ەكونوميكا • 03 جەلتوقسان، 2021

دامۋ ديناميكاسىندا وڭ سەرپىن بايقالادى

43 رەت كورسەتىلدى

پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقاليەۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن جانە 2021 جىلدىڭ 10 ايىنداعى وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى تۋرالى باياندادى.

وبلىستىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى بويىنشا وڭ سەرپىن بايقالۋدا. اتاپ ايتقاندا، قۇرىلىس جۇمىستارى 7،9%-عا، تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ 5،2%-عا، كولىك 1،8%-عا، ساۋدا 0،8%-عا ءوستى.

ءوڭىر ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن 1،6 ترلن تەڭگەگە 70 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. بيىل گاز بويىنشا وندىرىستىك شەكتەۋلەردى الىپ تاستاۋ جانە گازدى كەرى ايداۋدىڭ 4-ءشى كومپرەسسورى، سونداي-اق جيھاز فابريكاسى، ءسۇت زاۋىتى، ونەركاسىپتىك جىلىجاي كەشەنى، پلاستماسسادان قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ، زاماناۋي دەمالىس بازالارى جانە باسقا دا ءىرى جوبا قولدانىسقا ەنگىزىلدى. بۇعان قوسا كىرپىش زاۋىتىنىڭ، مۇناي قىزدىرۋ پەشىنىڭ، ءسۇت-تاۋار فەرماسىنىڭ، 3 كوكونىس قويماسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋدا.

شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن وبلىستىڭ ەكى اۋدانىندا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 200 ملن دوللاردى قۇرايتىن جىلىنا 40 مىڭ توننا ءسۇت شىعاراتىن ءىرى ءسۇت كومبيناتى مەن قۇس فابريكاسىن سالۋ بويىنشا كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. تۇتاستاي العاندا، 1994 جىلدان باستاپ ءوڭىردىڭ ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ جىلدىق كولەمى 258 ەسە (7،1 ملرد-تان 1،8 ترلن تەڭگەگە). نەگىزگى كاپيتالعا جىل سايىنعى ينۆەستيتسيالار 2،8 ملن تەڭگەدەن 481،5 ملرد تەڭگەگە دەيىن (175 ەسە) ءوستى.

«پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سوڭعى 3 جىلدا 1 ملن گەكتاردان استام پايدالانىلمايتىن اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرى انىقتالىپ، ونىڭ 57%-ى يگەرىلۋدە، 16%-ى مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارىلدى، ال 27%-ى بويىنشا قايتارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇل جۇمىستار مەملەكەتتىڭ قولداۋ شارالارىمەن قوسا وبلىستىڭ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ءوز ۇلەسىن قوسىپ وتىر. اتاپ ايتساق، جىل سايىن مال باسى وسۋدە، وسى جىلدىڭ 10 ايىندا ءىرى قارا مال باسى 9،6%، جىلقى 12،2%، قوي مەن ەشكى 1،5% ءوستى. وسى جىلى 3 بورداقىلاۋ الاڭى ىسكە قوسىلىپ، وڭىردەگى بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ جالپى سىيىمدىلىعى 28 مىڭنان 35 مىڭ باسقا دەيىن وسەدى. ال 2025 جىلعا دەيىن تاعى دا 20 مىڭ باسقا ارتتىرۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز»، دەدى وبلىس اكىمى ع.ەسقاليەۆ.

اكىمنىڭ ايتۋىنشا، سونداي-اق بيىل جالپى ەگىس كولەمى 565 مىڭ گەكتاردى قۇرادى. قۋاڭشىلىققا بايلانىستى ەگىن شارۋاشىلىعى ءونىمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تومەن بولىپ وتىر. دەگەنمەن وبلىستىڭ فەرمەرلەرى ەگىن سالۋدا وزىق تەحنولوگيالار مەن جوعارى ءونىمدى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن پايدالانۋعا كوشۋدە.

ء«وڭىر ەكونوميكاسى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ودان ءارى دامۋى سۋعا تاۋەلدى بولىپ وتىر. بيىل ۇكىمەتتىڭ قولداۋى ارقىلى ءوڭىردىڭ وڭتۇستىك-باتىس اۋداندارى ءۇشىن رەسەيدەن جەتكىزىلەتىن سۋ كولەمى 2019 جىلدان 2 ەسەگە كوبەيتىلدى. ۇزىندىعى 185،6 شاقىرىم قۇرايتىن 3 ماگيسترال كانالىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن باستادىق. بۇل جايىق وزەنىنىڭ سول جاق جاعالاۋىندا 350 مىڭ گەكتارعا دەيىن جايىلىمدى اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە 65 ملن تەكشە مەترگە كيروۆ سۋ قويماسىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن باستادىق. سونداي-اق 40 ملن تەكشە مەترگە تاعى 2 سۋ قويماسىن سالۋعا جوبالار دايىندالۋدا. وسى جىلى 6 مىڭ گەكتارعا دەيىن سۋارمالى جەرلەر ەنگىزەمىز، 2026 جىلعا دەيىن 50 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزەمىز»، دەدى ءوڭىر باسشىسى.

اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ – ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. بۇل رەتتە وبلىستا تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا اۋىل تۇرعىندارىن تابيعي گازبەن قامتۋ ۇلەسى 25-تەن 98،6%-عا دەيىن ار­تىپ، ال اۋىز سۋمەن قامتۋ ۇلەسى 31-دەن 88،4%-عا دەيىن ءوستى. جىل باسىنان
4 اۋىلعا كوگىلدىر وتىن جەتكىزىلدى، مەرە­كە قارساڭىندا تاعى 7 اۋىلعا گاز كىر­مەك. سونىمەن قاتار بيىل 5 اۋىلعا سۋ وت­كى­زىلگەن بولسا، وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 15 اۋىل ساپالى اۋىز سۋمەن قام­تى­لادى.

ال جولدارعا كەلەتىن بولساق، تاۋەل­سىزدىك جىلدارىندا بارلىعى 1 200 شاقىرىم جول سالىندى جانە جوندەۋدەن ءوتتى. بۇعان قوسا 2 مىڭ شاقىرىمنان استام جول جوڭدەلىپ، 6 كوپىر سالىندى. سونىڭ ىشىندە بۇرىن وبلىس ورتالىعىمەن جول قاتىناسى قيىن بولعان اۋداندارعا جول سالىندى. قازىرگى تاڭدا قالعان ەكى اۋدان ورتالىعىنا جول سالۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. قۇرىلىس جۇمىستارى كۇن رايىنىڭ قولايسىز بولۋىنان كەشىگىپ باستالدى. سونىمەن قاتار قۇرىلىس ماتە­ريالدارىنىڭ قىمباتتاۋى، پاندەميا مەن مەردىگەر مەكەمەلەردىڭ ءوز مىن­دەتتەمەلەرىن ورىنداماۋى دا ءوز اسەرىن تيگىزدى. ءوز مىندەتتەمەسىن ورىنداماعانى ءۇشىن «تەمىر جول جوندەۋ» مەردىگەر كومپانياسىمەن كەلىسىمشارت بۇزىلعان. «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ جوسپارىنا سايكەس قۇرىلىس جۇمىستارى 2023 جىلى اياقتالادى. وسى جىلى وڭىردە 324 شاقىرىم جول جوڭدەۋدەن ءوتتى. ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن ءوڭىر تۇرعىن­دارىن كوتەرىپ جۇرگەن «اتىراۋ – ورال» جول تراسساسىن كەڭەيتۋگە جانە ورال قالاسىنىڭ اينالما جولى قۇرىلىسىنا قاراجات ءبولىنىپ، جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما دايىندالۋدا.

كولىك ينفراقۇرىلىمى بويىنشا وبلىس ورتالىعىندا جەكە ينۆەستي­تسيالار ەسەبىنەن اۆتوبەكەت قايتا جاڭ­عىر­تىلدى. جۋىردا حالىقارالىق اەروپورت تەرمينالىنىڭ رەكونسترۋكتسياسى اياقتالادى. تەرمينال قۇرىلىسىندا ماتە­ريالدار بويىنشا جەرگىلىكتى قامتۋ ۇلەسى 70%-دى قۇرادى.

سونداي-اق وبلىس اكىمى بريفينگ بارىسىندا وڭىردەگى ەپيدەميالىق احۋالعا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جاڭالىقتارعا توقتالدى.

«پاندەميا كەزەڭىندە ءبىز اۋرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىندە جاعدايدى تۇراق­تاندىرۋعا قول جەتكىزدىك. قابىلدانىپ جاتقان شارالار ەسەبىنەن «جاسىل ايماقتا» تۇرمىز. پاندەميا كەزىندە وبلىس تۇرعىندارىنا باسقا وڭىرلەرگە ەمدەلۋگە بارۋ قيىنعا سوقتى. سوندىقتان مەديتسينالىق قىزمەتتەر يمپورتىنا تالداۋ جاسالعان جانە ەكى جىل ىشىندە مەديتسينالىق قىزمەتتەر مەن وپەراتسيالاردىڭ 20-عا جۋىق جاڭا ءتۇرى ەنگىزىلگەن. بۇل وبلىس تۇرعىندارىنا جۇرەككە، ومىرتقاعا، ۆاريكوزدى-كەڭەي­تىلگەن تامىرلار، كورۋ قابىلەتىن لازەرلىك تۇزەتۋ وپەراتسيالارى بويىنشا بىلىكتى كومەك الۋعا مۇمكىندىك بەردى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا وبلىستا زاماناۋي ونكوديسپانسەر، 8 ەمحانا، 20 اۋرۋحانا جانە 80 مەدپۋنكت سالىندى»، دەدى ع.ەسقاليەۆ.

ال ءبىلىم سالاسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىن 1 مىڭ مەكتەپ سالۋ تاپسىرماسى بويىنشا وڭىردە 77 مەكتەپ سالۋ جوسپارعا ەنگىزىلىپتى. بۇل رەتتە قالاداعى مەكتەپتەر ماسەلەسىن شەش­ۋگە جەكە ينۆەستورلار تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇگىندە ورال قالاسىندا جەكە ينۆەستورلار 2 مەكتەپ سالىپ جاتىر. سونداي-اق رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەبىنىڭ فيليالى مەن 125 Highschool جەكە مەكتەبى اشىلدى. ال اۋىل مەكتەپتەرىن سالۋ بيۋدجەت قاراجاتى مەن جەكە ينۆەستورلار ارقىلى شەشىمىن تاپپاق. بۇل ءۇشىن 60 جانە 108 ورىندىق مەكتەپتەردىڭ جوبالارى دايىندالدى. جالپى تاۋەلسىزدىك جىلدارى 70 مەكتەپ جانە 20 بالاباقشا سالىنىپ، 107 جەكە بالاباقشا اشىلدى.

سونىمەن قاتار ع.ەسقاليەۆ وڭىردەگى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارى تۋرالى ماعلۇمات بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا وبلىسقا 7،5 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ، 28 مىڭنان اسا ادام جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتىلدى. وڭىردە 16 مىڭنان استام جۇمىس ورىنى قۇرىلدى، سونىڭ ىشىندە 7 مىڭعا جۋىعى – تۇراقتى جۇمىس ورىنى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4،9% قۇراپ وتىر.

«تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا وراي ەلىمىزدىڭ ءىرى مادەني نىساندارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن 920 ورىندىق «اتامەكەن» ونەر ورداسى اشىلدى. بيىل وبلىسىمىزدا العاش رەت «جايىقفەست» حالىقارالىق كينوفەستيۆال ءوتىپ، وعان الەمنىڭ جانە ەلىمىزدەن 100-گە جۋىق ءفيلمى قاتىستى. ەلباسىنىڭ 100 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋ تاپسىرماسى بويىنشا جوسپار – 12 كەشەن سالۋ، سونىڭ التاۋى بيىل پايدالانۋعا بەرىلەدى، التاۋى – الداعى ەكى جىلدا. ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر مەملەكەت باستاماسىن شىنايى قولداپ، ءوز قاراجاتىنا سوڭعى ەكى جىلدا 7 سپورت نىسانىن سالدى. بيىل سپورتشىلارىمىز ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى سپورت جارىستارىندا 314 رەت جەڭىمپاز اتاندى. سونىڭ ىشىندە الەم چەمپيوناتىندا – 12 التىن، ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە – 3 التىن، ازيا چەمپيوناتىندا 7 التىن مەدالعا يە بولدى»، دەدى وبلىس اكىمى.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتىدا ەپيداحۋال كۇردەلەنىپ بارادى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 11:00

«سارى» ايماقتا تۇركىستان وبلىسى تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:10

كوروناۆيرۋس قايتا كۇشەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:54

وڭتايلىسى – ونلاين وقۋ

ايماقتار • بۇگىن، 08:53

ساپا ارتپايىنشا، سۋبسيديا جوق

ايماقتار • بۇگىن، 08:45

كوروناۆيرۋس قايتا ءورشىدى

الەم • بۇگىن، 08:42

ۆيرۋس جۇقتىرۋ ازايماي تۇر

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:30

اسىعىس شەشىم

قازاقستان • بۇگىن، 08:15

كومەك كورسەتىلەدى

قوعام • بۇگىن، 08:10

قور ستراتەگياسى ازىرلەنەدى

قازاقستان • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار