الماتىدا «عىلىم ورداسىندا» وتكەن ەلىمىزدىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى باسشىلارىنىڭ فورۋمى بارىسىندا ىنتىماقتاستىق كەلىسىمشارتتارىنا قول قويىلدى. عالىمدار باس قوسقان القالى جيىنعا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ قاتىسىپ, بۇل ىقپالداستىقتىڭ ماقساتى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن قولدانۋدى كۇشەيتۋ, ەلىمىزدىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ الەۋەتىن دامىتۋمەن قاتار مامانداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىن دامىتۋ بويىنشا بىرقاتار ماڭىزدى مىندەت قويىپ وتىر. ۇكىمەت وتىرىسىندا اتالعان ماسەلەلەر تالقىلانىپ, ناقتى ءىس-شارالار بەلگىلەندى. وسىعان وراي جوعارى وقۋ ورىندارى جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستۋتتارىمەن جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى انىقتالىپ, ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ينتەگراتسياسىنا ناقتى قادام جاسالىپ وتىر. بىزگە عىلىم جانە ءبىلىم سالاسىنىڭ اراسىندا تىعىز, اۋقىمدى جانە كوپجاقتى بايلانىس ورناتۋ قاجەت. تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, الەم بويىنشا جەتەكشى ەلدەر عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىن ءتيىمدى بىرىكتىرىپ وتىر. بۇل تاجىريبە قازاقستاندىق ءبىلىم جانە عىلىم جۇيەسى ءۇشىن دە ماڭىزدى. ەندى ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن بىرلەسىپ, عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋدى بىرلەسە جۇزەگە اسىرادى. اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوعارى ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىن, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا سەرپىن بەرەدى», دەدى ا.ايماعامبەتوۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازىر وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى اراسىندا بىرلەسكەن جۇمىس جالعاسىن تابۋدا. مىسالى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ, «ۆيرۋسولوگيا» جاڭا باعدارلاماسىن جاساپ, بىرلەسكەن ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس اشتى. وسى ءىستىڭ جالعاسىنداي, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن جاساقتالعان 100-دەن استام ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس اشىلادى. وسىعان دەيىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارى ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستەردىڭ جۇمىسىنا قاجەتتى دەڭگەيدە جۇمىلدىرىلماعان. قابىلدانعان شارالار عىلىمي-زەرتتەۋ ساپاسى مەن عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ قانا قويماي, عىلىمعا تالانتتى جاستاردى تارتۋعا وڭ ىقپال ەتەدى. سونىمەن بىرگە مينيستر اتاپ وتكەندەي, بۇگىندە ارنايى جابدىقتالعان, ساپاسى جوعارى زەرتحانالار كوپشىلىك عالىمدارعا قولجەتىمدى ەمەس. سوندىقتان دا جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى زەرتحانالارىنىڭ الەۋەتىن بىرلەسە پايدالانۋدىڭ ناتيجەسى ءتيىمدى بولماق. بىرلەسە مامان دايارلاۋ ءۇشىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ زەرتحانالارى ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتارعا, ال وقۋ ورىندارىنىڭ زەرتحانالارى ينستيتۋت قىزمەتكەرلەرىنە قولجەتىمدى بولادى. وسى ورايدا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق, يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتى, ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعى, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ينستيتۋتى جانە تاعى دا باسقا تەڭدەسسىز عىلىمي زەرتحانالاردىڭ مۇمكىندىگى زور.
بيىل جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مامان دايارلاۋعا قاجەتتى 500-دەن استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جاسايدى. بۇل عىلىمي-زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىندا پايدالانادى. سونداي-اق ستۋدەنتتەرمەن سوڭعى عىلىمي جەتىستىكتەرىمەن ءبولىسۋ ماقساتىندا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ 300-دەن استام عالىمى جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءدارىس وقۋ, ساباق بەرۋ, عىلىمي جۇمىستار مەن ديسسەرتاتسيالارعا جەتەكشىلىك ەتىپ, رەتسەنزيا جازۋ جۇمىستارىنا تارتىلادى. بۇل – عىلىمي قىزمەتكەرلەرگە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن عانا ەمەس, عىلىمداعى ىزدەنىستەرىمەن دە بولىسۋگە بەرىلگەن مۇمكىندىك.
مينيستر وسى ورايدا, سوڭعى ەكى جىلدا ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىن قارجىلاندىرۋ كولەمى ەكى ەسەگە وسكەنىن اتاپ ءوتىپ, ەندىگى كەزەكتە عىلىمي-زەرتتەۋ گرانتتارى ءۇش جىلعا ەمەس, بەس جىلعا بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت جولداۋى شەڭبەرىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 500 قىزمەتكەرى جىل سايىن الەمدەگى ەڭ ۇزدىك عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنا بارىپ, تاعىلىمدامادان ءوتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. وقۋ كەشەنىن دە قامتيتىن بۇل ساپاردىڭ تيىمدىلىگى ەلىمىزدە جەتىسپەيتىن زەرتحانالىق قۇرىلعىلارمەن جۇمىس ىستەي وتىرىپ, عالىمدار وسى مۇمكىندىكتى مەملەكەت ەسەبىنەن يگەرەدى. بۇل دا ەلىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتىن ءبىرشاما كوتەرۋگە جاسالعان قادامداردىڭ ءبىرى. مينيستر سونىمەن بىرگە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ مەكتەپتەرمەن بايلانىس ورناتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى مۇنداي قادامدار وقۋشىلاردىڭ عىلىمعا قىزىعۋشىلىعىن وياتۋمەن قاتار, ءبىلىم مەن بىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
القالى جيىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتور جانسەيىت تۇيمەباەۆ بايانداما جاساپ, مەملەكەت پەن قوعام تاراپىنان ءبىلىم, عىلىم سالاسىنا بارىنشا ءتيىمدى جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا سۇرانىس ارتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قىزمەتى مەملەكەت باسشىسى مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى قويعان ستراتەگيالىق مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان. ۋنيۆەرسيتەتتە اقش, ەۋروپا, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسكەن 120 قوس ديپلوم باعدارلاماسى بار. 92 باعدارلاما اعىلشىن تىلىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى س.سەيدۋمانوۆ عىلىمداعى ىقپالداستىقتىڭ, مەملەكەت تاراپىنان عىلىم مەن عالىمدارعا كوڭىل ءبولۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
جيىن جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى اراسىنداعى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ينتەگراتسياسىن نىعايتۋ تۋرالى كەلىسىمشارتقا قول قويۋمەن جالعاستى.
الماتى
