اتاۋى وزگەرگەن پارتيانىڭ الدىندا شىنايى مودەرنيزاتسيا جۇرگىزۋ مىندەتى تۇر. قالاي ىسكە اسادى, ۋاقىت كورسەتەدى. ءوز تاراپىمىزدان كەلەسى ماسەلەگە نازار اۋدارىلۋى ءتيىس دەپ سانايمىز.
ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە «پارلامەنتتىك ءماسليحات» جوباسىن ەنگىزۋدى شۇعىل تۇردە قولعا العان ءجون. ءماسليحات حاتشىسى پارتيا فيليالىنىڭ توراعاسى بولعان رەتتە عانا, اتقارۋشى بيلىكتىڭ تيىمدىلىگى ارتادى. ايتپەسە وبلىس پەن اۋدان اكىمى جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە وكىلدى بيلىكتى قوس تاقىمىنا قاتار قىسىپ, بيلىكتى ۋزۋرپاتسيالاپ, ءوزى ۇسىنعان بيۋدجەتتى ءوزى بەكىتكىزىپ وتىر. بۇل كونستيتۋتسيامىزدىڭ 3-بابىندا بەكىتىلگەن بيلىك ءبولىنىسى قاعيداسىن ورەسكەل بۇزۋشىلىق بولىپ تابىلاتىندىعىن ەسكەرتەمىز.
ەكىنشىدەن, ءماسليحاتتىڭ باقىلاۋ فۋنكتسياسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان زاڭ جوبالارىنىڭ پاكەتى ازىرلەنۋى ءتيىس. اسىرەسە, ولاردىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى قوعامدىق كەڭەستەرمەن جۇمىسى ىنتىماقتاستىق ءپرينتسيپىن نەگىزگە الا وتىرىپ ۇيىمداستىرىلۋىنا باسا نازار اۋدارعان ءجون. بۇگىندە جەرگىلىكتى قوعامدىق كەڭەستەردى قۇرۋ فۋنكتسياسىن ماسليحاتپەن قاباتتاسىپ, اكىم اپپاراتى نەمەسە ىشكى ساياسات باسقارماسى اتقارۋدا. بۇل تولىق ماسليحاتتارعا وتۋگە ءتيىس. اتقارۋشى بيلىك قورجىنىندا كەتكەن, بىراق تابيعاتى وكىلدىك قۇزىرەتكە جاتاتىن ماسەلەلەردى سۇزە مونيتورينگتەپ, ماسليحاتقا قايتارىپ بەرۋ جۇمىستارىن قولعا الۋ كەرەك.
ۇشىنشىدەن, پارتيالىق باسقارۋداعى نومەنكلاتۋرا مەن بيۋروكراتيا ەلەمەنتتەرىن ءۇزىلىسسىز السىرەتۋ, جەكە ادامداردىڭ ەمەس, ۇجىمدىق شەشىمدەردىڭ جانە پارتيا جارعىسىنىڭ ءرولىن ارتتىرۋ, وڭىرلەردەگى فيليالداردىڭ جۇمىسىن جەرگىلىكتى حالىق ۇنىمەن ۇيلەستىرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىر پاراسىنا اينالعانى ءجون.
«اتا-بابا اماناتى» ۇعىمى «امانات» پارتياسىنىڭ رۋحاني ۇستىنىنا اينالۋى كەرەك. اراب تىلىنەن ەنگەن «امانات» ءسوزى «مىندەتتەمە» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. الايدا كوشپەلى قازاق مادەنيەتى ونى «اتا-بابا كۋلتىمەن» استاستىرىپ تۇراقتى ۇعىمعا اينالدىردى.
شىعىستىق دۇنيەتانىمدا قوعامنىڭ مادەنيەتى ونىڭ ولىگە كورسەتكەن قۇرمەتىمەن ولشەنەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاقتاردىڭ ءداستۇرلى دۇنيەتانىمىندا ء«ولى رازى بولماي, ءتىرى بايىمايدى» دەيتىن اتا-بابا كۋلتىن قالىپتاستىردى. «اتا-بابا» كۋلتى – شىعىس حالىقتارىنىڭ دۇنيەتانىمىندا كەڭ تاراعان تاجىريبە. «امانات» دەگەندە ەسكە ەڭ الدىمەن وسى – اتا-بابا اماناتى تۇسەتىندىگى سوندىقتان.
«اتا-بابا اماناتى» دەگەن ءسوزدى تاريحي ساناسى قالىپتاسقان, دۇنيەتانىمىنا سىزات تۇسپەگەن كونە كوز قاريالاردىڭ, ەل بيلىگىندە جۇرگەن ازاماتتاردىڭ, عىلىم مەن شىعارماشىلىقتاعى تۇلعالاردىڭ اۋزىنان ءجيى ەستىپ جاتامىز. تىلىمىزدە كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلە جاتقان وسى ءبىر رۋحى بيىك ۇعىمدى ەستىگەندە سەلت ەتپەيتىن قازاق كەمدە-كەم.
امانات يمپەراتيۆى – بابالار الدىنداعى پەرزەنتتىك پارىزعا ادالدىقتى, وي-سانا بيىگىندە قۇرىلىمداناتىن قۇرمەتتى بىلدىرەدى. سەبەبى «اتا-بابا اماناتىن» الىپ ءجۇرۋ ءار ازامات ءۇشىن ءبىر جاعى اتان تۇيەگە ارتارلىق اۋىر جۇك بولسا, ەكىنشى جاعى – ابىرويلى مارتەبە, ۇجىمدىق سانا سەنىمى. تۇپتەپ كەلگەندە ۇلتتىق تانىمداعى «اتا-بابالار اماناتى» – شەجىرەلىك داستۇرگە باس تىرەپ, ءار قازاققا ءتۇبىنىڭ ءبىر, تاعدىرىنىڭ ورتاق ەكەنىن بايانداپ تۇراتىن نەگىزگى كاتەگوريالاردىڭ ءبىرى.
امانات جولى – قازاقتىڭ ءبىر جولى. امانات جولى دەگەنىمىز – ادامدى امانات يەسى رەتىندە قاراستىرادى. ۋاقىت تۇرعىسىنان كەلەر بولساق بۇل كەشەگى وتكەن اتا-بابالارىمىزدىڭ, ەرتەڭگى كەلەشەك ۇرپاقتىڭ جانە ماڭگىلىك بار – ءابسوليۋتتىڭ الدىنداعى امانات. بۇگىن ساتىندە وسى اماناتتاردى ارقالاپ ادام تۇر. كەڭىستىك تۇرعىسىنان امانات ءتاننىڭ, جەردىڭ جانە ون سەگىز مىڭ عالامنىڭ جۇگىن ارتادى. قازاق حالقى اماناتتاعان امانات ۇعىمىنىڭ مازمۇنى وسىلاي.
قازىبەك داۋتاليەۆ,
زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ اعا وقىتۋشىسى
