زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي, رەسپوندەنتتەردىڭ 30,6 پايىزى شاعىن بيزنەسپەن اينالىسقىسى كەلەدى. ال 11,2 پايىزى الداعى 3 جىلدا ءوز ءىسىن باستاعىسى كەلسە, 20,4 پايىزى بولاشاقتا اشۋعا نيەتتى. بۇل كورسەتكىشتەر اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ 31,6 پايىزىندا قوسىمشا الەۋەتتىڭ بار ەكەنىن بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ال رەسپوندەنتتەردىڭ 5 پايىزىنىڭ باستاعان ءىسى ءساتسىز بولعان, سوندىقتان ءارى قاراي جالعاستىرۋعا نيەتتى ەمەس. اۋىلداعى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قولداۋ شارالارىن قازاقستاننىڭ اۋىل ايەلدەرى فورۋمىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا «Coca-Cola بەلەستەرى» الەۋمەتتىك قايىرىمدىلىق جوباسىنىڭ ۇيىمداستىرۋمەن «ساندج» زەرتتەۋ ورتالىعى جۇرگىزگەن.
قازاقستان اۋىل ايەلدەرى فورۋمىنىڭ ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى مايرا ايسينا اتاپ وتكەندەي, ەگەر ايەلدەر جۇمىس ورىندارىن قۇرعىسى كەلسە, بۇل ءۇردىس بارلىق كەزەڭدە جان-جاقتى قولداۋعا يە بولۋى كەرەك. بۇل ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا, ءىجو وسۋىنە وڭ ىقپال ەتەدى. ول ءۇشىن مەملەكەتتىك اۋقىمدا اۋىلدا بيزنەستى باستاۋداعى بار كەدەرگىلەردى ازايتۋعا باعىتتالعان شارالار جۇزەگە اسۋى ءتيىس. سوڭعى 9 جىل ىشىندە 35 مىڭنان اسا ايەل ءارتۇرلى ترەنينگتەن ءوتتى. مۇنىمەن قاتار مىڭداعان ايەل ءوزىنىڭ بيزنەس جوسپارىن جازۋدى, ءوز قيىندىعىن ءوزى شەشۋدى ۇيرەندى. بۇدان وزگە, 81 ايەل 2 جانە 4 مىڭ دوللار كولەمىندە گرانت الىپ, ءوز بيزنەسىن دوڭگەلەتىپ, قوسىمشا 200 جۇمىس ورنىن اشقان.
اۋىل ايەلدەرىنىڭ بيزنەس اشۋىنىڭ ءمانى – كىرىستى كوبەيتۋ عانا ەمەس, ەڭ الدىمەن ەشكىمگە كىرىپتار بولماي ءوز ارمانىنا قول جەتكىزۋ. زەرتتەۋدەن انىقتالعانداي, بيزنەستەگى ساتسىزدىكتەردەن ۇرەيلەنۋ ورتا ەسەپپەن اۋىل ايەلدەرىنىڭ 56 پايىزىن قۇرايدى. مۇنداي جاعداي قاراعاندى, اقمولا, شىعىس قازاقستان جانە الماتى وبلىستارىندا ءجيى كەزدەسەدى (66-81 پايىز). نەگىزگى قورقىنىش قارجىلاندىرۋعا جانە سالىنعان ينۆەستيتسيانى جوعالتۋعا بايلانىستى. ۇشىنشىدەن, ەسەپ بەرۋ مەن تەكسەرۋدەن قورقۋ سياقتى پسيحولوگيالىق فاكتورلار بار.
«الەۋمەتتىك ديناميكا» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ەلەنا وجگو اتاپ وتكەندەي, وقۋ باعدارلامالارىنا سوڭعى جىلدارى سۇرانىس ارتقان. اۋىل ايەلدەرىندە ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا, ينفراقۇرىلىمنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە, الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق كەدەرگىلەرگە جانە باسقا دا كەدەرگىلەرگە قاراماستان جۇمىسقا ورنالاسۋ جانە تابىسىن ارتتىرۋعا ىنتا باسىم. كەدەرگىلەرگە قاراماستان, ساۋالداماعا قاتىسقان ايەلدەردىڭ كوپشىلىگى ءوز ءىسىن اشۋدى جوسپارلاپ, ءىس-ارەكەتكە دايىن وتىر. «جاسىل» ەكونوميكا جانە G-Global دامىتۋ كواليتسياسى» زتب اتقارۋشى ديرەكتورى اسحات سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل ايەلدەر اراسىنداعى ۇزدىك بيزنەس-يدەيالاردىڭ كوپ بولعانى قوعامعا ءتيىمدى. ولاردىڭ ءوز بيزنەس جوسپارلارىن قورعاۋ ارقىلى گرانتتار ۇتىپ الۋىنا تولىق مۇمكىندىكتەرى بار.
ساۋالداما بارىسىندا الماتى, تۇركىستان جانە اقمولا وبلىستارىنداعى ايەلدەر اراسىنداعى سەبەپ-سالدار, قاۋىپتەرگە جانە قولداۋ تۇرلەرىنە تەرەڭ تالداۋ جۇرگىزىلدى. بۇل وڭىرلەر تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى ماسەلەسى جۇمىسسىزدىق, ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى, جولداردىڭ, كولىك پەن بايلانىستىڭ جاي-كۇيى نەمەسە بولماۋىنا بايلانىستى كەلەدى. سونداي-اق تۇركىستان جانە الماتى وبلىستارى ءۇشىن ءۇي-جايلاردى جالعا الۋ نەمەسە ساتىپ الۋ قۇنىنىڭ جوعارى بولۋى, ال اقمولا وبلىسى ءۇشىن سۋ جانە ەلەكتر جەلىلەرىنە قوسىلۋ ماسەلەسى وزەكتى. الماتى وبلىسىندا بالاباقشالاردىڭ تاپشىلىعى, اقمولا وبلىسىندا – مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى, تۇركىستان وبلىسىندا وتباسىلىق جانجالدار ءجيى كەزدەسەدى. تۇركىستان وبلىسىندا ايەلدەر اراسىندا بيزنەسپەن اينالىسۋعا دەگەن نيەت ايتارلىقتاي جوعارى بولسا, 36 پايىزى نەدەن باستاۋ كەرەكتىگىن بىلمەيدى, ال 43 پايىزىنىڭ ءوتىنىش بەرۋ دەڭگەيى ايتارلىقتاي تومەن. اقمولا وبلىسىندا اۋىل تۇرعىندارى ءىس جۇرگىزۋ, سالىق سالۋ جانە ءونىمدى وتكىزۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى ءوز بىلىمدەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن كەدەرگىلەرگە تاپ بولاتىنىن ايتادى. تۇركىستان جانە الماتى وبلىستارىندا قارجىلاندىرۋ باسىم بولسا, اقمولا وبلىسىندا وقىتۋ سەمينارلارى, بيزنەستىڭ ناقتى باعىتتارىن وقىتۋ, تابىستى كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋلەر ءجيى وتەدى. تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن اقپاراتتىق-كەڭەستىك قولداۋ جانە بيزنەستىڭ ناقتى باعىتتارىنا ونلاين-وقىتۋ ماڭىزدى. الماتىلىق كاسىپكەرلەر ءۇشىن تابىستى بيزنەسمەندەرمەن كەزدەسۋ ەكىنشى ورىندا تۇر.
الماتى
