پىكىر • 31 قاڭتار, 2022

قورداي مەن دورداي اراسى

8950 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىزدىڭ بەرىك ىرگەسى, مەملەكەتىمىزدىڭ مىزعىماس تاعانى بولىپ سانالاتىن الىپ شەكارامىزدىڭ شەگەندەلۋى, حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالىپ, راسىمدەلۋى – كۇمان­سىز, تاۋەلسىزدىك ارقىلى كەلگەن ەڭ ءىرى جەتىس­تى­گىمىز بەن جەڭىسىمىزدىڭ ءبىرى. 

كەيبىر كورشى­لەرى­مىزدە ءالى كۇنگە دەيىن تۋلاقتاي جەر ءۇشىن تارتىستىڭ ءجۇرىپ جاتقانى سونىڭ ايعاعى.

مەملەكەت باسشىسى تاياۋدا شەكارالىق بەكەتتەردىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ءومىرىمىزدىڭ ماڭىزدى ءتۇيىنى ەكەندىگىنە ءمان بەرىپ, كەدەن سالاسىنداعى, اسىرەسە قورعاس بەكەتىندەگى بىرقاتار بىلىقتارعا ارنايى توقتالعان ەدى. وسى رەتتە عاسىرلار بويى ءبىر وزەننىڭ سۋىنان, ءبىر داراقتىڭ نۋىنان ءنار الىپ, وركەن جايعان باۋىرلاس حالىقتاردىڭ كەدەندىك بەكەتتەرى بيۋروكراتيالىق بوگەتتەن تىس بولىپ, ەلدەرىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋى­نا سەرپىن بەرەتىن قازىنالى ەسىككە اينالۋى ماڭىزدى. سوندىقتان ءبىز دە بۇگىنگى باعا­نى­مىزدا قوردايداعى قوردالانعان ماسەلەگە توقتالساق دەيمىز.

قاسىرەتتى قاڭتار وقيعاسى كەزىندە ىرگەلەس جاتقان باۋىرلاس ەلدەر شۋاقتى ءۇن قاتىپ, جۇرەگىمىزدى قارىعان ىزعاردى جىلىتقانداي بولدى. الاتاۋدىڭ ارعى جاعىنداعى باۋىرلار ماناس اۋەجايىنا توتەنشە جاعدايدا كەزەكتەن تىس قونعان جولاۋشىلارىمىزدى جىلى شىرايمەن قارسى الىپ, مەيماندوستىقپەن كومەك قولىن سوزعانىن قالاي ۇمىتا الامىز؟ اق قال­پاقتى اعايىندار ولاردى قوناقۇيلەرگە ورنا­لاستىرىپ, شەكاراعا دەيىن شىعارىپ سالىپ, تاكسيگە تەگىن مىنگىزگەن. قىرعىزستاننىڭ زيا­لى قايراتكەرلەرى, اقىندار قىزۋ ۇندەۋ تاستاپ, حالقىمىزعا قولداۋ ءبىلدىردى. قىرعىز رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ءبىزدىڭ باسى­لىمدارىمىزعا سۇحبات بەرىپ, ەلىمىزگە, مەملەكەت باسشىلىعىنا شىنايى قولداۋ ءبىلدىردى.

وسىنداي تاريحتىڭ اۋىر سىناقتارى كەزەڭدەرىندە تۋىس حالىقتارىمىز ۇدايى ءبىر بىرىنە سايا بولىپ كەلگەن. شوقان مەن بورانباي ءبيدىڭ, ءسۇيىنباي مەن قاتاعاننىڭ, جامبىل مەن توقتاعۇلدىڭ, كەنەن مەن وسپانقۇلدىڭ, مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ دوستىعى اڭىزعا اينالعان. ەكى ەلگە ورتاق حان بولعان ەڭسەگەي بويلى ەر ەسىم تۋرالى قازاق پەن قىرعىز ورتاق ەپوس تۋعىزىپ, ەلدىك مۇراتتى ۇلگى ەتكەن. ايگىلى «ماناس» داستانىندا دا ەنشىسى بولىنبەگەن ەگىز حالىق قاتار سۋرەتتەلەدى. «قازاق قايىڭ ساۋعاندا, قىرعىز گيسار اۋعاندا, اق قالپاقتى حالقىما, اشارشىلىق جاۋعاندا» دەگەن جىر جولدارى اقتابان شۇبىرىندىنىڭ اۋىر زاردابىنىڭ تاڭباسىنداي اۋىزشا مۇرامىزدا ساقتالعان. البەتتە, اتام زاماننان ءبىزدىڭ رۋحاني ءدىڭىمىز, تامىرىمىز, تاعدىرىمىز ورتاق, بۇل ساباقتاستىق ءداستۇرى بولاشاقتا دا جالعاسا بەرەتىنىنە كۇمان جوق.

تاياۋ جىلدارى قازاق-قىرعىز زيالىلارى­نىڭ فورۋمى يگى جاقسىلاردىڭ باسىن قوسقان داستۇرگە اينالدى. وتكەن جىلى پاندەميالىق كەدەرگىلەرگە قاراماستان جامبىلدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن قوس حالىق بىرگە جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتتى, ورتاق الامان ايتىس ۇيىمداستىردى. بيىل دا ارعى ارناسى الاشتان تارايتىن ەكى ەلگە ورتاق احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 125 جىلدىق مەرەيتويلارىن قاتار اتاپ وتۋگە دايىندىق باستالىپ كەتتى. ونەرىمىزدىڭ ءورىسى مەن رۋحانياتىمىزدىڭ التىن قاقپاسى ءبىر-بىرىمىزگە ارقاشان ايقارا اشىق.

الايدا وسى جاقىندىققا كەدەنىمىز كەدەرگى كەلتىرىپ تۇرعانداي. تۇپتەپ كەلگەندە قازاق پەن قىرعىز شەكاراسىنداعى وتكەلەكتەگى ءتۇرلى كەدەرگىلەردەن قاراپايىم ادامدار, اسىرەسە شاعىن كاسىپكەرلەر مەن شارۋاقور ازاماتتار, ءونىم تاسىمالداۋشى ىسكەر توپتار ءجونسىز زارداپ شەگىپ كەلەدى. قورداي شەكارالىق بەكەتىنەن قازاقستان اۋماعىنا اسقالى تۇرعان اۋىر جۇك تيەگەن كولىكتەردىڭ ۇزىنسونار كەزەگى الدەنەشە شاقىرىمعا دەيىن سوزىلىپ الەككە سالادى. پاندەميا باستالعاننان بەرى ازاماتتارىمىز تەك قانا اۋە قاتىناسى ارقىلى جۇرەتىن بولىپ, ولاردىڭ اۆتوكولىك ارقىلى جولاۋشىلاۋىنا كەدەن تاراپىنان تىيىم سالىنعان. قىرعىزستاننان كەلەتىن جەمىس-جيدەك, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى كەدەندە ءراسۋا بولىپ بوگەلگەنشە, ەلگە جەدەل جەتسە, قىمباتشىلىقتان قۇتقارۋعا سەپتىگى تيمەي مە؟ قازاقستانعا كەلىپ ساۋدا جاسايتىن, جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتار ءتيىمدى ەڭبەك كۇشى ەمەس پە؟ سوندىقتان ءتاڭىرى قوسقان, تاريح پەن تاع­دى­رى ورتاق, ءتىلى مەن ءتۇرى ۇقساس, قۇدايى كور­شى قىر­عىز ازاماتتارىنىڭ قورداي ارقىلى اسۋى­­نا قولايلىلىق تۋاتىن مەزگىل جەتتى ەمەس پە؟ الدە بۇل الدەكىمدەرگە مايشەلپەك بولىپ وتىر ما؟ قويى قورالاس, بازارى ارالاس ەكى ەل­دىڭ اراسىنداعى كۇرە جولدى جابۋ كىمگە ءتيىمدى؟

قازاقستان مەن قىرعىزستان ءۇش بىردەي حالىقارالىق ۇيىمنىڭ – ەاەو, شىۇ جانە تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ مۇشەسى بولعاندىقتان باۋىرلاس ەلدەردىڭ ايرىقشا ىقپالداستىعىنا كەدەرگى بولاتىن جايتتاردى دا مەيلىنشە ازايتۋ قاجەت دەگەن ويدامىز. تۇپتەپ كەلگەندە ىرگەمىزدەگى قورداي مەن دورداي ەلدەرىمىزدى بولمەي, بىرىكتىرەتىن, جالعاپ, جالعاستىراتىن, حالىقتارىمىزدىڭ اراسىندا التىن ارقاۋ بولاتىن ءومىر جولىنا اينالارىنا سەنەمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار