ون ۇشىندە قوندىرعان قولعا قىران

ۇلتىنىڭ بارىن جارقىراتا كورسەتىپ, جوعىن ءومىر بويى ىزدەپ وتكەن اكادەميك الكەي مارعۇلان «قۇسبەگىلىك – ۇلى مادەنيەتىمىزدىڭ زەرتتەلمەي تۇرعان ۇلى تاراۋلارىنىڭ ءبىرى» دەگەن ەكەن. زاماننىڭ ۇلى بولا ءجۇرىپ, حالقىنىڭ قادىر-قاسيەتتەرىن قاعازعا ءتۇسىرىپ كەتكەن عالىمنىڭ باي مۇراسى قازىر تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ءتۇپ-تامىرىن تۇگەندەۋگە ەرەكشە ۇلەس قوسىپ وتىرعانى انىق. سونىڭ ءبىر پاراسى الكەي حاقان ۇلىنىڭ قازاقتىڭ قۇسبەگىلىنە قاتىستى زەردەلى زەرتتەۋلەرى دەر ەدىك. ول دۇنيەسى كەزىندە «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالاندى. ءيا, ءبىر كەزدە زەرتتەۋلەردە كورسەتىلىپ, اۋىزەكى تىلدە ايتىلىپ كەلگەن قۇسبەگىلىك ونەر ەلدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا قازىر بيىك بەلەسكە كوتەرىلدى دەۋگە بولادى. انا ءبىر جىلدارى بۇركىت سالۋدى كونە كوزدەر باستاسا, قازىر جاس­تار جالعاستىرىپ كەلەدى. سولاردىڭ ءبىرى – قازاق قىزداردىڭ اراسىنان تۇڭعىش رەت قۇسبەگىلىكتى وزىنە سەرىك ەتكەن ماقپال ابدىرازاقوۆا بولدى. قارعادايىنان اتقا قونىپ, تىلسىم تابيعاتتىڭ سىرىن ۇققان ماقپال مۇراتقىزى ون ءۇش جاسىندا قولىنا قىران قوندىرىپتى. – قازاقتىڭ بايتاق دالاسىندا قۇس سالۋ ءبىر عانيبەت قوي! بۇل ساياتشىلىقتىڭ قىر-سىرىن ءبىزدىڭ ۇلتتاي مەڭگەرگەن جۇرت الەمدە سيرەك شىعار. مەن مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاپ, ءارتۇرلى كىتاپتار وقي باستاعان تۇستا, نەگە ەكەنىن قايدام, قۇستار الەمى قاتتى قىزىقتىردى. ءسويتىپ جۇرگەندە, بۇركىتشىلىك تۋرالى باسىلىمداردا ماقالالار شىعىپ, تەلەديداردان ساياتشىلىق جايلى كورسەتە باستادى. قىزىعىپ قانا قويماي, سول قۇسبەگىلىككە دەن قويدىم. بۇركىت ۇستاپ كەڭ دالادا ءجۇرۋ ارمانىما اينالدى. مەنىڭ وسى ىنتامدى اڭعارعان اكەم الاتاۋ باۋرايىنداعى بۇركىتشىلەرگە ادەيىلەپ اپارىپ, كونەكوزدەرمەن تانىستىردى. تىلەۋبەك ەسىمبەك, ابەن توقتاسىنوۆ, سەيىتجان كودەكوۆ سەكىلدى بايىرعى قۇس­بەگىلەردىڭ باتاسىن الدىم. مەنىڭ بويىمداعى تالپىنىستى, تالابىمدى كورگەن ولار ءتۇبى وسى قىران بولۋى ءتيىس دەپ بالاپان بۇركىت سىيلادى. مەن وعان «اقجەلكە» دەگەن ات قويدىم. سودان بەرگى 15 جىل ىشىندە «اقجەلكەنى» باۋلىپ كەلەمىن. مەن وعان, ول ماعان ۇيرەنگەنى سونشا ءبىر-ءبىرىمىزدى كورگەندە ەرەكشە كۇيگە تۇسەتىنىمىز بار, – دەيدى ماقپال. ول بۇدان كەيىن بۇركىتشىلىك ناعىز تابيعات قۇدىرەتىنە باس يەتىن ونەر ەكەنىن, ۇلتتىق سپورت­تىڭ برەندى دارەجەسىنە كوتەرۋ قاجەتتىگىن تاراتا ايتادى. قىران قۇستى باپتاۋدىڭ ءوزى ءبىر الەم بولىپ سانالاتىنىن, ونىڭ قىر-سىرىن بىلمەسەڭ كيەلى قۇستى قور قىلاتىنىڭدى نازارعا سالادى. بولاشاقتا قۇسبەگىلىك ونەردى الەمدىك بيىككە كوتەرۋ, ءتىپتى پاتەنتتەپ الۋ جاعىن ەسكە سالىپ, قازىر بۇل سپورتتىڭ تۇرىنە دەگەن وزگە جۇرتتاردىڭ ۇمتىلىسى ەرەكشە بولىپ تۇرعانىن تىلگە تيەك ەتەدى. ماقپال مۇراتقىزى اتا-ءداستۇردى جالعاستىرا ءجۇرىپ, زاڭگەرلىك ماماندىقتى وقىپ الىپتى. قازىر شەت اۋداندىق جەر قاتىناستارى بولىمىندە قىزمەت ەتەدى ەكەن. وبلىس كولەمىندەگى «قايرات» ۇلتتىق ات سپورتى مەكتەبىندە «سايات» ءبولىمى جۇمىس ىستەيتىنىن ايتىپ, اكەسى ەكەۋىنىڭ تىعىز بايلانىستا جۇرگەنىن دە العا تارتتى. جەتىسۋ وڭىرىندەگى «قۇسبەگىلەر» فەدەراتسياسىمەن بەرىك قارىم-قاتىناس جاساپ جۇرگەنىن جەتكىزىپ, «الداعى ۋاقىتتا ازات ەلدىڭ قۇسبەگىلەرى ۇلتتىق ءداستۇرىمىزدى, بابالار ۇلگىسىن تورتكۇل دۇنيەگە تانىتۋ ءۇشىن ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي بولىپ, بىرلىكتە جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. ءسويتىپ, الدا ايتقانىمداي, قۇسبەگىلىك بويىنشا قازاق حال­قىنىڭ تاعى ءبىر برەندىن قالىپتاستىرساق, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى», دەيدى قۇسبەگى قىز بۇگىنىمەن قاتار ۇلت كەلەشەگىنە ءجىتى كوز سالىپ. سۇلەيمەن مامەت, «ەگەمەن قازاقستان».