل­دە­رىندە الەمگە كەڭ تاراعان مۋ­تۋاتسيا­لار دا كە­زدەسكەن. ەكى جىلدا ءبىر رەت وتەتىن تمد ەل­دە­رى بو­يىن­­شا ون­كولوگتارعا ار­نالعان حا­لىق­­ارالىق جاس عالىمدار كون­كۋر­سىندا كە­يىپ­­كەرىمىزدىڭ وسى زەرتتەۋى «ەڭ ۇزدىك عىلى­مي جوبا» اتاندى. ەندى جاڭا مۋتۋاتسياعا سكرينينگ ءوتۋدى ىسكە اسىرماق.

باقىتجان الجان ۇلى

ەندى الەمدە قانت ديابەتىنىڭ ەمى بار. مۇنداي جاھاندىق جاڭا­­­­لىقتى وتاندىق عالىم جاسا­دى. ول 5 جىل بويى ءى تيپتەگى قانت ديابەتىنە قارسى جاسۋشالى تەراپيانىڭ ادىستەرىن جاساۋ جولدارىن زەرتتەدى, ناتيجە­سىن­دە قانت ديابەتىن ەمدەيتىن جاسۋشا ويلاپ تاپتى. ناۋقاس پاتسيەنتتەردىڭ بەزىنە وسى جاسۋشانى ترانس­پلان­تا­تسيا­­لاۋ ارقىلى ادام­­دى قانت ديابەتىنەن ەمدەۋگە بولادى. ويت­­كە­نى بۇل جاسۋ­شالاردى ترانس­پلان­تا­تسيا­­­­لاۋ ۇيقى بەزى­نە ينسۋلين وندىرۋگە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ونىڭ دەنەدەگى دەڭگەيىن ءوز بەتىنشە رەتتەۋگە مۇمكىندىك بە­رە­دى.

ايىمگۇل كەرىمراي

عا­لىم­داردىڭ الەم­دىك ارە­نا­دا­عى بەدە­لى ونىڭ حالىقارالىق عىلى­مي جۋرنالدارداعى رەيتين­گى­نەن كورىنەدى. Scopus حالىق­ارالىق بازاسىنىڭ ساراپشىسى بىزگە بەرگەن سۇح­باتىندا ارنايى اتاپ وتكەن­دەي, ا.كەرىمراي – ءوز سالا­سىندا ەڭ جوعارى كورسەتكىش­تەر­گە يە عالىم. ول ءال-فارابي اتىن­داعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ باكالاۆرياتىن «جال­پى فيزيكا» ماماندىعى, ۇلى­­ب­ري­تا­نيادا­عى Shef­field ۋني­ۆەر­سي­تەتىنىڭ ما­گيس­تراتۋرا­سىن «ەنەر­گو-ين­جە­­نەريا» بو­­يىن­­شا ءبىتىر­دى. 2018 جىلى قا­زاقستانداعى جىلۋ جۇيە­لە­رىن دەكاربو­ني­زا­تسيالاۋ بو­­يىنشا نازارباەۆ ۋني­ۆەر­سيتەتىندە دوك­­­تورلىق ديس­سەر­­تا­تسيا­سىن قور­­عاپ, PhD دوك­­تورى دارەجەسىنە يە بول­­دى. كارانتين كەزىن­دە ايىمگۇلدىڭ ارىپ­تەستەرىمەن بىرگە جاريالاعان الماتىداعى اۋانىڭ لاستان­­ۋى تۋرالى عىلىمي ەڭبەگى 2020 جىلى ەڭ كوپ سىلتەمە جاسالعان قازاقستان ماقالاسى بولدى.

نۇربەك نادىر ۇلى

وتان­دىق 3 ۆەرتەبرولوگتىڭ ءبىرى, بالالار ومىرت­قاسىنىڭ دە­فورماتسياسىن تۇزەۋدىڭ تەح­ني­كاسىن وي­لاپ تاۋىپ, قول­دا­نىسقا ەن­گىز­گەن عالىم. ەڭبەك جولىن مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 4-كۋرسىندا تراۆ­موتولوگيا ءبو­­لى­مىنىڭ مە­يىر­گەرى بولىپ باس­تاپ, ەلىمىزدەگى ەڭ مىق­تى, قولى التىن دارىگەرگە اينالدى. كەيىپ­­كە­رىمىز عىلىمي جۇمىسىندا يديو­­­پاتيكالىق سكوليوزدى (ساۋ بو­­لىپ­ تۋىپ, كەيىن ومىرتقانىڭ قيسايۋى) زەرت­تەدى. ن.ءنادىر ۇلى عىلىمي زەرتتەۋىنىڭ نا­تي­جە­سىندە ءۆينتتى (تيتان – قاتتى اق مەتالل) ومىرتقا سۇيەگىنە سالىپ وتا ج­ا­ساۋدىڭ جاڭاشا جولىن تا­جى­ر­­ي­بە­گە ەنگىزدى. رەسەيدە وقىپ, ەڭ­­بەك ەتكەن جىلدارى وسى جاڭا­لى­عىنا پاتەنت الىپ, ادىس­­تەمەلىك قۇرالىن شىعاردى. ول ۇزاق­تىعى 5-11 ساعاتقا دەيىن سوزى­لاتىن 700-دەن اسا وتا جاساپ, وسىنشاما بالاعا جاڭا ءومىر سىي­لادى. وعان كورشى ەلدەردەن دە حا­بارلاسىپ, بالاسىنا ەم سۇراي­تىن­دار كوپ.

ەرتەڭ

وتاندىق عىلىمنىڭ ەرتەڭى, ياعني بولا­شاعى – بۇگىنگى وزات ويلى, ونەرتاپقىش وقۋ­شى­­لاردىڭ قولىندا. حالىقارالىق وليمپيا­دالاردان التىن مەدال العان, مەكتەپتە, ۋنيۆەرسيتەتتە ءجۇرىپ-اق عى­لىمي جوبالارىنا گرانت ۇت­قان, جاس­تايىنان عىلىمعا جول تارتقان ورەندەردى كورگەندە, قا­زاق­ستاندىق عىلىمنىڭ بولا­شا­عى بارىنا سەنەسىز.

ابزال مىرزاش

11 جاسىندا مەكتەپتى بىتىرگەن ۆۋندەركيند كيريلل قارپىندەگى ءماتىندى لا­تىن­عا اۋداراتىن باعدارلاما ۇسىندى. بۇل بولاشاقتا ەلىمىز جوسپارلى تۇردە تولىعىمەن لاتىن قارپىنە قايتا ورال­عان­دا اۋا­داي قاجەت باعدارلاما بولعالى تۇر. كەيىپكەرىمىز 15 جاسىندا قازاق-بريتان تەح­ني­كا­لىق ۋني­­ۆەر­سي­تە­تى­نىڭ باكا­لاۆ­ريا­تىن ءتا­مام­­دا­دى, قا­زىر سول وقۋ ور­نى­نىڭ ماگيس­­ترا­تۋراسىندا ءبى­لىم­ الىپ ءجۇر.­ قا­زاقستان تا­­ري­حىن­دا­عى ەڭ­ جاس ستۋدەنت جانە IT-ما­مانى بول­عان ول ەل ەكونو­ميكاسىنا قوماقتى قارجى اكەلەتىن ەكولوگيالىق باعدارلاما دايىنداپ, نوبەل سىيلىعىن الۋدى ارماندايدى.

دۋلات ءامىرجان

11-سىنىپتا وقىپ جۇر­گەندە مۇ­گە­دەكتەرگە ار­­­نال­عان اربا­نى اۆتومات­تا­ن­­­­دى­راتىن قۇ­­­­­­رىلعى وي­لاپ­ تاپقان. ال­ەم­دە مۇ­گە­­دەكتەرگە ار­نال­عان اۆتو­مات­تى ار­با 600-700 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ال قا­­زاقستاندىق وقۋشىنىڭ STEM زەرتحاناسىن­دا مۇعالىمىنىڭ جەتەك­شىلىگى­مەن جاساعان قۇرىلعىسى قولدا بار 50-60 مىڭ تەڭگەلىك اربانى وزدىگىنەن قوزعالتا الادى. تۇتىنۋشى قۇ­رىل­عىنى ارباسىنا ورناتقان سوڭ, نە دجويستيكپەن, نە ءموبيلدى قوسىمشامەن باسقارادى. قازاقستاندىق يندۋستريا جانە ەكس­پورت ورتالىعى ۇيىمداستىرعان Qazin­dus­try ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق باي­قاۋى­نا قاتىسىپ, جۇلدە مەن ازىن-اۋلاق قار­جىلاي سىيلىقتار ۇتىپ العان. بىراق دۋلات قۇ­رىلعىسىنا ينۆەس­تيتسيا سا­لىپ, وندىرۋگە مۇددەلى ادامدى ءالى كەزىكتىرمەپتى.