ۇكىمەت باسشىسىنىڭ العا قويعان مىندەتتەرىن ورىنداۋ شەڭبەرىندە «قازترانسگاز» ۇلتتىق كومپانياسى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قۇرىق اۋىلىندا اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانساسىن ورناتتى. گاز تاراتۋ ۇدەرىسىنىڭ بارلىق تالاپتارىنا جاۋاپ بەرە الاتىن زاماناۋي كەشەن ءوڭىر دامۋىن وركەندەتۋگە ۇلەسىن قوسپاق. وسىلايشا «قازترانسگاز» ۇجىمى «جاڭاوزەن-اقتاۋ» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنان «جەتىباي – قۇرىق» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى-بۇرىمىنىڭ قۇرىلىسىن دا مەجەلى مەرزىمىنەن بۇرىن جۇزەگە اسىرىپ وتىر.
سالتاناتتى شاراعا ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ابزال مەڭدىباەۆ, قاراقيا اۋدانىنىڭ اكىمى قىدىربەردى بەكوۆ جانە «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق تەحنيكالىق ديرەكتورى سەرىكحان بايزاقوۆ قاتىستى.
قۇرىلىس جوباسىنا سايكەس, جەتىباي-قۇرىق ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى – 85 شاقىرىم. زاماناۋي ۇلگىدە جاراقتالعان اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانساسى «جاڭاوزەن-جەتىباي-اقتاۋ» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ 2-تارماعىنا قوسىلعان. جاڭا ستانسا ءوڭىردىڭ تابيعي گازعا دەگەن سۇرانىسىن تولىقتاي وتەۋگە قاۋقارلى. اسىرەسە, ءىرى تۋريستىك كەشەندەردىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعان كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىن گازداندىرۋ ءۇشىن كەشەننىڭ ماڭىزى ەرەك. بۇل تۋريزم مەن ونەركاسىپ سالالارىن دامىتىپ قانا قويماي, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا دا جول اشادى دەيدى ماماندار.
– «قازترانسگاز» رەسپۋبليكا وڭىرلەرىن گازداندىرۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزۋدە جانە بۇگىنگى ءىس-شارا سونىڭ ايقىن دالەلى. بولاشاقتا ءىرى تۋريستىك كەشەندەردىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانىپ وتىرعان كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىن گازداندىرۋ جونىندەگى جوبانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماڭىزى زور. ويتكەنى قازاقستانداعى تۋريزم – ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورىن دامىتۋدىڭ باسىم سالالارىنىڭ ءبىرى. بۇل گازشىلاردىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەن تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسى بولعاندىقتان, اشىلۋ مەرەكەسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا ورايلاستىردىق. اۆتوماتتى گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى ساعاتىنا 80 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايدى. ياعني تاۋلىگىنە 1 ملن 900 شارشى مەتر گازدى تۇتىنۋشىلارعا بەرۋگە ءازىر, – دەيدى «ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق («قازترانسگاز» ۇك» اق ەنشىلەس كومپانياسى) تەحنيكالىق ديرەكتورى سەرىكحان بايزاقوۆ.
«قازترانسگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – وتاندىق گاز تاسىمالداۋ جۇيەسىنىڭ سەنىمدىلىگى مەن قۋاتىن ارتتىرۋ. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي گازشىلار ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا, ونىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە اۋقىمدى ۇلەس قوسۋدا. تەحنيكالىق تالاپتارعا سايكەس گاز قۇبىرى-بۇرىمىنداعى جاڭا اگتس جوعارى جوبالىق ونىمدىلىككە يە, بۇل وبلىستىڭ تابيعي گازعا دەگەن قاجەتتىلىگىن جابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– تاۋەلسىزدىك مەيرامى قارساڭىندا بۇل جوبانىڭ اشىلۋى كوپشىلىكتى قۋانتىپ وتىر. تۋريستىك حابتى دامىتۋعا, ايماقتىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا, تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا گاز تاراتۋ ستانساسىنىڭ ءرولى زور. جوبا قازاقستاننىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا دا سەرپىلىس اكەلەدى دەگەن ۇمىتتەمىز. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ شىرايلى ورىندارى وتاندىق ءتۋريزمنىڭ ارناسىن كەڭەيتۋگە قولايلى مەكەن. كاسپي جاعالاۋىنداعى دەمالىس ايماقتارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن وركەندەتۋ ىسىنە «قازترانسگاز» ۇلتتىق كومپانياسى زور ۇلەس قوسىپ جاتىر. تۋريستىك حابقا گاز كوممۋنيكاتسيالارىنىڭ تارتىلۋى وسىنىڭ ايعاعى, – دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ابزال مەڭدىباەۆ.
ءسوز باسىندا گازبەن قامتۋ ايماقتىڭ دامۋ قارقىنىن ۇدەتەتىنىن ايتىپ وتتىك. كوگىلدىر وتىن ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋ جاعالاۋ بيزنەسىن جانداندىرىپ, كاسپي جاعالاۋىنداعى مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ نىعايۋىنا دا سەپتىگىن تيگىزبەك. اسىرەسە, تابيعات جاناشىرلارى سالاداعى جەتىستىكتەر ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى وڭتايلى شەشۋگە باعىتتالعان باتىل قادام دەپ ەسەپتەيدى. ەكولوگيالىق احۋال كۇردەلەنە تۇسكەن قازىرگى كەزەڭدە تابيعي گازعا كوشۋ ماسەلەسىنىڭ ماڭىزى ارتا ءتۇستى. الەم ەلدەرى مۇنىڭ ۇنەمدى ءارى ءتيىمدى ءتاسىل ەكەنىن الدەقاشان مويىنداعان. قازاقستان ءۇشىن دە تابيعي گازعا كوشۋ ۇدەرىسىن ۇدەتۋ وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر.
ەلدىڭ ەكونوميكالىق احۋالى جاقسارعان سايىن «كوگىلدىر وتىنعا» دەگەن سۇرانىس ارتا بەرمەك. بۇل, اسىرەسە, اۋماعى ۇلعايىپ, حالىق سانى ەسەلەپ ءوسىپ جاتقان ايماقتارعا ءتان قۇبىلىس. ايماقتارداعى ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ جۇمىسى سوڭعى جىلدارى شەشىمىن تابا باستاعان. تۇكپىردە جاتقان اۋىلدارعا دا گاز قۇبىرى تارتىلىپ, تۇرعىندار «كوگىلدىر وتىننىڭ» يگىلىگىن كورە باستادى.
ەستە بولسا, بۇعان دەيىن «قازترانسگاز» ۇلتتىق كومپانياسى قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي تۇركىستان وبلىسىندا «جەتىساي» جانە «شاردارا» جاڭا گاز ولشەۋ ستانسالارىن ىسكە قوسقان بولاتىن. زاماناۋي قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان بىرەگەي كەشەن گاز ساپاسىن جوعارى دالدىكپەن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, تۇتىنۋشىلاردى جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە گازبەن قامتاماسىز ەتۋگە قاۋقارلى. كوگىلدىر وتىن ساپاسىن سارالاۋدىڭ جاڭا مودەلىنە ساي جاراقتالعان نىساندار «قازترانسگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ جەمىستى ەڭبەگى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جاڭا ستانسالاردىڭ شالعاي ايماقتاردا ورنالاسقاندىعىنا قاراماستان, قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدىق ماسەلەلەر تولىق شەشىمىن تاۋىپ, جۇمىسشىلارعا بارلىق قولايلى جاعداي جاسالعان. بۇدان كەيىن دە ەل وڭىرلەرىن گازداندىرۋ ءىسى قارقىندى جالعاسا بەرمەك.
