توقسانىنشى جىلداردىڭ بەلورتاسىندا ناعاشىلارىمنىڭ قولىندا وقىدىم, قۇلانسۇيەكتى كەيۋانا – كەڭ شاپاندى, شاپانىنىڭ استىنا شيەتتەي بالا-شاعانى باسىپ, كىرپىش نانعا تالونسىز جۇرت كىرىپتار تۇستا, اقبالقاش دەگەن اس قايناتىپ, ولمەستىڭ كۇنىن كەشۋشى ەدى. باقۋاتتى تۇرعان كىسىلەر جەكەشەلەندىرۋ تۇسىندا سوۆحوزدىڭ مالىن وتكىزىپ, ودان كەمشىن شىعىپ, قولدا باردىڭ ءبارىن بەلگىسىز بىرەۋلەردىڭ بوتەگەسىن تومپايتىپ, ىقىلىق اتقانشا ىندىنىنا قۇيىپ, ەكى سيىر, ءبىر جىلقىمەن قۇمنىڭ ىشىنەن قالا ماڭىنا, سارىورىك وسەتىن سارىجۇرتقا كەلىپ قونىپ جاتقان ەدى. ءىرى قارانىڭ ەكەۋى كوكتەمگە ىلىككەنشە جەرسىنبەي, جۇدەپ ءولدى, ءبىرىن – ءبىز جەدىك. كەلەر جىلى كەردەن كەسەگە اقبالقاش قۇيىپ جۇرگەنىمىزدىڭ سىرى سوندا.
بالا كۇنىمىزدە, دەۋشى ەدى اجەم, ءبىر ۋىس بيدايدى ۇگىپ, ونى سۋعا قايناتىپ, ۇننان بوتقا جاساپ ىشتىك. اقبالقاش دەگەن اس سول ەكەن. اشارشىلىق جىلدارىنداعى اس قوي. كەي قوڭسى كەبىس قايناتىپ ءىشۋشى ەدى, دەيتىن جارىقتىق اجەم.
وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارىندا قىرداعى قازاق قيقۋ سالىپ, جىلقى قۋىپتى. قالىڭ جىلقى شۇرقىراپ قۋ جانى ءۇشىن انداعايلاپ قاشپاسا كەرەك, قۇيرىق-جالى ءۇشىن قاشىپتى. قۇيرىق-جالى كۇزەلگەن جانۋار سوقىر اتتاي شوشايىپ, كوزگە قوراش, كوڭىلگە وعاش كورىنەدى ەكەن.
جانۋاردىڭ قۇيرىق-جالىن كۇزەۋگە پارمەن بەرگەن كسرو-نىڭ حالىق ساۋدا كوميسسارياتى ەدى. جيىرلىنىڭ جالپاق دالاسىندا 24 ميلليون باس جىلقى بار, سونىڭ قۇيرىق-جالىن كۇزەپ, قىرعىن جىلقى قىلىن باتىس جۇرتىنا وتكىزسەك, التىنمەن اپتالامىز, سول التىنعا تۇركەن تراكتور ساتىپ الامىز دا, قارىق بولامىز دەپ بىلسە كەرەك.
جىلقىنىڭ قىلى جارىلقاي قويماعان سوڭ, باتىس جۇرتىنا قۇرىم كيىز, قۇرىعان بۇيىم, توزىعى جەتكەن تەمىر-تەرسەك, اقسوڭكە بولعان سۇيەك-ساياق, قوبىراپ جاتقان قالىڭ قاعازدى وتكىزبەككە ۇيعارادى. ءارى وتكىزەدى, ءال جينايدى. توزعان بۇيىمدى ساتىپ العان تور ەسىكتىڭ ارعى جاعىنداعى جۇرت, ونى قايتا وڭدەپ, ءوز يگىلىگىنە جاراتىپتى. «قوقىستى التىنعا اينالدىرايىق» دەگەن ۇران سوندا شىققان بولىپ تۇر.
وتكەن زاماننىڭ ادامدارى وتەلسارى كەلەدى دەسە, كەيىنگى جۇرتتىڭ بالالارى شارا-بارانى كۇتىپ شۋلاساتىن, ال ءبىزدىڭ بالالىق شاق اۋىل-اۋىلداعى تەمىر-تەرسەكتى شىعىستاعى جۇرتقا شىعارىپ بەرۋشىلەردىڭ ساناتىندا بولدى. توقسانىنشى جىلدارى باتپان-باتپان تەمىردى قىتاي الدى. قارا تەمىر قارا باقىر تيىنعا كەتتى. مىسىڭ بار, جەزىڭ بار, الليۋميني, تاعى نە كەرەك, تۇگەل جيىپ, تيىن-تەبەنگە بەردىك.
اۋىلداعى اقسيراق بالالار دالا كەزىپ, تەمىر تەردىك. سودان تۇسكەن تيىنعا ساعىز العامىز جوق. تەرى وتكىزدىك, ءتاتتى جەگەمىز جوق. نان الدىق.
ەڭ سوراقىسى, ارقادان اۋعان اقبوكەندى – اردا جانۋاردى مۇيىزىنە بولا قىرىپ سالدى. ونى دا قىتاي الدى. تەڭكيىپ-تەڭكيىپ ءولىپ جاتقان تەكتى جانۋاردى ءبىر تەۋىپ وتە شىقتى توقسانىنشى جىلدار.
وسى مەنەن بىرەۋ كەڭەس بالالارى مەن توقسانىنشى جىلعى بالالاردىڭ قانداي ۇقساس ويىندارى بولدى دەپ سۇراسا, ەكەۋىن ايتار ەم: قوقىس جيناۋ مەن سوعىس ويناۋ. ءبىز ول ويىنداردان ەسەيىپ كەتتىك, ەس جيىپ ۇلگەردىك, ال كەيبىر ەلدەگى سول بالالاردىڭ ويىنى ءالى قانباعان سەكىلدى.
قايىر, اپام كۇمىس جالاتىلعان قالىڭ قولايناسىن قۇرىم كيىزگە وتەلسارىدان العان بولدى. وتەلسارىمىز – كادىمگى, ۋتيلسىريا ەكەن. وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى كسرو-نىڭ قوقىسىن ساتىپ العان باتىس ەلدەرى ونى شىن مانىندە التىنعا اينالدىردى. قىتاي مەن وتكىزگەن ۇشاياقتى «بالدىرعان» ۆەلوسيپەدىن, ارينە, سىنعان سوڭ, جاڭا ۆەلوسيپەدكە اينالدىرىپ, قايتا ءبىزدىڭ نارىققا الىپ كەلدى. ونى بالاما ساتىپ الىپ بەردىم.
