الايدا اڭگىمە – بۇل تۋرالى ەمەس. ماسەلە اقپاننىڭ جاڭا اپتاسىندا ەلىمىزدە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق كورسەتۋگە بەيىم ادامداردىڭ ەسەپكە الىنعانى تۋرالى اقپاراتتان تۋىپ وتىر.
الىمجەتتىكتىڭ تۋىنداۋىنا ءجيى اكەلىپ سوعاتىن سەبەپ الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ ناشارلىعى مەن قۇقىقتىق ساۋاتتىلىقتىڭ تومەندىگى. مەملەكەت باسشىسى اتالعان ماسەلەنى جويۋ ماقساتىندا ءتيىمدى شارا قولدانۋدى تاپسىردى. وسى ورايدا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «تۇرمىس» جەدەل پروفيلاكتيكالىق شاراسىن وتكىزدى. جەرگىلىكتى اكىمدىك, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى مەن الەۋمەتتىك مەكەمەلەردىڭ سەنىم تەلەفونى ىسكە قوسىلدى. ناتيجەسىندە, 800 تۇرمىسى ناشار وتباسى انىقتالىپ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا بەيىم 2,5 مىڭ ادام ەسەپكە الىندى», دەدى ءىىم وكىلى شۇعىلا تۇرلىبەك.
ءىىم ۇسىنعان مالىمەتكە سۇيەنسەك, اتالعان شارا بارىسىندا 14 قۇقىق بۇزۋشى اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلعان. ونىڭ ىشىندە كۇش كورسەتۋ, بالا تاربيەسىنە نەمقۇرايلى قاراۋ جانە ىشىمدىككە سالىنۋ جايتتارى بار. 400 ازاماتتان قولحات الىندى. بۇعان قوسا وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىققا قاتىستى 400 ءىس سوتقا جىبەرىلدى. سونىمەن قاتار زورلىق كورگەن جانە زارداپ شەككەن جاندارعا پسيحولوگيالىق-الەۋمەتتىك كومەك قولداۋ كورسەتىلدى.
الايدا وزبىرلىقتىڭ ءتۇرى كوپ: جۇرتتى اۋرۋ قىلىپ, كەسەل جاماپ جۇرگەن قىزمەتتەگى تۇسىنىسپەۋشىلىك, وتباسىنداعى كۇيزەلىس, ادامداردىڭ ءوزىن ءوزى تابا الماۋى. ال وسىعان سەپتەسەتىن ءوز جاقىندارىنان كورگەن قياناتتى ىشىنە جۇتىپ جۇرگەندەر قانشاما؟! ال ءسوز باسىنداعى «گازلايتينگ» نەمەسە «ابيۋز» تەرميندەرىنىڭ تۇبىنە ۇڭىلسەك, قازاقتار مۇنى قىسقا عانا وزبىر دەگەن عوي.
«ابيۋزدiك قارىم-قاتىناس – بۇل جابىرلەنۋشىگە پسيحولوگيالىق نەمەسە فيزيكالىق زورلىق كورسەتەتىن قارىم-قاتىناس. گازلايتينگ – قيانات جاساۋدىڭ ەرەكشە كۇردەلى ءتۇرى, سەبەبى وسىنداي پسيحولوگيالىق قىسىمنىڭ اسەرىنەن جابىرلەنۋشى ءوزىنىڭ ساناسىنا, جادىنا, سەزىمىنە دە سەنۋدەن قالادى», دەيدى الماتى قالالىق پسيحيكالىق ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ساپار راحمەنشەەۆ.
ەندى «گازلايتينگتىڭ» ناقتى ومىردە قالاي بولاتىنىن كورەيىك. ماسەلەن, كوپ جاعدايدا اكە-شەشەنىڭ ءوزى دە وكتەمدىگىمەن, پسيحولوگيالىق تۇرعىدا تۋعان بالاسىن جەرگە تاپتاپ جۇرگەنىن تۇسىنە بەرمەيدى. «سەنىڭ باسىڭ ىستەمەيدى», «نەگىزى سەنىڭ ويىڭ دۇرىس ەمەس, تۇك ۇقپايسىڭ», «بۇل تەك ساعان سولاي كورىنەدى», «قولىڭنان تۇك كەلمەيدى», «حوببيiڭ ماڭىزدى ەمەس», «ەشقانداي قابىلەتىڭ جوق», «ساعان ەشكىم تيىسكەن جوق, ءبارىن ءوزىڭ ويلاپ تاپتىڭ», «سەن سونشالىقتى ولاقسىڭ», «بارىپ تۇرعان بۇزىقسىڭ», «مەن بولماسام قۇريتىن ەدىڭ»... مىنە, بۇل – اكە-شەشە مەن بالالاردىڭ اراسىنداعى ابيۋزدiك قارىم-قاتىناس.
ال ەرلى-زايىپتىلاردىڭ اراسىنداعى سوزبەن قاجاۋ, ۇنەمى جەرگە تىعىپ, ايىپتى ەتىپ وتىرۋدىڭ دا ءتۇبى جاقسىلىققا اپارمايدى. «وسى سەنىڭ قولىڭنان نە كەلەدى؟», «ساعان ايتىپ وتىرماسا بولمايدى», «قولىڭدا اقشا تۇرمايدى, قاراجات ۇستاي المايسىڭ», «مەن بولماسام كۇنىڭدى قالاي كورەر ەدىڭ», «مىنا تۇرىڭمەن مەن بولماسام ساعان كىم قارايتىن ەدى», «ساعان وقۋ دارىماعان», «تەگىڭ جارىماعان...» دەگەندەي توقتاۋسىز ميدى «شۇقىلاي» بەرۋ دە ادامنىڭ ءوزىن ءوزى جوعالتۋى ءۇشىن جەتكىلىكتى.
ەڭ قىزىعى, گازلايتينگ پەن ابيۋزدiك قارىم-قاتىناس دوستاردىڭ اراسىندا دا كەزدەسە بەرەدى. «سەنiڭ وسىنداي جاعىمسىز مiنەزiڭ بار», «مەن عانا ساعان شىداي الامىن», «الىپ بارا جاتقان ءتۇرىڭ جوق», «مەنسىز ەشتەڭەنى شەشە المايسىڭ», «تەك مەنىڭ ارقامدا سەن لايىقتى بولىپ كورiنەسiڭ», «ەگەر مەن بولماسام, سەن ءوزىڭنىڭ نە ىستەيتىنىڭدى ەشقاشان بولجاي المايسىڭ», دەپ ۇدايى دوسىڭدى سوگىپ وتىرۋ دا ونى تورىقتىرا كەلە, وزىنە سەنبەيتىن جاعدايعا جەتكىزىپ, جۇيكەسىنە ايىقپاس سالماق سالادى.
ادامدى دەرتكە شالدىقتىراتىن مۇنداي وكتەمدىك پەن پسيحولوگيالىق وزبىرلىق بيزنەستەگى ارىپتەستەر, باسشى مەن قىزمەتكەرلەر اراسىندا دا بار. ەگەر اتقارىپ جاتقان ءىسىڭىزدى ۇنەمى جوققا شىعارىپ, ءوز ويىڭىزدى ايتقىزباسا, جينالىستا كوزقاراسىڭىزدى بىلدىرگەنىڭىز ءۇشىن جازالاناتىن بولساڭىز, وندا ويلانۋعا تۋرا كەلەدى. مەيلى, وتباسىنداعى وزبىرلىق, جاقىندارىڭىزدىڭ الىمجەتتىگى, قىزمەت بارىسىنداعى وكتەمدىك بولسىن, ءسىزدى ءمۇجىپ, دەنساۋلىعىڭىزدى قۇرتىپ, ءومىر سۇرۋگە, دوس بولۋعا, جۇمىس ىستەۋگە دەگەن قۇلشىنىسىڭىزدى قۇرتىپ جاتسا, بۇل «قۇدىقتان» شىعۋدى ويلاستىرعان ءجون بولار.
