ەكونوميكا • 28 ناۋرىز، 2022

التىن-ۆاليۋتا قورى قوماقتى

43 رەت كورسەتىلدى

الەمدىك گەوساياسي جاعدايدىڭ ۋشىعۋى قازاقستانعا دا سالقىنىن تيگىزىپ جاتىر. ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى، تەڭگەنىڭ السىرەۋى وسىعان دالەل.

قازىر ۇكىمەت ىشكى نارىقتى قاجەتتى ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە جالپى الەۋمەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق احۋالدى تۇراقتان­دىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتىر. پرە­زيدەنتتىڭ ۇكىمەتكە حالىق­تىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدى، ال ۇلتتىق بانككە قارجىلىق تۇراق­تىلىقتى ورناتۋدى تاپسىرعانى بەلگىلى. وسىنداي قىسىلتاياڭ ساتتە حالىقارالىق رەزەرۆتىڭ قا­جەت­تىلىگى جانە تۇراقتىلىعى ەرەك­شە ماڭىزعا يە بولماق. اقپان­نىڭ باسىندا ءبىزدىڭ ەلدىڭ حالىق­ارالىق رەزەرۆى 33،4 ملرد دوللار­دى قۇراعان. بۇل سوما 2020 جىل­دىڭ قاڭتارىمەن سالىستىرعاندا 13،8 پايىزعا كوپ.

«COVID-19 پاندەمياسىنان تۋىنداعان داعدارىسقا قارا­­ماستان قازاقستاننىڭ التىن-ۆاليۋتا قورى ايتار­لىق­تاي كوبەيگەن. كۇردەلى ەكونوميكالىق كەزەڭدە التىن-ۆاليۋتا قورى ەكونوميكانىڭ نە­گىز­گى قۇتقارۋشىسى بولىپ سانا­لا­دى. مۇنداي قور 2012-2013 جىل­­دار­داعى الەمدىك داعدارىس كەزىندە احۋالدى رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن قولدانىلدى. ال 2014 جىلعى «سانك­تسيالىق» داعدارىس­تان كەيىن تەڭگە كۋرسىن تۇراقتان­دىرۋ ماق­ساتىنداعى ينتەرۆەن­تسياعا پايدا­لانىلدى. ءدال سول كەزەڭدە قور رەكوردتىق ماندە تو­مەندەدى، جالپى 2012 جىلدان بەرى ازايا باستاعان ەدى. ينتەر­ۆەن­تسيانىڭ باسىم بولىگى 2014-2015 جىلدارى جاسالدى. ول كەزدە نەتتو-ساتىلىم 22،4 ملرد جانە 12،7 ملرد دوللاردى قۇراعان ەدى»، دەپ جازادى Ranking.

سوڭعى ۋاقىتتا التىن-ۆاليۋتا قورىندا التىن ۇلەسى ارتا تۇسكەن. ەگەر 2013 جىلدىڭ قاڭتارىندا حالىقارالىق رەزەرۆتەگى باسىم ۇلەستى شەتەلدىك ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەر يەلەنىپ، التىن ۇلەسى نەبارى 23،3 پايىز بولسا، قازىرگى جاعداي 2013 جىلعا مۇلدە قاراما-قايشى دەۋگە بولادى.

Ranking مالىمەتىنشە، 2022 جىلدىڭ قاڭ­تار ايىندا التىن ۇلەسى 66،4 پا­يىز­عا جەتكەن. اسا قۇندى ال­تىن­دى داعدارىس ساتىندەگى ستراتە­گيا­لىق اكتيۆ دەپ باعالاۋعا بولادى. ونىڭ ۇستىنە، ساراپشىلار الداعى ۋاقىتتا التىن باعاسى تەك قانا وسە بەرەدى دەپ بولجايدى. قازىر بۇل اسا قۇندى مەتالدىڭ 1 ۋنتسياسى 1،9 مىڭ دوللارعا باعالانادى جانە بۇل – رەكوردتىق كورسەتكىش. 2016 جىلدىڭ قاڭتارىندا التىننىڭ ءبىر ۋنتسياسى 1 مىڭ دوللارعا عانا باعالانۋشى ەدى. ال 2000 جىلداردىڭ باس كەزىندە ءتىپتى 300 دوللاردان اسپاعان.

«قازىرگى قيىن احۋالدى ەسكەرەر بولساق، پورتفەل قۇرامىندا التىن ۇلەسىن ارتتىرۋ ساياساتى وتە وڭتايلى بولماق. رەزەرۆتى نەگىزىنەن التىنمەن جاساقتاۋ قازىر جاپپاي بەلەڭ الۋدا. مىسالى، التىن اقش رەزەرۆىنىڭ 66،2 پايىزىن، گەرمانيادا – 66،2، يتاليادا – 62،9، فرانتسيادا – 58،3، نيدەرلاندتا 55،7 پايىزدى قۇرايدى. التىندى بەلسەندى تۇردە ساتىپ الۋدىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى 10 جىلدا قازاقستان التىن قورى بويىنشا 15-ورىنعا كوتەرىلدى. قازىر قازاقستاننىڭ التىن-ۆاليۋتا قورىندا 385،3 توننا التىن بار. مۇنىڭ باسىم بولىگى سوڭعى ون جىلدا تولىقتىرىلعان. 2012-2021 جىلدارى ۇلتتىق بانك 320،4 توننا التىن ساتىپ الدى. ەڭ كوپ ساتىپ الىنعان كەز 2018 جىلعا تيەسىلى – 50،6 توننا»، دەپ جازادى زەرتتەۋشىلەر.

ارينە، مۇنىڭ بارلىعى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ەرتەڭىنە قاتىستى سەنىم ۇيالاتادى. دەگەنمەن قورعا تولىعىمەن سۇيەنىپ الماي، مەيلىنشە ەكونوميكانى ءارتا­راپتاندىرۋ جانە ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋعا جۇمىس ىستەۋ باسىم ساياساتقا اينالۋى ءتيىس دەپ سانايدى ساراپشىلار.

اقپاننىڭ سوڭىنان باستاپ گەوساياسي احۋال ۋشىققالى بەرى ۇلتتىق بانك بەلسەندى ينتەرۆەنتسيا جۇرگىزىپ، تەڭگە كۋرسىن تۇراقتاندىرۋعا تىرىسىپ جاتىر. سونىڭ وزىندە ۆاليۋتا كۋرسى 510 ماڭايىندا. سوڭعى بىرەر كۇننەن بەرى 504-كە دەيىن نىعايدى. تەڭگە كۋرسىن ۇستاۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانك اقپاندا 273 ملن دوللار ساتسا، ناۋ­رىزدا 422 ملن دوللار جۇمسادى. وسىلايشا، جالپى كولەمى 695 ملن دوللارعا ينتەرۆەنتسيا جاسالدى. البەتتە، از اقشا ەمەس جانە مۇنىڭ ءبارى جوعارىدا ايتىپ وتىرعان التىن-ۆاليۋتا قورىنان الىنادى. بىراق ەكونوميكالىق ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۇلكەن ماسشتابپەن العاندا مۇنشاما قارجىنى جاعىپ جىبەرۋ قورعا اسا زالالىن تيگىزبەيدى. ويتكەنى اقپاننان بەرى ينتەرۆەنتسيا ءۇشىن جۇمسالعان قارجى كولەمى بۇكىل التىن-ۆاليۋتا قورىنىڭ 2 پايىزىن عانا قۇرايدى.

«سول تۇرعىدان العاندا، التىن-ۆاليۋتا قورى ارقىلى ەلدىڭ سىرتقى رەزەرۆى قوماقتى كۇيىندە قالا بەرمەك. ال اقپاننىڭ باسىنان بەرى ۇلتتىق بانك جۇرگىزگەن ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا سوماسى ەلدىڭ قارجىلىق ورنىقتىلىعىنا زيانىن تيگىزبەيدى. ونىڭ ۇستىنە تەڭگە كۋرسىنىڭ دا يكەمدىلىگى التىن-ۆاليۋتا قورىن پايدالانا وتىرىپ سىرتقى شوكتاردى ەركىن ەڭسەرۋگە ىقپال ەتتى»، دەپ جازادى Tengenomika كانالى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شابىت شاقىراتىن شاھار

ەلوردا • بۇگىن، 08:23

اقجايناق استانا

ەلوردا • بۇگىن، 08:22

وزىق ءوندىرىس ورنىندا بولدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

باعدارىڭ قالاي، باس قالا؟

ەلوردا • بۇگىن، 08:17

ديماش پەن دجەكسون

ونەر • بۇگىن، 08:10

ۇتقانىمىز شامالى بولىپ تۇر

قوعام • بۇگىن، 08:05

ەگىزدەر فەستيۆالى

قوعام • بۇگىن، 08:00

احاڭنىڭ ادالدىعى

احمەت بايتۇرسىن ۇلى • كەشە

قارالى كەزەڭ كارتيناسى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار