حالىقارالىق تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قازاقستان تەاترلارىنىڭ 2021 جىلى ساحنالاعان سپەكتاكلدەرى مەن جاساعان شىعارماشىلىق جۇمىستارىن سارالاپ, جەڭىمپازداردى انىقتايتىن «سىنشىلار جۇلدەسى» بيىل ءۇشىنشى رەت ۇلتتىق ساحنا ونەرىنىڭ وركەندەۋىنە ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان تالانتتارعا تابىستالدى. الماتى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترىنىڭ ساحناسىندا وتكەن سالتاناتتى جيىن رەسپۋبليكا تەاترلارى ساڭلاقتارىنىڭ باسىن قوستى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا 60-قا جۋىق تەاتر بار. رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى وسى تەاترلاردا 140 رەجيسسەر جۇمىس ىستەيدى. ولار بىلتىردىڭ وزىندە 230 پرەمەرالىق سپەكتاكلدى ساحنالاعان. ال وتاندىق تەاترلاردا بار بولعانى 10-15 تەاترتانۋشى مامان بار. وسى ون شاقتى تەاتر سىنشىسى سولاردىڭ 60 پرەمەراسىن تاماشالاپ, ماقالا جازىپ, سۇحبات بەرگەن. بۇل – ناعىز ەڭبەك! وسى شاعىن شوعىر شىعارماشىلىق ورتاداعى ءار جاڭالىقتى قالت جىبەرمەي قاداعالاپ, ءار قويىلىمنىڭ ءادىل باعاسىن بەرىپ وتىر.
بۇگىنگى قازاقستاندىق تەاتر ۇدەرىسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ءار جىل سايىن جاڭا ەسىمدەر, جاڭاشا باعىتتار تۋىنداپ, تەاتر ونەرىنىڭ ورىستەۋىنە سەرپىن بەرۋدە. الايدا ءتىرى اعزا سانالاتىن تەاتر ونەرى ءۇشىن سوڭعى ەكى جىل وڭاي سوققان جوق. تەاتر ونەرىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ جۇرگەن بەلگىلى مايتالماندار مەزگىلسىز دۇنيەدەن ءوتتى. جينالعان قاۋىم ساحناگەرلەردىڭ جاساپ كەتكەن قيساپسىز قىزمەتىنە تاعزىم ەتە وتىرىپ, 2021 جىلى ومىردەن وزعان, ەل مادەنيەتىندە ەسىمدەرى ەشقاشان وشپەيتىن ونەر يەلەرىن ءبىر مينۋت ۇنسىزدىكپەن ەسكە الدى.
كارانتين كەزىندەگى شەكتەۋلەر مەن سپەكتاكلدەر كورسەتىلىمىنىڭ ءماجبۇرلى توقتاتىلۋى تەاتر تىنىسىن تارىلتىپ, كورەرمەنمەن بايلانىستىڭ ەرىكسىز السىرۋىنە اكەلدى. سوعان قاراماستان, 2021 جىلى ەلىمىزدىڭ مادەنيەت سالاسىندا ايتۋلى وقيعالار بولىپ ءوتتى. مىسالى, تۇركىستاندا مۋزىكالىق دراما تەاترى اشىلدى, بىرنەشە تەاتردىڭ مەرەيتويى بولدى, قازاقستان تەاترلارى مەن دراماتۋرگتەرى اراسىندا «RDS» (رەجيسسەر, دراماتۋرگ, ستارت) جوباسى, «ەلوردا – ونەر ولكەسى» اتتى قازاقستان, وزبەكستان, قىرعىزستان تەاترلارىنىڭ شىعارماشىلىق كەزدەسۋى, ش.قۇسايىنوۆ اتىنداعى اقمولا وبلىستىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا III ايماقتىق تەاترلار فەستيۆالى, كورنەكتى رەجيسسەر جانات حادجيەۆ اتىنداعى تەاتر فورۋم-فەستيۆالى, تەاتر سىنشىسى, پروفەسسور اشىربەك سىعاي اتىنداعى «سىن – شىن بولسىن» اتتى رەسپۋبليكالىق تەاتر فەستيۆالى, «تەART-كوكشە» III حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالى, «تەاترALL – 2021» حالىقارالىق تەاترلار فەستيۆالى, ت.ايتقوجانوۆ اتىنداعى I رەسپۋبليكالىق «بەس قارۋ» ساحنا سايىستارى فەستيۆالى ءوتتى.
ساحنا ونەرىنىڭ دۇرىس باعىتپەن دامۋى ءۇشىن تەاتر سىنىنىڭ ماڭىزى زور. وسى ءدۇبىرلى شارالاردىڭ بارلىعىندا حالىقارالىق تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى امانكەلدى مۇقان مەن سىنشىلار بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى انار ەركەباي باستاعان ونەرتانۋشىلار قاۋىمى ءاربىر ساحناگەردىڭ ەڭبەگىن سارالاپ, كۇردەلى دە جاۋاپتى جۇمىس اتقاردى.
«سىنشىلار جۇلدەسىن» تاعايىنداۋ ءۇشىن دە تالماي جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلدى. ءار تەاتردىڭ اتقارعان قىزمەتىن مۇقيات زەردەلەپ, تەرەڭ عىلىمي-شىعارماشىلىق زەرتتەۋ جۇرگىزە وتىرىپ, ساراپتامالىق مونيتورينگ جاسالىپ, جەڭىمپازدار ەسىمى انىقتالدى. «جىلدىڭ باق-پەن ۇزدىك جۇمىس جاساعان تەاترى», «جىلدىڭ ۇزدىك سايتى» اتالىمدارى بويىنشا العاشقى جۇلدەنى الماتى قۋىرشاق تەاترى مەن ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى يەلەندى.
ادەتتە, ساحنا سىرتىندا ەرەن ەڭبەك ەتەتىن شەبەرلەردىڭ, اتاپ ايتقاندا, سۋرەتشىلەر, كومپوزيتورلار, حورەوگراف پەن ستسەنوگرافتاردىڭ جۇمىستارى كوپ باعالانا بەرمەيدى. ال سپەكتاكلدىڭ ءبىرتۇتاس دۇنيەگە اينالۋىندا ولاردىڭ ەڭبەگى ەرەن. «جىلدىڭ ۇزدىك كوستيۋم سۋرەتشىسى» جۇلدەسى قۇدىس قوجامياروۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنىڭ «مۇقامدار» سپەكتاكلى ءۇشىن گۋزەل مامەدينوۆاعا تابىستالدى. «ۇزدىك ستسەنوگراف» بولىپ الماتى قۋىرشاق تەاترىنىڭ سۋرەتشىسى يۋليا چەرنوۆا تانىلدى. «ۇزدىك مۋلتيمەديالىق سپەكتاكل» جۇلدەسىن تۇركىستان مۋزىكالىق تەاترىنىڭ «بورتە» قويىلىمى جەڭىپ الدى. كورەي مۋزىكالىق تەاترىنىڭ حورەوگرافى اننا تسوي «شاعالا» سپەكتاكلىندەگى ەڭبەگىمەن «جىلدىڭ ۇزدىك حورەوگرافى» اتاندى. ال «ۇزدىك جىل كومپوزيتورى» اتالىمى بويىنشا سىرشىل سازگەر, بەلگىلى ءانشى عازيزبەك شەكەربەك جەڭىمپاز بولدى. «جىل اكتريساسى» جۇلدەسى «پەرى قاتىن» سپەكتاكلىندەگى كۋراج شەشەي بەينەسى ءۇشىن م.اۋەزوۆ اتىنداعى ۇلتتىق تەاتردىڭ ءارتىسى داناگۇل تەمىرسۇلتانوۆاعا بەرىلسە, «ەرىكسىز ەمشى» سپەكتاكلىن ساحنالاعان بيكەن ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان تەاترىنىڭ ءارتىسى ەركەبۇلان ايدىن «جىل اكتەرى» اتاندى. ماراپاتتاۋ كەشىنىڭ ەڭ ماڭىزدى ءساتى «جىل رەجيسسەرى» اتالىمىن م.گوركي اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس دراما تەاترىنىڭ «گوگول. پەتەربۋرگ» سپەكتاكلى ءۇشىن راچا ماحاتاەۆ يەلەندى.
سونداي-اق «ەپيزودتىق رولدەگى جىل اكتريساسى», «ەپيزودتىق رولدەگى جىل اكتەرى», «ەكىنشى پلانداعى جىل اكتريساسى», «ەكىنشى پلانداعى جىل اكتەرى», «جاڭا ەسىم» نوميناتسيالارى بويىنشا بەلگىلەنگەن جۇلدەلەر دە ءوز يەسىن تاپتى. ساحنا ونەرىنىڭ مايتالماندارى سارىلا كۇتكەن جەڭىمپازدار ەسىمىن جاريالاعان امانگەلدى مۇقان, ساۋلە قابديەۆا, باقىت نۇرپەيىس, انار ەركەباي, مەرۋەرت جاقسىلىقوۆا, زۋحرا يسلامباەۆا, ايجان احمەت سىندى تالعامى بيىك تەاتر سىنشىلارى ساحناگەرلەردىڭ ابىرويلى قىزمەتى ءۇشىن العىس ايتىپ, تارتۋ جاسادى.
الماتى
