وسى ورايدا, ايتپاعىمىز, كۇللى قازاققا اتى ءماشھۇر تاەكۆوندوشى مۇستافا قابەن ۇلى (وزتۇرىك) وسى قايىسباي بالۋاننىڭ ۇلكەن قىزى رازيادان تۋادى. بۇل اپامىز ءسىڭلىسى زاريامەن بىرگە 1940-شى جىلدارى التايدان ەل ۇرىككەندە اقساي-گانسۋ جاققا اۋىپ بارىپ, ءارى قاراي ءۇندىستان ءوتىپ, تۇركياعا جەتىپ, سوڭىندا ەۋروپادان ءبىر-اق شىققان. بۇل ءوز الدىنا ۇلكەن تاريح. جارىقتىق اپامىز وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن دۇنيەدەن ءوتتى.
سونىمەن ايتپاعىمىز, قايىسباي بالۋان 19 جاسىندا جارىسقا ءتۇسىپ, باركول-ءموريدىڭ «اقتاس» جايلاۋىندا ۇيعىردىڭ اتاقتى بالۋانى ناسىردى جىعىپ اتاعى شىقسا, ودان كەيىن التاي-قوبدانىڭ قازاق-قالماق قاتىسقان ءدۇبىرلى تويدا ويراتتىڭ جويقىن كۇش يەسى دونعارا بالۋاندى جەڭىپ, تەڭدەسسىز كۇش يەسى اتانعان ەكەن.
جالپى, قازاق سالتىندا كۇش يەسى بالۋان وزىنەن كەيىنگى ۇرپاققا مىقتىلىعىن پاش ەتۋ ءۇشىن اۋىر تاستى كوتەرىپ بەلگى رەتىندە كورنەكتى جەرگە قويىپ كەتەتىن ءداستۇر بولعان. مىسالى, قابا-بۋىرشىن وڭىرىندە اتاقتى قويلىباي بالۋاننىڭ كوتەرگەن تاسى تۇرسا, ەلىمىزدىڭ تاريحي ءوڭىرى باياناۋىلدا قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ اتامىز كوتەرگەن تاس اۋداندىق ولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ الدىندا تۇر.
وسىنداي ءۇردىستى قايسەكەڭ دە اتتاپ وتپەپتى. بىردە بالۋان اتامىز تولەۋباي ءبيدىڭ القاۋىمەن ۇلكەن اسقا بارىپ, كۇرەسىپ, باس بايگەگە يە بولىپ كەلە جاتقان جولىندا كورەگەن بي قايسەكەڭە قاراتىپ: «ارتىڭىزعا ءبىر بەلگى قالدىرىپ كەتسەڭىز بولماي ما؟ بولاشاق ۇرپاق ءسىزدىڭ كۇشىڭىزدى كورىپ, قۋاتىڭىزدى باعالاسىن», دەيدى.
ءسويتىپ, ەل اعاسىنىڭ ءوتىنىشىن قابىل العان قايسەكەڭ اعىپ جاتقان وزەننىڭ ارعى جاعاسىنداعى ۇلكەن اق سۇر تاستى قۇشاقتاي كوتەرىپ اكەلىپ, جاقىن جەردەگى توبەشىككە شىعارىپ قويعان ەكەن. بۇل كەزدە بالۋان شامامەن 37 جاستا بولىپتى.
تاس قازىر قىتايدىڭ موري اۋدانى «اسىرقاي» اۋىلىنا باراتىن جولدىڭ جيەگىندە جاتىر. مىنا سۋرەتتە تاستى قۇشاقتاپ تۇرعان ايەل قايىسباي اتامىزدىڭ قىزى زاريا. بۇل اپامىز 1981 جىلى 26 ماۋسىمدا شۆەتسيانىڭ ستوكگولم قالاسىنان تۋعان جەرىنە كەلىپ, اكەدەن قالعان كوز اق سۇر تاستى قۇشاقتاپ, ماۋقىن باسىپ تۇرعان ءساتى.
جالپى, قايىسباي اتامىز قارتايعان شاعىنا دەيىن بويىنان كۇشى كەتپەگەن ەكەن. بۇل اڭگىمە قايىسباي بالۋاننىڭ ومىرىنەن ويىپ الىنعان ءبىر عانا ۇزىك سىر. ءالى دە بىزگە جەتپەگەن ەرلىكتەرى جەتەرلىك.
