ونەر • 29 ناۋرىز, 2022

بابادان قالعان بار مۇرا

155 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

تۇركىستاندا قازاق حالقىنىڭ قۇندى ەتنوگرافيالىق مۇرالارىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «بابادان قالعان بار مۇرا» تاقىرىبىندا كوشپەلى كورمە كوپشىلىككە ۇسىنىلدى. وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى قورىنان جاساقتالعان 80-نەن اسا جادىگەر قويىلعان كورمەنى «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعى» رمقك ۇيىمداستىرىپ وتىر.

بابادان قالعان بار مۇرا

كورمە ءۇش بولىمنەن  تۇرادى. قا­زاقتىڭ زەرگەرلىك بۇيىمدارى بولىم­ىندە زەرگەرلىك ونەر مەن تاريحى ناسي­حاتتالادى. قازاق زەرگەرلەرى كوبىنە جەكە-دارا جۇمىس ىستەپ, ءوز ونە­رىنىڭ قىر-سىرىن ۇرپاقتان-ۇر­پاق­قا ۇيرەتىپ وتىرعان. زەرگەرلەر جاساعان بۇيىمداردىڭ قاتا­رىندا ايەلدەرگە ارنالعان اشەكەي­لەر كوپ. سىرعالاردىڭ الۋان ءتۇرى, شەكە­لىكتەر, تۇمارلار, بويتۇمارلار, تانالار مەن تۇيمەلەر, ايەل بەلدىكتەرى, بىلە­زىك­تەر مەن شاشباۋلار كورمەدەن ورىن العان. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ اڭگىمەلەۋىنشە, اشەكەيلەردىڭ بۇل تۇرلەرى تەك ءسان-سالتانات ءۇشىن عانا ەمەس, ادەت-عۇرىپ, نانىم-سەنىمگە دە تىكەلەي قاتىستى بولعاندىقتان, كەز كەلگەن الەۋمەتتىك ورتانىڭ وكىلى ءوز حال-قادىرىنشە ءتۇرلى اشەكەيلەر يەمدەنۋگە, تاعۋعا تىرىسقان.

«قازاقتىڭ توقىماشىلىق ونە­رى» دەپ اتالاتىن ەكىنشى بولىمدە قويىلعان باسقۇرلار, جەلباۋلار مەن سالما باۋلار, قورجىندار مەن كيىزدەن جاسالعان اياققاپتار, كەسەقاپتار, كەرەگە باۋ-تاڭ­عىشتار كوزدىڭ جاۋىن الادى. ەل تۇرمىسىنا ءسان بەرىپ, ادامدارعا رۋحاني ءلاززات سىيلاعان قولونەر تۋىندىلارىن حالىقتىڭ ومىرىنەن, تۇرمىسىنان ءبولىپ الىپ قاراۋ مۇمكىن ەمەس. ال ءۇشىنشى بولىمدە – اعاشتان ويىلعان ىدىس-اياقتار توپتاماسى.

قازاقتىڭ قوناقجايلىلىعىمەن تانىسقان ادام داستارقانداعى ءاربىر تاعامنىڭ ەجەلدەن قالىپتاسقان, كوش­پەندىلەردىڭ ءومىر-سالتىنا بەيىم­دەلۋىنە سەپتىگىن تيگىزگەندىگىن تۇسىنەدى. «قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعام­دارىنىڭ كەي­بىرەۋى ارنايى ۋاقىتتاردا, ارنايى قوناققا ارنالىپ, ارنايى ىدىس­تاردا تارتىلادى. وسىعان بايلانىس­تى قازاقتىڭ ءاربىر اس ءىشۋى ۇلكەن تار­بيەگە, سىيلاستىققا نەگىزدەلگەن. قازاق تۇرمىسىندا اس تارتۋدا, قوناققا سىي كورسەتۋدە پايدالانعان اعاشتان جاسالعان ىدىس-اياقتارى: استاۋلار, تاباقتار, وجاۋلار, قىمىز تاباقتار مەن كەسەلەر دە كورمەگە قويىلدى», دەيدى «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعى قىزمەتكەرلەرى. سونداي-اق كورمەدە, قازاق حالقىنىڭ كونە مادەنيەتىن جاڭعىرتىپ جۇرگەن تانىمال اعاش ويۋ شەبەرى ياكيا اۋەل­بەكوۆتىڭ قولىنان شىققان تۋىندىلار كەڭىنەن كورسەتىلگەن. شەبەر ءوز جۇمىستارىن جەرگىلىكتى الما, المۇرت, جاڭعاق, قاراعاش سىندى اعاشتاردان جاساعان. وسىلايشا, ناۋرىز مەرەكەسى اياسىندا كيەلى قالا قوناقتارى مەن ار­نايى كەلگەن تۋريستەر قۇندى ەتنو­­گ­را­فيالىق مۇرالار ارقىلى قازاق حال­قىنىڭ تاريحىنان مول ماعلۇمات الدى.

 

تۇركىستان

سوڭعى جاڭالىقتار