قوعام • 01 ءساۋىر، 2022

كىتاپحانانى جازالاۋ

62 رەت كورسەتىلدى

قالالارداعى الدە ءبىر تا­نىستىڭ، كوڭىلى جاقىن اعانىڭ نەمەسە ءمالىم شەن­دىنىڭ ۇيىنە بارا قالساڭىز، مۇمكىن ونىڭ ءۇيىنىڭ تورى­نەن، جەكە كابينەتىنەن لىق­سىعان كىتاپ تولى سورەنى بايقايسىز. ەگەر ول كىتاپ وقيتىن نەمەسە سوعان بەيىمى بار بىرەۋ بولسا. وقۋ مەن وقىماۋ تۋرالى قاراما-قاي­شىلىق مىنە وسى ارادان باستالادى.

مەنىڭ باسىمنان مىناداي ءبىر وقيعا ءوتتى. وتكەن جىلى ا قالاسىنداعى ءبىر كىسىنىڭ ۇيىنە باردىم، ەسىكتەن كىرە سالىسىمەن ونىڭ كىتاپ سورەسىن ىزدەدىم. تابىلدى، بار ەكەن، مەن كورمەگەن، وقىپ ۇلگەرمەگەن كىتاپتارعا تولىپ تۇر. ءتىپتى ءار تىلدە شىققان الەمدىك ادەبيەتتىڭ وزىق ۇلگىلەرى دە وسى جەردەن كەزدەستى. كوزىم جايناپ، مەنىڭ دە وسىنداي ۇلكەن كىتاپحانام بولسا عوي دەگەن شەكسىز ءۇمىتتىڭ جەتەگىمەن ءسال كى­دى­رىپ تۇرىپ قالدىم. كەنەت سورە­نىڭ ورتاسىنا تامان تۇرعان سكوتت فيتسدجەرالدتىڭ ايگىلى تۋىندىسى « ۇلى گەتسبي» اتتى كىتاپتى سۋىرىپ الىپ، «وقىدىڭىز با؟» دەپ سۇراي قالدىم. ءۇي يەسى «وقىعان جوقپىن»، دەدى. «ەندى وقىر­مىن» دەپ ءسال جۇمسارتتى سوسىن. ودان جوعارى قاتاردا توني مورريسوننىڭ «كوكشىل كوز» رومانى جايعاسىپتى، ونى دا الىپ كوردىم، كىتاپ اعىلشىن تىلىندە. «مۇنى قىزىم امەريكاعا بارعاندا اكەلىپتى، مۇنى دا وقىعان جوقپىن»، دەدى تاعى.  ءارى قاراي ءوزىم كورە باستادىم. سول ءسات سورەدەگى قاپتاعان قالىڭ كىتاپ ءوزارا ءتىل قاتىسىپ، ءبىر-بىرىنە مۇڭىن شاعىپ تۇرعانداي سەزىلدى. ءبىرىنىڭ ءتىلىن ءبىرى ءتۇسىنىپ، وقىرمانىنا دەگەن رەنىشىن ايتىپ جاتقانداي بول-
دى.

وسى ءسات مەنىڭ ويىما وقىل­ماعان كىتاپتار وقىرمانىن جازالاسا قايتەر ەدى دەگەن «ۇشقارى» وي كەلدى. ءوز ويىڭنان ءوزىڭ قورقاتىن كەزدەر دە بولادى ەكەن-اۋ. ەگەر سولاي بولسا، بۇل جازادان كوپتەگەن «وقىرمان» امان قالماسى انىق. فلوبەردىڭ «ەگەر ءبىر ادام ون كىتاپتى ىجداعاتتاپ، زەردەلەپ وقىپ شىقسا، عۇلاما بولار ەدى» دەگەن ءسوزى وسىندايدا ويعا ورالادى. ال نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، جازۋشى ورحان پامۋك «مەن ەشقانداي اسىپ-ساسپاستان سورەدەن ەكى ءجۇز ەلۋ كىتاپتى تەزدەتىپ تاڭداپ الدىم دا، لاقتىرىپ تاس­تاي سالدىم. بۇل ارقىلى مەن وتكەنىمدى جازالادىم. ويتكەنى مەن بۇل كىتاپتاردى ىزدەدىم، تاڭدادىم، ساتىپ الدىم، ۇيگە اكەلدىم،  ساقتادىم جانە وقىدىم عوي. بۇل ارقىلى مەن ەسكى ارماندارىممەن دە قوشتاستىم» دەيدى. شىنى كەرەك، ءبىزدىڭ سورەلەردە دە الۋان ءتۇرلى كىتاپتار سامساپ تۇرادى. ال ونى قالاي جازالاۋ جونىندە ويلانۋدىڭ ءوزى ساناعا جۇك سالادى.

بىراق ءبىز كىتاپحانامىزدى جازالاۋ ءۇشىن الدىمەن ءوزىمىزدى جازالاۋىمىز كەرەك. ويتكەنى ونداعى كىتاپتاردى تاۋىسىپ وقىپ، ءنارىن الىپ، ءشولىمىزدى قاندىرمادىق قوي. ال كەرىسىنشە كىتاپحانامىز ءبىزدىڭ ءوزىمىزدى جازالايمىز دەسە، نە ىستەمەكپىز؟ ەڭ ۇلكەن ساۋال وسى بولماق.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا تروللەيبۋس ورتەندى

وقيعا • 24 ماۋسىم، 2022

تۇركپا-نىڭ اتاۋى وزگەرەدى

پارلامەنت • 24 ماۋسىم، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار