ءار ناۋقاننىڭ وزىندىك سالماعى بار

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 30 ناۋرىزىندا شىعىپ قالعان وبلىستىق, قالالىق جانە اۋداندىق ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ وتەدى. ونىڭ بارىسىمەن تانىسۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير فووسپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – ۆلاديمير كارلوۆيچ, ەندى بىرەر كۇننەن سوڭ, شىعىپ قالعان ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ وتەدى. كوپشىلىككە تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن, الدىمەن وسى «شىعىپ قالۋ» جايىنا توقتالعانىڭىزدى ءجون كورىپ وتىرمىز. – بۇل نەگىزىنەن ءۇش ماسەلەگە بايلانىستى بولاتىن ءۇردىس. تارا­تىپ ايتاتىن بولساق, مەملەكەت­تىك بيلىك پەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردە جۇمىس ىستەۋى ۇدەرىسىندە كادرلار اۋىسۋلارى ءجيى بولىپ تۇراتىنى بەلگىلى. ال ولاردىڭ ءبىر بولىگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ قاتارىنان قالىپتاسادى. ەكىنشىدەن, دەپۋتاتتار اراسىندا ءتۇرلى سەبەپتەرگە نەمەسە بەلگىلى ءبىر جاعدايلارعا بايلانىستى وزدەرى تۇراقتى تۇرىپ جاتقان وكرۋگتەر اۋماقتارىنان وزگە وڭىرلەرگە, كەيدە الىس-جاقىن شەتەلدەرگە دە قونىس اۋداراتىندارى كەزدەسەدى. ۇشىنشىدەن, كەيبىر دەپۋتاتتار قايعىلى جاعدايعا ۇشىراپ, ومىردەن وزۋى دا مۇمكىن. وسىنداي سەبەپتەرگە بايلانىس­تى ولاردىڭ دەپۋتاتتىق وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلادى. دالىرەك ايتقاندا, دەپۋتاتتىق ورىندار بوسايدى. ال بوساعان مانداتتارعا جاڭا دەپۋتاتتار سايلانۋ قاجەت ەكەندىگىن جۇرتشىلىق جاقسى بىلەدى. وكىلەتتىك مەرزىمى بىتپەي دەپۋتاتتىقتان «شىعىپ قالۋدىڭ» ءمانىسى وسىندا جاتىر.  – بۇرىن ءماسليحاتتاردىڭ ش­ىعىپ قالعان دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ جىلدىڭ كەز كەلگەن مەرزىمىندە وتكىزىلە بەرەتىن. قا­زىر ول رەتكە كەلتىرىلگەن  سياقتى. – ءيا,بۇرىندارى شىعىپ قالعان دەپۋتاتتاردىڭ ورنىنا سايلاۋ كۇنىن سول وڭىردەگى اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسياسى بەلگىلەيتىن. ال 2009 جىلدىڭ 9 اقپانىنان باس­تاپ بۇل ماسەلە زاڭناما نەگىزىندە رەتكە كەلتىرىلدى. وسىعان بايلانىستى ەلىمىز بويىنشا ءبىر جىل ىشىندە ەكى رەت, ياعني ناۋرىز ايى مەن قازان ايىنىڭ سوڭعى جەكسەنبىسىندە بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ شىعىپ قالعان دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ وتكىزىلەتىن بولدى. سايلاۋدى «قازاقستان رەسپۋب­ليكا­سىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونس­تيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 101-بابى 4-تارماعىنا سايكەس وبلىس­تىق, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ جانە ەلىمىزدىڭ استانا­سىنىڭ سايلاۋ كوميسسيالارى تاعايىندايدى. سونداي-اق, سايلاۋ رەسپۋبليكا بويىنشا ءبىر مەزگىلدە وتكىزىلەدى. ايتا كەتەيىن, ەلىمىزدە جەرگىلىكتى وكىلدى ورگاندار بولىپ تابىلاتىن ءماسليحاتتاردا بارلىعى 3335 دەپۋتات بار. بۇل جولى شىعىپ قالعان دەپۋ­تات­تاردىڭ ورنىنا  وتكىزىلەتىن ساي­لاۋ الماتى قالاسى مەن قىزىل­وردا وبلىسىنان باسقا ەلىمىزدىڭ 14 وڭىرىندەگى 59 سايلاۋ وكرۋگىندە وتەدى, ياعني 59 دەپۋتات سايلان­باق. تاراتا ايتساق, استانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ 1 دەپۋتاتى, وبلىستىق ءماسليحاتتاردىڭ 7 دەپۋتاتى, قالالىق ءماسليحاتتاردىڭ 12 دەپۋتاتى جانە اۋداندىق ءماس­لي­حاتتاردىڭ 39 دەپۋتاتى جاڭا­دان سايلانادى دەپ كۇتىلۋدە. ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىن سايلاۋ ناۋرىزدىڭ سوڭعى جەكسەنبىسى, 30 ناۋرىزدا وتەدى. – ۇسىنىلعان كانديداتتار اراسىندا ءوز كانديداتۋرالارىن الىپ تاستاعاندار بولدى ما؟ – سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا 188 كانديدات ۇسىنىلعان ەدى. ۇسىنۋ مەرزىمى اياقتالعاننان كەيىن 11 كانديدات جەكە وتىنىشتەرى بويىنشا ءوز كانديداتۋرالارىن الىپ تاستادى. ءتورت ۇمىتكەر سايلاۋ كوميسسيالارىنا تاپسىرۋى ءتيىس بارلىق قۇجاتتاردى ۇسىنباۋلارىنا بايلانىستى ولاردى ۇمىتكەر رەتىندە تىركەۋدەن باس تارتىلدى. سونداي-اق, كانديداتتاردى تىركەۋ مەرزىمى اياقتالعان سوڭ, تاعى بەس كانديدات وزدەرىنىڭ جەكە وتىنىشتەرىنىڭ نەگىزىندە كانديداتۋرالارىن الىپ تاستادى. جالپىلاي العاندا, جوعارىدا ايتىلعان 59  سايلاۋ وكرۋگى بويىنشا ءماسليحاتتار سايلاۋىنا 170 كانديدات تىركەلدى. ولاردىڭ 61-ءى ساياسي پارتيالار, ەكەۋىن قوعامدىق بىرلەستىك ۇسىنعان. ال ءوزىن ءوزى ۇسىنعان ۇمىتكەرلەر سانى 125 ادامدى قۇرايدى. ساياسي پارتيالار ۇسىنعان كانديداتتاردىڭ باسىم بولىگى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى بولىپ تابىلادى. كاندي­داتتاردىڭ ۇشتەن ءبىرى ايەلدەر ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون شىعار. – ۆلاديمير كارلوۆيچ, ەندى سايلاۋدا باقتارىن سىنايتىن كانديداتتاردىڭ قۇرامى جونىندە ايتىپ بەرسەڭىز. – تىركەلگەن كانديداتتاردىڭ 120-سى, ياعني 70,6 پايىزىن ەر ادامدار, 50-ءى, ياعني 29,4 پايىزىن ايەلدەر قۇرايدى. ولاردىڭ ىشىندە 67 كانديدات ساياسي پارتيالاردىڭ مۇشەسى بولسا, 60-ى پارتيادا جوق­تار, ال 43 ۇمىتكەر وزدەرىنىڭ قانداي پارتياعا مۇشە ەكەندەرىن كورسەتپەگەن. كانديداتتاردىڭ ءىشىن­دە التى ۇلتتىڭ وكىلى بار. ءۇمىت­كەرلەردىڭ ورتاشا جاسى – 41 جاس. بىلىمدەرى جاعىنا كەلسەك, ۇمىتكەرلەردىڭ 139-ى (82,7 پايى­زى) جوعارى ءبىلىمدى, 19-ىنىڭ (11,3 پايىز) ارنايى ورتا, 10-ىنىڭ (6 پايىز) ورتا ءبىلىمى بار. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ماسەلە – كان­ديداتتاردىڭ 44 پايىزى مەم­لەكەتتىك مەكەمەلەردە, ۇيىمدار مەن كاسىپورىنداردا ەڭبەك ەتسە, 30 پايىزى كوممەرتسيالىق قۇرى­لىمداردا قىزمەت ىستەيدى. – كانديداتتاردىڭ ۇگىت جۇمىستارىن جۇرگىزۋلەرىنە قاجەتتى جاعداي جاسالعان با؟ – سايلاۋ ناۋقانىنا جۇم­سالاتىن قارجى ماسەلەسى تولىق­تاي شەشىلگەن, سايلاۋ وتەتىن ورىنداردىڭ بارلىعى قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق رەسۋرستارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇگىندە كانديداتتار سايلاۋالدى ۇگىت جۇمىستارىن  جۇرگىزىپ جاتىر. سايلاۋ وتەتىن كۇننىڭ الدىنداعى, ياعني 29 ناۋرىزدا جانە داۋىس بەرۋ كۇنى ۇگىت جۇمىستارىنا تىيىم سالىنعان. سايلاۋ ناۋقانى زاڭ تالاپتارىنا ساي ءوتىپ جاتقانىن باسا ايتقىم كەلەدى. ۇمىتكەرلەر سايلاۋ وكرۋگتەرى بويىنشا سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, وزدەرىنىڭ باعدارلامالارىمەن تانىستىرۋ ۇستىندە. جەرگىلىكتى جەرلەردە شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر از ەمەس. كانديداتتار كوپشىلىككە سول پروب­لەمالاردى شەشۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن ۇسىنۋدا. – سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا ارىز-شاعىمدار ءتۇستى مە؟ – قازىرگە ءبىر كانديداتتان عانا شاعىم ءتۇستى. استانا قالالىق ءماسلي­حاتى دەپۋتاتتىعىنا تىركەل­گەن ءبىر كانديدات ءوزىنىڭ باسەكەلەسى ۇگىت-ناسيحات بارىسىندا رۇحسات ەتىلمەگەن ءادىستى قولدانعانى ءجو­نىن­دە شاعىمدانىپتى. ءبىز ول شا­عىم­دى مۇقيات تەكسەرەتىن بولامىز. وسى تۇستا ايتا كەتەيىن, ءماسليحاتتاردىڭ شىعىپ قالعان دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ بارىسىمەن تانىسۋ ءۇشىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرى 11-14 ناۋرىز ارالىعىندا اتىراۋ, سولتۇستىك قازاقستان جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنا بارىپ قايتتى. سايلاۋ وتەتىن وڭىرلەردەگى سايلاۋ كوميسسيالارى داۋىس بەرۋ كۇنىنە تولىق دايىن دەپ نىق سەنىممەن ايتۋىمىزعا بولادى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ءاليسۇلتان قۇلانباي, ەگەمەن قازاقستان».