Əلەمدەگى ساياسي احۋال اسقىنىپ, ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سالقىنى سەيىلمەي تۇرعان قازىرگىدەي تۇراقسىز كەزەڭدە ءوزىن وتانىنىڭ پاتريوتىمىن دەپ سانايتىن ءəربىر ازامات ەلىنىڭ ەرتەڭى مەن ءوزىنىڭ بولاشاعىن ويلاپ, مەملەكەتتىڭ بəسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا بارىنشا اتسالىسۋعا ءتيىس. «وتانىن سۇيگەن وتقا جانبايدى, سۋعا باتپايدى» دەگەندەي بۇگىندە ەلىمىز تəۋەلسىزدىگىنىڭ بەرىك, بولاشاعىنىڭ جارقىن بولۋى ءۇشىن اتقاراتىن قىرۋار ىستەردىڭ, الاتىن اسقار بەلەستەردىڭ الدىمىزدا تۇرعانى بەلگىلى. بۇل تۇرعىدا قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ جولداۋى حالىققا ۇلكەن سەنىم مەن سەرپىلىس بەردى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە جاڭا قازاقستاننىڭ ىرگەتاسىن بەرىك ورنىقتىرۋ كەزەڭىندە ساياسي جəنە ەكونوميكالىق رەفورمالار نəتيجەلى جۇرگىزىلىپ, ەلەۋلى وزگەرىستەردىڭ ءبəرى ءسوز جۇزىندە ەمەس, ناقتى ىستەرمەن تۇيىندەلۋگە ءتيىس ەكەنىن باسا ايتتى. وسىعان وراي كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن بىرقاتار باستامالارىن ۇسىندى. دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلىپ, قوعامنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان بۇل ىرگەلى شارالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيانىڭ 30-دان استام بابىنا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, بيىلدىڭ وزىندە 20-دان استام زاڭ قابىلدانادى دەپ كوزدەلىپ وتىر.
پرەزيدەنت ءəربىر باستامانىڭ قوعامدا ءجيى كوتەرىلىپ, كەڭىنەن تالقىلانىپ جۇرگەن مəسەلەلەردەن تۋىنداعانىن ايتتى. Əرينە, جۇرتشىلىقتىڭ بارلىق ۇسىنىس-تىلەگىن بىردەن ەسكەرىپ, ءىس جۇزىنە اسىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. ولاردىڭ əرقايسىسىن قازىرگى مۇمكىندىكتەر تۇرعىسىنان جانجاقتى زەرتتەپ, ساراپتاپ, تەرەڭ وي ەلەگىنەن وتكىزۋ قاجەت. جول داۋدا ايتىلعان باستامالاردىڭ وسىنداي تالقىلاۋدان وتكەنى انىق.
سونىڭ ىشىندە وتانداستارىمىز جاڭادان ءۇش وبلىس قۇرۋ تۋرالى يدەيانى ۇلكەن ىقىلاسپەن قابىل الدى. وسى ورايدا, قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى بۇرىنعى الماتى وبلىسىنىڭ ورنىنا جەتىسۋ جəنە الماتى وبلىستارى قۇرىلىپ, قاپشاعاي قالاسى سوڭعىسىنىڭ ورتالىعى بولاتىنىن ايتتى. ودان ءəرى ءسوزىن ساباقتاپ: «قاپشاعاي قالاسى حالقىمىزدىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستى. ەگەر جۇرتشىلىق قاپشاعايعا قوناەۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ كەرەك دەپ ۇسىنىس ايتسا, مەن بۇل پىكىرگە قوسىلامىن», دەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باستاماسى قوعامدا, ونىڭ ىشىندە əلەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. كوپشىلىك ازاماتتار, ونىڭ ىشىندە قاپشاعاي قالاسىنىڭ تۇرعىندارى قالا اتاۋىن سول كۇيىندە قالدىرۋدى دا قالايتىنىن ايتۋدا.
ءبəرىمىز بىلەتىندەي, 1970 جىلدارى د.ا.قوناەۆتىڭ باستاماسىمەن ىلە وزەنىنىڭ بويىندا جاڭا سۋ قويماسى تۇرعىزىلىپ, جاڭا ۇلگىدەگى قالا سالىندى. قاپشاعاي سۋ قويماسى سول وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە كەڭىنەن ىقپال ەتتى. ال قاپشاعاي سۋ ەلەكترستانساسى ايماقتىڭ ەكونوميكالىق, ەنەرگەتيكالىق əلەۋەتىن ارتتىرۋدا ءəلى كۇنگە دەيىن زور ءرول اتقارىپ كەلەدى. جاڭا قالاعا «قاپشاعاي» دەپ اتاۋ بەرۋدىڭ ءوزى سول كەزدە جان-جاقتى ويلاستىرىلىپ, دىنمۇحامەد احمەت ۇلىنىڭ قولداۋىنا يە بولعان.
سوندىقتان قاپشاعاي قالاسىنىڭ اتاۋىن وزگەرتپەي, جاڭادان قۇرىلاتىن وبلىستى (الماتى وبلىسىن) «قوناەۆ وبلىسى» دەپ اتاسا, تاريحي شەشىم بولار ەدى. ەلىمىزدە تۇلعالاردىڭ اتىمەن اتالاتىن ەلدى مەكەندەر, əكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتەر از ەمەس. مىسالى, سەمەي ءوڭىرى اباي وبلىسى دەپ اتالاتىن بولدى. ونىڭ ۇستىنە, ادامدار, əسىرەسە شەتەلدىكتەر الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىن ۇنەمى شاتاستىرىپ جۇرەدى. الماتى قالاسى – تاريحى تەرەڭگە كەتكەن ۇلكەن مەگاپوليس, قارجى, بيزنەس جəنە مəدەنيەت ورتالىعى. سول سەبەپتى «الماتى» اتاۋىن سول قالانىڭ اتىمەن شەكتەسەك قاتە بولماس.
ال جاڭا ءوڭىر قوناەۆ وبلىسى دەپ اتالسا, قاپشاعاي قالاسى بويىنشا كوپ وزگەرىستەر جاساۋدىڭ قاجەتى جوق, ءəرى قارجىلىق شىعىندار دا ازايادى. بۇل جاعىن دا ەسكەرگەنىمىز ءجون.
ءسوز رەتى كەلگەندە ايتا كەتەيىن, قاپشاعاي قالاسىنىڭ توڭىرەگى بۇرىننان تۋريستىك əلەۋەتى مول دەمالىس ورنى رەتىندە بەلگىلى. جازعى ماۋسىمدا الماتىلىقتاردىڭ كوپشىلىگى سول ماڭنان تابىلادى. «قايدا بارا جاتىرسىڭ؟» دەگەن سۇراققا «قاپشاعايعا دەمالۋعا بارا جاتىرمىز» دەپ جاۋاپ بەرەدى. ال ونىڭ اتاۋىن «قوناەۆ» دەپ ءوز گەرتسەك, ءجون سۇراعان ادامعا «قوناەۆقا شومىلۋعا نە كۇنگە كۇيۋگە بارا جاتىرمىز» دەسە, ىڭعايسىز ەستىلمەي مە... Əلەۋمەتتىك جەلىلەردە وسى جاعى دا باسا ايتىلۋدا.
ونىڭ ۇستىنە, دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قوناەۆ الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىندا تۋىپ-وسكەن, سول وڭىرگە عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستانعا ورتاق تۇلعا. ونىڭ ەسىمىن ءبىر وبلىسقا بەرسەك, ارتىق بولماس.
جالپى, قاپشاعاي قالاسىن وبلىس ورتالىعى ەتۋ دەر كەزىندە قابىلدانعان وتە دۇرىس شەشىم دەپ سانايمىن. ول دا تۇركىستان قالاسى سياقتى كۇنى ەرتەڭ-اق جان-جاقتى وركەندەپ-وسكەن سəۋلەتتى شاھارعا اينالادى. بۇگىندە ونىڭ تۇرعىندارى 60 مىڭنان سəل اساتىن بولسا, جاڭا كəسىپورىندار قۇرىلىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلعان سوڭ حالىق سانى دا كوبەيىپ, جاڭا ەكونوميكالىق ءوسۋ ورتالىعى بولاتىنىنا سەنەمىن.
پرەزيدەنت «بۇل قادامدار ايماقتاردى دامىتۋ ىسىنە تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سانايمىن» دەدى. قالاعا تاياۋ جەردە, ىلە وزەنىنىڭ جاعاسىندا əيگىلى «تامعالى تاس» ەسكەرتكىشى بار. ەندەشە, قاپشاعاي قالاسى وبلىس ورتالىعى عانا ەمەس, تاريحي ءتۋريزمدى دە دامىتۋعا جول اشاتىن ايماق بولاتىنى جəنە جاڭا وندىرىستەر, جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, الماتى قالاسىنا ءتۇسىپ تۇرعان اۋىرلىقتى كوتەرۋگە ۇلەس قوسارى ءسوزسىز.
ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆ,
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى
