حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىنىڭ بار ياكي جوق ەكەنى قالاي تەكسەرىلەدى ءوزى؟ ونى ءبىلۋ ءۇشىن كوپ جاعدايدا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ قيسىنى قولدىنىلادى ەكەن. ياعني ءۇش كريتەري – مەنشىكتى قارجى قاراجاتىن باسقارۋ, قارجىلىق كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى پايدالانۋ جانە حالىقتىڭ قارجى جۇيەسى تۋرالى حاباردار بولۋ دەڭگەيى.
مەنشىكتى قارجى قاراجاتىن باسقارۋ بويىنشا جوعارى دەڭگەي جامبىل, سولتۇستىك قازاقستان, تۇركىستان, قوستاناي جانە قىزىلوردا وبلىستارىندا بايقالادى. الماتى, اقمولا جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارى تۇرعىندارىنىڭ بۇل تۇرعىداعى دەڭگەيى ورتاشا باعالانادى. ءبىر قىزىعى, زەرتتەۋ بارىسىندا ەر ادامداردىڭ ايەلدەرگە قاراعاندا اقشا ۇستاۋدا ۇقىپتىلىق تانىتاتىنى انىقتالعان. جالپى, قوعامدىق سيپات تۇرعىسىنان قارار بولساق, جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن ازاماتتاردىڭ, كاسىپكەرلەردىڭ, جەكە جانە مەملەكەتتىك كومپانيا وكىلدەرىنىڭ قارجىلىق قابىلەتى جوعارىراق. كوپ جاعدايدا 18-29 جاس ارالىعىنداعى جاستار مەن 60-75 جاس ارالىعىنداعى قارت كىسىلەر قارجى يگەرۋدە قيىندىققا كوپ كەزىگەدى ەكەن.
زەرتتەۋ ارقىلى ءمالىم بولعانداي, قازاقستاندىقتاردىڭ 42,8 پايىزىنىڭ جەكە بيۋدجەتى بار, ال سۇرالعانداردىڭ ۇشتەن ءبىرى وتباسىلىق بيۋدجەت ماسەلەسىن (29,9 پايىز) جۇبايىمەن (زايىبىمەن) بىرلەسە وتىرىپ جۇرگىزەدى. ساۋالداماعا قاتىسۋشىلاردىڭ كوبى (46,3 پايىز) ولاردىڭ ساتىپ الۋعا مۇمكىندىگى بار-جوعىن مۇقيات ويلاستىراتىنىن, 0,6 پايىزى مۇنداي باعالاۋدى جاسامايتىندىعىن ايتقان.
«ساۋالداماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 36,4 پايىزى تۇراقتى جيناق جاسايدى, ال 37,9 پايىزى مۇمكىندىگىنە قاراي بەلگىلى ءبىر اقشا سوماسىن جينايدى. رەسپوندەنتتەردىڭ 36,04 پايىزىندا شىعىنداردى جوسپارلاۋ ادەتى بار, 37,1 پايىزى كەيدە مۇنى ىستەۋگە تىرىسادى, ال 2,2 پايىزى ەشقاشان ىستەمەيدى. 40 پايىزعا جۋىق قاتىسۋشى كەيدە اقشا سالۋ ارقىلى تاۋەكەلگە بارۋعا دايىن (مىسالى, باعالى قاعازدارعا), 18,4 پايىزى مۇنى ىستەۋگە مۇلدە دايىن ەمەس», دەپ جازادى اگەنتتىك.
زەرتتەۋدىڭ تاعى ءبىر ناتيجەسى – ەڭ تانىمال قارجىلىق قىزمەتتەردىڭ انىقتالۋى. ازاماتتار كوپ تۇتىناتىن قارجىلىق قىزمەت نە بولماسا تاۋارلاردىڭ كوش باسىندا – تاۋار نەسيەسى (37,4 پايىز) تۇر. ودان كەيىن كوپشىلىك اعىمداعى شوت پەن بانك دەپوزيتىنە دە ءجيى جۇگىنەدى. ال زەينەتاقى اننۋيتەتى, ءبىلىم بەرۋ دەپوزيتى, اكتسيا, وبليگاتسيا جانە ينۆەستيتسيالىق پاي قورى سياقتى قارجى قۇرالدارىن پايدالانۋشىلار ۇلەسى تىم تومەن. سونىمەن قاتار سوڭعى بىرەر جىل كولەمىندە تۇرعىنداردىڭ بانكتەردىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارىن جاپپاي قولدانۋعا كوشكەنىن دە ايتا كەتۋ كەرەك. نارىقتاعى بۇل تەندەنتسياعا COVID-19 پاندەمياسى دا ەرەكشە اسەر ەتتى.
«جالپى العاندا, زەرتتەۋ كەيبىر رەسپوندەنتتەردىڭ قارجىلىق قىزمەتتەردىڭ سارالانعان جيىنتىعىمەن جاقسى تانىس بولماسا دا, قارجىلىق قىزمەتتى تاڭداۋ پروتسەسىنە ەگجەي-تەگجەيلى قاراپ, شارتتى مۇقيات زەرتتەي باستاعانىن كورسەتتى. ماسەلەن, رەسپوندەنتتەردىڭ 44,9 پايىزى, ولاردىڭ ايتۋىنشا, شارتقا تەك ونى وقىپ, بارلىق جاعدايىن تۇسىندىرگەننەن كەيىن قول قويادى. مەنەدجەرلەرگە قوسىمشا سۇراقتار قويادى جانە تالاپتاردى زەرتتەيدى, رەسپوندەنتتەردىڭ 21,8 پايىزى سۇراقسىز قول قويادى, ويتكەنى مۇنىڭ ءبارىن ءتۇسىنۋ ولارعا قيىن», دەپ جازادى اگەنتتىك.
ال ساۋالداماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جارتىسىنان كوبى ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ فۋنكتسيونالىن, سونداي-اق قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى مەن قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ اتىنان رەتتەۋشىنىڭ مىندەتتەرىن جاقسى تۇسىنەتىنىن ءمالىم ەتكەن. جالپى, زەرتتەۋگە 10 مىڭ رەسپوندەنت قاتىسسا, سونىڭ 23 پايىزى – 18-29, 63 پايىزى – 30-49, 13 پايىزى – 50-63, 2 پايىزى – 63 جاستان جوعارى ازاماتتار. ساۋالداما نۇر-سۇلتان, الماتى مەن شىمكەنت سياقتى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 3 قالادا جانە قازاقستاننىڭ 14 وڭىرىندە جۇرگىزىلگەن.
