رەفورما رەفورما ءۇشىن جاسالماۋى كەرەك
بۇل سوزىمىزگە قانقۇيلى قاقتىعىس كەزىندە وپات بولعان ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ قازاسى, اياق استىنا تاپتالعان پوگون مەن تەمىر قاڭقاسى عانا قالعان پوليتسيا كولىكتەرى دالەل.
بۇل سالانىڭ رەفورماعا كوپ ۇشىراعانىن مىنا 4-5 مىسالدان-اق اڭعارۋعا بولادى. 2002 جىلى قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى ادىلەت مينيسترلىگىنە بەرىلىپ, ارادا توعىز اي وتكەننەن كەيىن قايتادان ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىنا ەنگىزىلدى. ال 2014 جىلى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى قىسقارتىلىپ, ونىڭ بۇكىل قىزمەتى مەن قۇزىرەتى ءىىم-گە وتكەن بولاتىن. الايدا 2020 جىلى تجم قايتادان ءبولىنىپ, جەكە ۆەدومستۆو بولىپ كەتتى. بۇدان بولەك, اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ جىك-جىككە ءبولىنىپ, جىلىكتەۋگە تۇسكەنى دە بەلگىلى. مەملەكەتتىك اۆتوينسپەكتسيا مەن پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتتەرى بىرىكتىرىلىپ, جول-پاترۋلدىك پوليتسيا قىزمەتى قۇرىلدى.
2017 جىلدان باستاپ ءار ايماقتا جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى قۇرىلا باستادى. بىراق ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن بۇل قۇرىلىم دا قايتا وزگەرىسكە ۇشىرادى.
ويتكەنى جەرگىلىكتى پوليتسيا مەن ءىىد-ءنىڭ ءبولىنۋى قىزمەت قاعيداتتارىنا قايشى كەلدى. ءىىم ءالى كۇنگە دەيىن ۇيىمداستىرىلۋ, قۇرىلىمدى قايتا جاساقتاۋ, شتات سانىن قىسقارتۋ جاعىنان قيىندىق كورىپ كەلەدى. وسىنىڭ ءوزى قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنە كەرى اسەرىن تيگىزەرى ايدان انىق.
ال كادر ساياساتىنداعى ەڭ ۇلكەن وزگەرىس 2018 جىلى بولدى. ءدال وسى جىلى 19 قاراشادا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان كەڭەس ءوتىپ, جيىندا مينيسترلىككە تيەسىلى 12 وقۋ ورنىنان تەك بەسەۋىن عانا قالدىرۋ تۋرالى ايتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىن بەكىتۋ تۋرالى» ۇكىمەتتىڭ №897 قاۋلىسى قابىلداندى.
ء«دال وسى قاۋلى – قازاقستاندىق پوليتسياعا جاسالعان قاستاندىقتىڭ باسى. كەشەگى قىرعىن كەزىندە ءبىز سونىڭ سالدارىن تارتتىق», دەيدى 30 جىلىن پوليتسيا وفيتسەرلەرىن دايارلاۋعا جۇمساعان وتستاۆكاداعى پوليتسيا گەنەرال-مايورى, پروفەسسور ميرلان قىزىلوۆ. ويتكەنى وسى قاۋلىعا سايكەس مينيسترلىكتىڭ جوو-دا باكالاۆرلاردى دايارلاۋعا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسىنىڭ سانى ازايعان. ال گەنەرال-مايور: «ەگەر باكالاۆريات 2019 جىلى قىسقارتىلماعاندا, كەشەگى جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە ءىىم-ءنىڭ ش.قابىلباەۆ اتىنداعى قوستاناي اكادەمياسى – 1000, م.ەسبولاتوۆ اتىنداعى الماتى اكادەمياسى – 1000 جانە اقتوبە زاڭ ينستيتۋتى 1000 كاسىبي شىڭدالعان, توزىمدىلىككە ۇيرەتىلگەن, باتىل كۋرسانتىن ساپقا قويۋعا دايىن بولار ەدى. وكىنىشكە قاراي, ۆەدومستۆولىق ءبىلىمدى جاڭعىرتۋدىڭ ناتيجەسى وسىنداي ورنى تولماس قايعىعا اكەلىپ سوقتىردى. ال مۇنىڭ جاۋابىن كىمنەن سۇرايمىز؟ كەزىندە «حالىقارالىق ستاندارت», «زاماناۋي پوليتسيا اكادەميالارى قاجەت» دەپ ۇرانداعان رەفورماتورلار ءالى كۇنگە دەيىن مينيسترلىكتە, ارناۋلى جوعارى وقۋ ورىندارىندا باسشىلىق قىزمەتتە وتىر. سول رەفورماتورلاردىڭ مورالدىق جاۋاپكەرشىلىكتەرى بار ما؟», دەپ ماسەلەنىڭ ءتۇپ ءمانىن اشىپ كورسەتتى.
«قاۋلىنىڭ 3-تاراۋى 17-تارماقشاسىندا ء«ىىم وقۋ ورىندارىن 5 زاماناۋي پوليتسيا اكادەمياسى ەتىپ قايتا قۇرۋ ارقىلى وڭتايلاندىرۋ» دەي وتىرىپ, «قارجىلاندىرۋ كوزى جانە بولجاناتىن شىعىستار» دەگەن بولىگىندە «قاراجات تالاپ ەتىلمەيدى» دەپ بەكىتىلگەن. بۇل بارىپ تۇرعان بىلىكسىزدىك. كادردىڭ قادىرى كەتكەنى ەمەي نەمەنە؟ مۇندايدا پوليتسيانىڭ ابىروي-مارتەبەسىن قالاي كوتەرمەكپىز؟! ال ەلىمىزدە بولعان كەشەگى قانتوگىس جاپپاي بەيبەرەكەتسىزدىك پەن تارتىپسىزدىكتى تويتارۋعا كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ كۇشى جەتپەيتىنىن كورسەتىپ بەردى ەمەس پە؟ ءبىر كۇندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جاپپاي تارتىپسىزدىك باستالىپ كەتكەندە ىشكى تارتىپكە بىردەن-ءبىر جاۋاپتى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاۋقارسىز ەكەنىن بايقادىق», دەگەن گەنەرال-مايور پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ پوليتسيا سانىن ازايتۋعا قاتىستى كوزقاراسىن سەنات توراعاسى بولىپ جۇرگەن كەزىندە-اق اشىق بىلدىرگەنىن ايتتى. ء«ىىو-عا تاعى ءبىر رەفورما جاساۋ كەرەك دەگەندەرگە ول سول كەزدە «سىزدەر نەگە پوليتسيا جاساقتارىن قىسقارتىپ جاتىرسىزدار؟ ەۋروپالىق ەلدىڭ ۇرانداتىپ جۇرگەن جاڭاشىلدىعىنا ەرەمىز دەپ سانىمىزدى سوعىپ قالمايمىز با؟» دەپ سۇراپ, وسىنداي جاعدايدىڭ الدىن الۋ كەرەكتىگىنە اسا ءمان بەرگەن ەدى. ال بۇل سۇراقتاردىڭ وزەكتىلىگىن ەلدەگى بولعان كەشەگى جاعداي ءبىر-اق كۇندە ايعاقتاپ بەردى», دەيدى م.قىزىلوۆ.
«زاڭ اتىمەن» دەگەن سوزدە مادەنيەت جاتىر
«بۇكىل ەلىمىزدى ۇرەيدە ۇستاعان كەشەگى وقيعادا بورىشىن ادال اتقارا وتىرىپ, ەڭ قىمبات قازىناسى – ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قيعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەرلىگى ەرەن. ەگەر ءبىز پوليتسيا جاساعى وزىنە بەرىلگەن قۇقىقتارى مەن وكىلەتتىلىكتەرىن تولىققاندى پايدالانعانىن قالايتىن بولساق, ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتىپ, جالاقىلارىن كوتەرۋىمىز قاجەت. «ارزان پوليتسيا مەملەكەتكە قىمباتقا تۇسەدى» دەگەن بۇرىننان بەلگىلى قاعيداتتى دامىعان ەلدەر قاتاڭ ۇستانادى. «قاسىرەتتى قاڭتاردا» ءبىز وسى ءسوزدىڭ كۋاسى بولدىق», دەگەن م.قىزىلوۆ ەلىمىزدە قۇقىقتىق ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيەنىڭ قۇلدىراپ كەتكەنىن دە اشىنا جەتكىزدى. «ويتكەنى زاڭعا باعىنعان, زاڭدى سىيلايتىن, زاڭ ۇستەمدىگىن مويىندايتىن ازاماتتارى بار ەلدە مۇنداي باسسىزدىق بولمايدى» دەگەن پروفەسسور ەل پرەزيدەنتىنىڭ پوليتسەيلەردىڭ قۇقىقتىق قورعالۋىن ارتتىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا قاتىستى ويىن دا ءبىلدىردى.
«ىشكى ىستەر ورگاندارى تۋرالى» زاڭنىڭ 4-بابىنىڭ 1-تارماعىندا «قازاقستان حالقىنا قىزمەت ەتەتىن پوليتسيا» دەپ جازىلعان. ياعني بيلىككە, بەلگىلى ءبىر توپتارعا ەمەس, قاراپايىم حالىققا قىزمەت ەتەتىن پوليتسيا. سول سەبەپتى دە ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قوعامنىڭ پوليتسياعا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋ قاجەت. نەگە؟ ويتكەنى وسىنداي قىسىلتاياڭدا كوزسىز ەرلىككە باراتىندار, ول – پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى. وسى زاڭنىڭ 19-بابىنىڭ 3-تارماعىندا: «ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەكە ادامداردىڭ قۇقىقتارىن ۋاقىتشا شەكتەيتىن ارەكەتتەرى «زاڭ اتىمەن» دەگەن سوزدەردى ايتا وتىرىپ جاسالادى. ءاربىر ادام مۇنداي جاعدايدا بەلسەندى ارەكەتىن توقتاتىپ, ىشكى ىستەر ورگاندارى قىزمەتكەرىنىڭ تالاپتارىنا مۇلتىكسىز باعىنۋعا جانە ونىڭ قىزمەتتىك مىندەتتەرىن اتقارۋمەن بايلانىستى نۇسقاۋلارىن ورىنداۋعا مىندەتتى» دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان. ياعني «زاڭ اتىمەن» دەگەن سوزدەردى ەستىگەن ازامات پوليتسياعا ءسوزسىز باعىنۋى كەرەك. ال كەشەگى جاپپاي بۇزاقىلىق پەن تارتىپسىزدىك كەزىندە وسى ء«سوزسىز باعىنۋدىڭ» كورىنىسىن كورە الدىق پا؟ جوق! كەرىسىنشە, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن قورلاپ, سوققىعا جىققانىن كوردىك. قۇقىقتىق ساياساتتىڭ, قۇقىقتىق مادەنيەتتىڭ, پوليتسياعا دەگەن دۇرىس كوزقاراستىڭ قالىپتاسپاعانىن عانا كوردىك. «زاڭ اتىمەن» دەگەن ءسوز كەز كەلگەن پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ نەگىزگى قارۋى بولۋى كەرەك. ويتكەنى بۇل سوزدە پوليتسيانىڭ مادەنيەتى, ادالدىعى مەن حالىققا دەگەن ادال ەڭبەگى جاتىر. ال بىردە-ءبىر پوليتسيا قىزمەتكەرى ءوزىن زاڭنان جوعارى قويا المايدى!», دەيدى م.قىزىلوۆ.
«سۇرىنگەنگە – سۇيەۋ بولا الاتىن, قۇلاعانعا – تىرەۋ بولاتىن, دەمىككەنگە دەم بەرەتىن, السىزگە – قورعان بولاتىن كىم؟ ول – حالىقتىق پوليتسيا. قازىر بىزدە ءبىر-اق مۇددە بار. بۇل – ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ قالۋ. ول ءۇشىن قازاقستانداعى ءاربىر ازامات ءوز مىندەتىن ادال اتقارىپ, زاڭعا باعىنۋعا ءتيىس. سەبەبى زاڭمەن ءومىر سۇرەتىن مەملەكەت قانا وركەنيەتتى بولا الادى. ەگەر ءبىز شىن مانىندە قۇقىقتىق, زايىرلى مەملەكەت قۇرامىز دەسەك, قۇقىقتىق مادەنيەت پەن قۇقىقتىق تاربيەگە ەرەكشە ءمان بەرۋىمىز كەرەك. ال بۇل تاربيە بالانى بەسىككە سالعاننان باستاپ, ەڭسەلى ازامات بولعانشا جۇرگىزىلۋگە ءتيىس», دەدى ءسوزىن تۇيىندەگەن گەنەرال-مايور.
باقىلاۋ جۇمىستارى بوساڭسىپ كەتكەن
«قازىرگى پوليتسيا – قازاقتىڭ وقىعان, كوزى اشىق, مىقتى ازاماتتارىنان جاساقتالعان ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى ءارى كوپسالالى قۇرىلىم. پوليتسيانىڭ حالىق الدىنداعى بەدەلى بار. بۇرىن دا بولعان. ەگەر پوليتسيانىڭ بەدەلى بولماسا بۇل سالاعا كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ جاستار كەلمەس ەدى». بۇل – وتستاۆكاداعى پوليتسيا پودپولكوۆنيگى توقپان ايتىباەۆتىڭ پىكىرى. «جاپپاي تارتىپسىزدىك دەگەننىڭ ءوزى جاقسى ەمەس» دەگەن ءىىو-نىڭ ارداگەرى: «بۇل – ەڭ ءبىرىنشى پوليتسياعا ۇلكەن سالماق تۇسىرەتىن قىلمىس. ال پوليتسيا قىزمەتىندەگى جاۋاپكەرشىلىك قىلمىستى اۋىزدىقتاۋدان بۇرىن الدىن الۋمەن سارالانادى. سول سەبەپتى ەڭ الدىمەن باسسىزدىقتى بولدىرماۋدىڭ قام-قارەكەتىن جاساۋ قاجەت ەدى. قازىرگى تاڭدا پوليتسيانىڭ الدىندا ۇلكەن ءارى جاۋاپتى مىندەت تۇر. ول «قاسىرەتتى قاڭتارعا» جاۋاپتىلاردى انىقتاپ, ءتيىستى جازاعا تارتۋ. ەگەر مۇنداي جاپپاي تارتىپسىزدىكتەر دەر كەزىندە تىزگىندەلمەسە, بەيباستاقتىقتار الداعى ۋاقىتتا دا بولا بەرەدى», دەدى.
ارداگەردىڭ پىكىرىنشە, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىن رەفورمالاۋ بۇل سالادا كەمشىلىكتەر بار دەگەندى بىلدىرەدى. «ەڭ ءبىرىنشى قاتەلىك – پوليتسيانىڭ كەشەگىدەي لاڭكەستىك پەن تەرروريزمنىڭ الدىن الا الماعاندىعى. دەمەك, ەل اراسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ ءىس-شارالارى ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەگەن. بۇگىن-ەرتەڭ بولادى دەپ جوسپارلانعان جاپپاي تارتىپسىزدىكتى انىقتاي الماۋدىڭ ءوزى سالاداعى سالعىرتتىقتى اڭعارتادى. ءىىو-دا «قىلمىس جاساۋعا بەيىم» دەگەن ۇعىم بار, ارنايى ەسەپكە الىناتىندار تاعى بار. ءار ۋچاسكەلىك ينسپەكتور ءوز اۋماعىندا كىمنىڭ كىم ەكەنىن بەس ساۋساعىنداي بىلسە, بۇرىن سوتتالعانداردىڭ نەمەن اينالىساتىنىنان حاباردار بولسا, ەسەپتە تۇرعاندارعا ءجىتى باقىلاۋ جاساپ, جۇمىسسىز جۇرگەندەردىڭ ەكى قولىنا ءبىر كۇرەك تاۋىپ بەرۋگە مۇددەلى بولسا, مۇنداي جاعداي بولماس ەدى», دەگەن ت.ايتىباەۆ جالاقىنى كوتەرۋ دە ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشىپ بەرە المايتىنىن ايتتى. «سەبەبى ءدال قازىرگى تاڭدا ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورلاردىڭ, تەرگەۋشىلەر مەن جەدەل ۋاكىلدەردىڭ ەڭبەكاقىلارى تومەن دەپ ايتا المايمىن. بىراق ىنتالاندىرۋ دەگەن ۇعىم بار. ەگەر قىزمەتكەرلەردىڭ ماتەريالدىق جاعدايى جىل سايىن جاقسارىپ وتىرسا, ولاردىڭ جۇمىسقا دەگەن ىنتاسى ارتارى انىق», دەيدى ول.
كەشەگى قانقۇيلى وقيعالار كەزىندە قازا بولعان كۇشتىك قۇرىلىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ ىشىندە پوليتسەيلەردىڭ سانى كوپ. بۇل نەنى اڭعارتادى؟ كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن وسى سۇراققا كوزقاراسىن بىلدىرگەن ارداگەر: «ماسەلە تەك ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ اسكەري دايارلىقتارىنىڭ السىزدىگىندە عانا ەمەس. سەبەبى ولار العاشىندا الاڭعا شىققان بەيبىت شەرۋشىلەردى سىرتتاي باقىلاپ, سول جەردەگى قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قاداعالاپ تۇرامىز دەپ ويلادى. اشىعىن ايتقاندا, پوليتسيا ءبىر ساتتە بۇرق ەتە قالاتىن باسسىزدىققا, قارۋلى قاقتىعىسقا دايىن بولماي شىقتى. الاڭعا شىققانداردىڭ ءبارى بەيبىت حالىق ەمەس ەكەنىن ساقشىلار كورمەدى ەمەس كوردى, ولاردىڭ اراسىندا ب ۇلىكشىلەردىڭ جۇرگەنىن ءبىلدى. ەگەر پوليتسيا دەر كەزىندە قيمىل جاساپ, سول سودىرلار مەن ب ۇلىكشىلەردى اشكەرەلەپ, شارا قولدانعاندا, شەرۋدىڭ سوڭى وسىنشاما قازا مەن قايعىعا ۇلاسپاس پا ەدى, كىم ءبىلسىن...» دەگەن وكىنىشىن دە جاسىرىپ قالمادى.
سانالى عۇمىرىن قوعام قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا ارناعان ارداگەر اڭگىمە بارىسىندا ءىىم كەشەگى وقيعا كەزىندە جىبەرگەن قاتەلىكتەرىن ايتۋدان جالتارماۋى قاجەت ەكەنىن دە مالىمدەدى. «جالپى, وسى ۋاقىتقا دەيىن قوردالانىپ قالعان ءاربىر ماسەلەنى قوعامدىق تالقىعا سالۋدان قاشۋدىڭ قاجەتى جوق», دەپ سانايدى ت.ايتىباەۆ. «سەبەبى الاڭدا بولعان ءتۇرلى جايتتاردان كەيىن حالىقتا «پوليتسيانىڭ دايىندىعى جەتكىلىكتى بولدى ما؟ ءتارتىپ ساقشىلارى قىسىلتاياڭ ساتتە وزدەرىن كاسىبي تۇرعىدان كورسەتە الدى ما؟ سىن ساعاتتا ولاردان بەرىك رۋحتى, مىقتىلىقتى بايقاي الدىق پا؟» دەگەن زاڭدى سۇراقتار تۋىندادى. پرەزيدەنت تە جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ اراسىندا ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جوقتىعىن قاتاڭ سىنعا الدى. بۇل دا – شىندىق! ويتكەنى ءبىر ىمىراعا كەلە الماۋ – كۇشتىك قۇرىلىمدار اراسىندا بۇرىننان كەلە جاتقان ىندەت. ءار سالا قانشا كۇش سالعانىمەن, اۋىزبىرشىلىك پەن بىرىزدىلىكتىڭ جوقتىعىنان كەيىن ناقتى ناتيجە دە جوق, ءىسىمىز دە وڭعا باسپاي تۇر. ءبىر ماقساتقا جۇمىلدىرىلعان ۆەدومستۆوارالىق باعدارلاما, وسىنداي قيىن قىستاۋ ءساتتى ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ جوسپارى بولۋى قاجەت», دەيدى وتستاۆكاداعى پوليتسيا پودپولكوۆنيگى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا پوليتسيا ارداگەرى بۇل قىزمەتتىڭ ءيميدجىن ناسيحاتتاي ءبىلۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا دا توقتالدى. «بۇرىندارى «فورما كيگەن ءتارتىپ ساقشىسى كوشەدە جۇرسە, وسىنىڭ ءوزى پروفيلاكتيكا» دەيتىن. شىنداپ كەلگەندە, ءار پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ ابىروي-بەدەلى – ءوز ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى عانا», دەدى ارداگەر.
راس, قازىرگى ۋاقىت تالابى پوليتسيا قىزمەتكەرىنەن كاسىبي ءبىلىمدى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جوعارى اسكەري دايىندىقتى تالاپ ەتەدى. مەريتوكراتيا قاعيداتى نەگىزىندە كاسىبي دامۋ مەن مانساپتىق ءوسۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ دا ماڭىزى وتە زور. وسىعان وراي ءىىم م.ەسبولاتوۆ اتىنداعى الماتى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى, پوليتسيا پولكوۆنيگى ايدار سايتبەكوۆ ىشكى ىستەر ورگاندارى قازىرگى تاڭدا جوعارى ۇيىمداسقان, كاسىبي بىلىكتى, باسەكەگە قابىلەتتى كادرلار كورپۋسىنا مۇقتاج ەكەنىن مالىمدەدى. ول سونداي-اق بولاشاق پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن دايارلاۋ بارىسىندا اكادەميا وقۋ پروتسەسى مەن پراكتيكانىڭ تەرەڭ ينتەگراتسياسىنا ۇلكەن كوڭىل بولەتىنىن دە جەتكىزدى. ول ءۇشىن ترەنينگتەر مەن سەمينارلاردان بولەك, كوشپەلى ساباقتار كەڭىنەن وتكىزىلىپ كەلەدى. «مىسالى, ءبىزدىڭ كۋرسانتتارىمىز بەن تىڭداۋشىلارىمىز ۇلتتىق ۇلاننىڭ جاۋىنگەرلىك جانە ادىستەمەلىك دايارلىق وقۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا دالالىق جاعدايلاردا ۇنەمى وقۋدان وتەدى, وندا ولار تابەلدىك قارۋدى, ارنايى قۇرالدار مەن وق-دارىلەردى قولدانۋ داعدىلارىن, سونداي-اق جەكەلەگەن وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ تاكتيكاسى, بۇركەمەلەۋ جانە ت. ب. بويىنشا ءوز بىلىمدەرىن جەتىلدىرەدى», دەيدى اكادەميا باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, پوليتسيا دايارلىعىنىڭ جوعارى ستاندارتتارى عانا ءىىو الدىنا قويىلعان مىندەتتەردى ءتيىمدى شەشۋگە قابىلەتتى جوعارى كاسىبي كادرلىق كورپۋس قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مينيسترلىكتىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى ستراتەگيالىق مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى دە وسى.
ال كۇنى كەشە ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ ۇكىمەتتە اسكەري دايارلىقتى قامتاماسىز ەتۋدى ارتتىرۋ, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ مورالدىق رۋحىن كوتەرۋ ماقساتىندا ەڭ الدىمەن ارنايى بولىنىستەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندىقتارىن مالىمدەدى. جالپى, ماتەريالدىق بازانى نىعايتۋ ءۇشىن ۇكىمەت رەزەرۆىنەن قارجى دا بولىنگەن. ال وتاندى سۇيۋگە, قىزمەتتىك مىندەتكە ادال بولۋعا تاربيەلەۋ بويىنشا ءىس-شارالار جوسپارىندا قيىندىققا شىداۋ, توزىمدىلىك بويىنشا ارنايى ترەنينگتەر ۇيىمداستىرۋ كورسەتىلگەن.
ءتۇيىن. قاڭتاردا بولعان قانتوگىستە پوليتسيا مەن ۇلتتىق ۇلاننىڭ 8 قىزمەتكەرى تەرروريستەر قولىنان قايتىس بولىپ, 2 911-ءى جاراقاتتانعان. الايدا قازا بولعانداردىڭ ىشىندە بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قاتارى كوپ. زارداپ شەككەندەرى تاعى بار. ەڭ وكىنىشتىسى, وققا ۇشقان قاراپايىم ازاماتتاردىڭ ولىمىنە قاتىستى جانە تارتىپسىزدىككە قاتىسقانى ءۇشىن ۇستالعانداردى ازاپتاۋ, قاتىگەزدىك تانىتۋ تۋرالى حالىق اراسىندا اق-قاراسى اجىراتىلماعان فاكتىلەر كۇن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. باستى كۇدىكتى تاعى دا – پوليتسيا. قيىننىڭ قيىعىنا ىلىگەتىن دە پوليتسيا, كوپتىڭ سىنىنا ۇشىرايتىن دا سولار. بۇل سوندا نەنى اڭعارتادى؟ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبيلىكتەرىنىڭ تومەندىگىن بە؟ الدە, ەلدەگى زاڭدىلىقتىڭ وسالدىعىن با؟..
