تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قازاقستاننىڭ اۋىر اتلەتتەرى الەم چەمپيوناتتارىنا ۇزبەي قاتىسىپ كەلەدى. بىردەن ايتا كەتەيىك, بۇل رەتتە جارقىن جەڭىسكە قول جەتكىزىپ, شاتتانعان كەزىمىز دە, ساتسىزدىكتىڭ شىرماۋىنان شىعا الماي, سالىمىز سۋعا كەتكەن ساتتەر دە از بولعان جوق. بۇگىنگى دەڭگەيگە جەتۋ ءۇشىن وتاندىق زىلتەمىرشىلەرىمىزگە تالاي كەدەرگىلەردەن ءوتىپ, كوپ ىزدەنىپ, كوپ ەڭبەكتەنۋگە تۋرا كەلدى.
تۇڭعىش رەت قازاقستاندىقتار دەربەس كوماندا رەتىندە 1993 جىلى مەلبۋرندە وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا ونەر كورسەتتى. جاسىل قۇرلىقتا جەرلەستەرىمىزگە جالعىز عانا جۇلدە بۇيىردى. ونىڭ يەگەرى – 91 كيلو سالماقتا كۇش سىناسقان اناتولي حراپاتىي. ءوز زامانىندا تەڭدەسسىز ونەرىمەن تورتكۇل دۇنيەنى تامساندىرىپ, سەۋل وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى, الەمنىڭ بەس دۇركىن چەمپيونى اتانعان داڭقتى وتانداسىمىز ول كەزدە 30 جاستى القىمداعان ەدى. جالىنداپ تۇرعان جاستار ارداگەردىڭ التىن مەدال الۋىنا ەش مۇمكىندىك بەرمەدى. ناتيجەسىندە, 395 (180+215) كيلولىق كورسەتكىشپەن حراپاتىي قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى. ول بولگاريالىق يۆان چاكىروۆ جانە گرۋزيالىق كاحي كاحياشۆيليدەن قالىپ قويدى.
1994 جىلى ىستانبۇلدان ەڭسەمىز ءتۇسىپ ورالساق, 1995 جىلى گۋانچجوۋدا قوس قولا جۇلدەگە يەلىك ەتتىك. قىتايدا 91 كيلو سالماقتا ونەر كورسەتكەن اندرەي ماكاروۆ رەسەيلىك يگور الەكسەەۆ پەن ارمەنيالىق الەكساندر كاراپەتياننان قالىپ قويدى. 99 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن اناتولي حراپاتىيدىڭ گرۋزيادان گرەكياعا قونىس اۋدارعان كاحي كاحياشۆيلي مەن رەسەيدىڭ ساڭلاعى سەرگەي سىرتسوۆقا ءالى جەتپەدى. سودان كەيىن تاعى ءبىراز جىل بويى ەڭسە تىكتەي المادىق. داڭقتى حراپاتىي مەن الىمدى ماكاروۆ ۇلكەن سپورتتان قول ۇزگەننەن كەيىن كەڭ بايتاق ەلىمىزدەن ولاردىڭ جەڭىستى جولىن جالعاستىرۋعا كۇش-جىگەرى جەتەتىن جالىندى جاستار ءبىراز ۋاقىتقا دەيىن تابىلمادى. سونىڭ سالدارىنان 1997 جىلى چيانگماي, 1998 جىلى لاحتي, 1999 جىلى افينا, 2001 جىلى انتاليا, 2002 جىلى ۆارشاۆا جانە 2003 جىلى ۆانكۋۆەردەن قورجىنىمىز بوس قايتتى.
ءدال سول تۇستا رەسپۋبليكا اۋىر اتلەتيكا فەدەراتسياسىنىڭ تىزگىنىن قايرات تۇرلىحانوۆ ۇستادى. جوعارىداعى جاعداي جاڭادان كەلگەن باسشىنى قاناعاتتاندىرماعانى انىق. سودان قايرات بولات ۇلىنا «وسى سالانى قالاي دامىتسام ەكەن؟» دەپ ءبىراز باس قاتىرۋعا تۋرا كەلدى. كوپ ماسەلەنىڭ قاراجاتقا تىرەلىپ تۇرعانىنا كوز جەتكىزگەننەن كەيىن سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا بەكىندى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قارجى كوزىن ىزدەستىرىپ, باپكەرلەر مەن سپورتشىلاردىڭ جاعدايىن جاسادى. ەل-ەلدە, جەر-جەردە اۋىر اتلەتيكا ۇيىرمەلەرى ەسىكتەرىن ايقارا اشتى. ءار جارىستى ءوزى قاداعالاپ, بارلىق ءىستىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردى. تالانتتى جاستاردىڭ ەسىمدەرىن قويىن داپتەرىنە ءتۇرتىپ قويدى. كەلەشەكتە ولاردىڭ ءوسىپ-ونۋىنە جاردەمدەستى. تۇركيادان داڭقى شارتاراپقا تاراعان باپكەر ەنۆەر تۇركىلەريدى شاقىرتتى. ءيا, ەرەن ەڭبەك ەش كەتكەن جوق, بىرتە-بىرتە سپورتتىڭ بۇل تۇرىندە سىلكىنىس بايقالدى. ەڭسەسىن تىكتەگەن وتاندىق اۋىر اتلەتيكامىز ۋاقىت وزا كۇللى الەمدى مويىنداتتى. قازاقستان قۇراماسى كوشباسشى كوماندالاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيىنە اينالدى. 2005-2014 جىلدار ارالىعىندا وتكەن بايراقتى باسەكەلەردىڭ بارلىعىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن جەرلەستەرىمىز داڭقىمىزدى ارتتىرىپ, ابىرويىمىزدى اسقاقتاتتى. سول كەزەڭدە ءدۇبىرلى دودالاردىڭ جالپىكوماندالىق ەسەبىندە ءۇشىنشى ورىننان تومەندەگەن كەزىمىز سيرەك. تورتكۇل دۇنيە جۇرتشىلىعى تاۋ كوتەرگەن تولاعايلارىمىزدىڭ تابىسىنا تاڭدانا ءارى تامسانا, قىزىعا ءارى قىزعانا قارادى. مىنە, وسىنداي ىرگەلى ءىستىڭ باسىندا قايرات تۇرلىحانوۆتاي ءور تۇلعا تۇردى.
ناقتى دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, 2005 جىلى دوحادا يليا ءيليننىڭ باق جۇلدىزى جارقىراي جاندى. 85 كيلو سالماقتا سايىسقا تۇسكەن ول قارسىلاس شاق كەلتىرمەي, باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. سول كەزدەرى كوپتى كورگەن كانىگى كوكجالداردى جەر سيپاتقان 17 جاسار جىگىتتىڭ تەڭدەسسىز ونەرىنە تورتكۇل دۇنيە جانكۇيەرلەرى تامساندى. سىر بويى سايىپقىرانىنىڭ وسى كورسەتكىشىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان قۇراماسى ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت جالپىكوماندالىق ەسەپتە بەسىنشى ورىندى يەلەندى. 2006 جىلى سانتو-دومينگودا ءدال سول يلين تاعى دا التىن الدى. بۇل جولى ول 94 كيلو سالماق دارەجەسىندە دارا شىقتى. سونىڭ ناتيجەسىندە جالپى ەسەپتە ءبىزدىڭ كوماندا پولشا, بەلارۋس, يران, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا, فرانتسيا قۇرامالارىمەن بىرگە 3-9-ورىنداردى ءوزارا ءبولىستى.
2007 جىلى چيانگمايداعى الەم چەمپيوناتىنا قوسالقى قۇرامداعى سپورتشىلاردى اپاردىق. ويتكەنى فەدەراتسيا باسشىلارى مەن ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرى ءوزارا كەڭەسە كەلە, ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇزدىك زىلتەمىرشىلەرى بەيجىڭ وليمپياداسىنا ەش الاڭسىز دايارلانعانى ءجون دەگەن شەشىمگە كەلدى. ەسەسىنە 2009 جىلى وڭتۇستىك كورەيانىڭ كويان قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىستا جەرلەستەرىمىز بەس جۇلدە الىپ, ايدى اسپانعا ءبىر-اق شىعاردى. اتاپ ايتساق, ءزۇلفيا چينشانلو (53 كيلو), مايا مانەزا (63 كيلو), سۆەتلانا پودوبەدوۆا
(75 كيلو) جانە ۆلاديمير سەدوۆ (94 كيلو) التىن تۇعىردان قول بۇلعاسا, ۆلاديمير كۋزنەتسوۆ
(85 كيلو) قولاعا قول سوزدى. كوماندالىق سايىستا تەك قىتايدان عانا قالىپ قويعان قازاقستان قۇراماسى ەكىنشى ورىندى ولجالادى. ءبىر وكىنىشتىسى, ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ ۆادا (دۇنيەجۇزىلىك دوپينگكە قارسى اگەنتتىك) سەدوۆتىڭ رۇقسات ەتىلمەگەن ءدارى-دارمەكتەردى پايدالانعانىن انىقتاپ, ونى التىن مەدالدان ايىردى.
2010 جىلى تۇركيانىڭ انتاليا ايماعىندا قازاق ەلىنىڭ ءانۇرانى ەكى مارتە شىرقالدى. انادولى ەلىندە مايا مانەزا
(63 كيلو) مەن سۆەتلانا پودوبەدوۆا (75 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالادى. 2011 جىلى پاريجدە 2 التىن جانە 2 كۇمىس مەدالدى ەنشىلەدىك. چينشانلو (53 كيلو) مەن يلين (94 كيلو) الدىنا جان سالماسا, مانەزا (63 كيلو) مەن پودوبەدوۆا (75 كيلو) كۇمىس مەدالدى مويىندارىنا ءىلدى. بۇل جارىستاردىڭ كوماندالىق سايىسىندا ءبىزدىڭ ورەندەر ءۇشىنشى ورىنعا جايعاستى.
2013 جىلعى الەم چەمپيوناتىنا قازاقستان ارالاس قۇراممەن باردى. سوعان قاراماستان قوس جۇلدەگە قولىمىز جەتتى. 94 كيلو سالماقتا كۇش سىناسقان الماس وتەشوۆ كۇمىس مەدالدى يەلەنگەندە كۇللى الاش جۇرتى بورىكتەرىن اسپانعا اتىپ قۋاندى. سەبەبى بۇرىن-سوڭدى بىردە-ءبىر قانداسىمىز وسىنداي دەڭگەيگە جەتكەن جوق ەدى. پولشانىڭ ۆروتسلاۆ قالاسىندا قازاقتىڭ ۇلى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ءدال وسى سالماقتا ونەر كورسەتكەن ۆلاديمير سەدوۆ قولا مەدالدى قورجىنعا سالعان ەدى. الايدا دوپينگ داۋىنان كەيىن ونىڭ ەسىمى جۇلدەگەرلەر تىزىمىنەن سىزىلىپ تاستالدى.
2014 جىلعى الەم چەمپيوناتى الماتىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا ءوتتى. بۇل جارىس ليتسەنزيالىق بولعاندىقتان وعان تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىز زىلتەمىرشىلەرىنىڭ بارلىعى قاتىستى. الاتاۋ باۋرايىندا ءزۇلفيا چينشانلو (53 كيلو), جاسۇلان قىدىرباەۆ (94 كيلو), يليا يلين (105 كيلو) تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, جازيرا جاپپارقۇل (69 كيلو) كۇمىس جانە كيريلل پاۆلوۆ (77 كيلو) قولانى قورجىنعا سالدى. قازاقستان قۇراماسى جالپى ەسەپتە ءتورتىنشى ورىندى يەلەندى.
2015 جىلى دا جەرلەستەرىمىزدىڭ جەڭىستى جولى جالعاستى. حيۋستونداعى الەم چەمپيوناتىندا نيجات راحيموۆ (77 كيلو) پەن الەكساندر زايچيكوۆ (105 كيلو) توپ جارسا, جازيرا جاپپارقۇل
(69 كيلو) كۇمىس, سۆەتلانا پودوبەدوۆا (75 كيلو) قولا مەدالدى ەنشىلەدى. ناتيجەسىندە, قىتاي مەن رەسەيدى عانا العا جىبەرىپ, ءۇشىنشى ورىنعا تۇراقتادىق.
قىسقا عانا مەرزىمدە قازاقستان اۋىر اتلەتتەرىنىڭ وسىنداي وراسان زور بيىككە كوتەرىلۋى ءتۇرلى حالىقارالىق ۇيىمدار مەن وزگە الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ قىزعانىشىن تۋدىردى. سودان ءتۇرلى قيتۇرقى اركەتتەرگە بارعان ولار ءبىزدىڭ سپورتشىلارعا ءجيى كيلىگە باستادى. بۇعان دەيىن ارا-تۇرا سەس كورسەتىپ جۇرگەن ۆادا قىزمەتكەرلەرى سوڭعى جىلدارى زىلتەمىرشىلەرىمىزدى قاتتى قىستى. سالدارىنان وتانداستارىمىزدىڭ ءبىرازى وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا جەڭىپ العان جۇلدەلەرىنەن قاعىلىپ, ءتۇرلى مەرزىمگە ۇلكەن سپورتتان شەتتەتىلدى. بۇل جايسىز جاعداي ءبىزدىڭ كوماندامىزدى قاتتى السىرەتتى. دوپينگ داۋىنا بايلانىستى 2017 جىلى اقش-تىڭ اناحايم قالاسىندا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دوداعا ۇلتتىق قۇرامامىزدىڭ قاتىسۋىنا رۇقسات بەرىلمەدى. 2018 جىلى اشعابادتا ارلي چونتەي (55 كيلو) مەن نادەجدا ليحاچەۆا (71 كيلو) جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. العاشقىسى – كۇمىس, ەكىنشىسى قولاعا قول سوزدى. 2019 جىلى پاتتايادا يگور سون (55 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. ءيا, اۋىر اتلەتيكا سالاسىندا جەڭىسپەن ورىلگەن باي ءداستۇرى بار قازاقستان سەكىلدى ىرگەلى مەملەكەت ءۇشىن بۇل تابىستىڭ ازدىق ەتكەنى ءسوزسىز.
سونىمەن, كەزەكتى الەم چەمپيوناتىنىڭ دا باستالۋىنا ساناۋلى عانا كۇندەر قالدى. بۇل جولى كوماندامىزدىڭ ساپىندا بۇرىنعىداي جۇلدىزداردىڭ قالىڭ شوعىرى جوق. ماسەلەن, توكيو وليمپياداسىندا قولا مەدالدى مويىندارىندا جارقىراتقان ءزۇلفيا چينشانلو مەن يگور سون ءبىراز ۋاقىت ەسكى جاراقاتتارىن ەمدەپ, جاقسىلاپ تۇرىپ تىنىعۋدى دۇرىس كوردى. كەي مىقتىلارىمىزدىڭ جازالانۋ مەرزىمدەرى ءالى اياقتالعان جوق. كەيبىرەۋلەرى بابىندا ەمەس.
دەسەك تە تاشكەنتكە تەك تۋريست رەتىندە بارا جاتپاعانىمىز انىق. اتالعان جارىستا باستى ءۇمىت 55 كيلو سالماقتا كۇش سىناساتىن ارلي چونتەيگە ارتىلادى. ول – كوماندا ساپىنداعى ەڭ تارجىريبەلى سپورتشى. 29 جاستاعى ارلي وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اشعابادتا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا كۇمىس مەدالدى يەلەنگەن. ودان بولەك, ازيا چەمپيونى جانە دۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادانىڭ قولا جۇلدەگەرى دەگەن اتاقتارى تاعى بار.
ال قالعان زىلتەمىرشىلەرىمىز جاستار بۋىنىنىڭ وكىلدەرى. الايدا نۇرعيسا ادىلەت ۇلى (96 كيلو), ارتەم انتروپوۆ (96 كيلو), كارينا قۇزعانباەۆا (81 كيلو) جانە ايزادا ءمۇپتىلدانىڭ (+87 كيلو) ەشقايسىسىن وسال دەپ ايتا المايمىز. ولاردىڭ بارلىعى دا ءوز قاتارىنىڭ الدى بولىپ, تالاي بايراقتى باسەكەدە ەل نامىسىن ابىرويلى قورعادى. ودان كەيىن ەرەسەكتەر اراسىندا كۇش سىناسىپ, وزدەرىنىڭ مىقتىلىعىن مويىنداتتى. ەندى وسى ۇل-قىزدارىمىزدىڭ كەمىندە ءبىر-ەكەۋى الەمدىك دودادا دارالانسا دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىز. تولعايلارىمىزدىڭ تاشكەنتتىڭ تورىندە اتوي سالعان ساتتەرىن كورۋدى جازسىن.
