بۇل تاريحي كۇندە ەلىمىزدىڭ زاڭ سالاسى ماماندارىنىڭ ۇلەسى زور. د.قوناەۆ اتىنداعى ەۋرازيالىق زاڭ اكادەمياسىندا باس قوسقان جيىندا ماماندار تاۋەلسىز ەلدىڭ زاڭ شىعارۋ, قۇقىق جۇيەسىندەگى جەتىستىكتەردى باسشىلىققا الدى. القالى جيىندى اكادەميانىڭ رەكتورى ءومىرالى جالايري اشىپ, جاس مەملەكەتتىڭ ىرگەسىنىڭ بەكەم بولۋى زاڭناماسىنىڭ مىقتىلىعىندا دەپ اتاپ ءوتتى. اكادەميا باسشىسى ەلىمىزدىڭ زاڭ شىعارۋ ىسىندەگى وزىق تاجىريبەلەرگە توقتالىپ, «قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋدىڭ باعدار ەتىپ ۇستانعان ەلدىڭ باستى قاعيداسى زاڭعا باعىنۋ, زاڭنىڭ ۇستەمدىگى. 1991 جىلى 16 جەلتوقساندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭى قابىلداندى. اتا زاڭىمىزدىڭ ارقاسىندا ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەدە كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە جەتتىك. قۇقىقتىق ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەرە وتىرىپ, بۇل باعىتتا پوستكەڭەستىك ەلدەردەن وزىق كەلەمىز. كونستيتۋتسيامەن قاتار قىلمىستىق, ازاماتتىق, ەڭبەك كودەكسىن ازىرلەۋدەگى جەتىستىكتەرىمىزدى كورشى ەلدەر مويىنداپ وتىر», – دەيدى ءومىرالى جالايري. سونىمەن بىرگە قازاقستان دالا زاڭدارىنىڭ نەگىزىندە بيلەر سوتىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەرىپ سويلەگەن اكادەميا باسشىسى بۇل باعىتتا ءولىم جازاسىن تيۋدى, بىتىمگەرشىلىك مامىلەگە كەلۋدىڭ وزىق ۇلگىلەرى جايىندا ايتىپ ءوتتى. بيلەر سوتىنىڭ الداعى ۋاقىتتا كوپتەگەن باسىمدىقتارىن قولدانىسقا ەنگىزەتىن بولساق, وندا ەلىمىزدە قىلمىس اتاۋلى ازايعان بولار ەدى.
رەسەي, وزبەكستان, مونعوليادان ساراپشىلار قاتىسقان جيىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ قاستەرلى ۇعىم عانا ەمەس, جاس ۇرپاق بويىندا وتانسۇيگىشتىك قاسيەتتەردى دامىتىپ, تاريحىمىزدى تەرەڭنەن تانۋعا ىقپال ەتەتىن ۇلى كۇش ەكەندىگىنە ءمان بەرگەن ساراپشىلار ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن قاستەرلى ۇعىمدى قادىرلەپ, مەملەكەتتىڭ بەيبىتشىل رۋحىن كوتەرىپ, ونىڭ دامۋىنا اتسالىسۋ ارقايسىمىزدىڭ پارىزىمىز ەكەندىگىنە توقتالدى.
«تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعى ەش بوياماسىز تاريحي وقيعا. بۇل زاماناۋي تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرا بىلگەن قازاقستان حالقىنىڭ تاريحي جەتىستىگىنىڭ جارقىن دالەلى», – دەپ اتاپ ءوتتى تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا توراعاسى, ەۋروپا كەڭەسى ۆەنەتسيا كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور يگور روگوۆ. ايتۋلى مەرەكە قارساڭىندا وسى ءۇش ونجىلدىقتا مەملەكەتىمىزدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن عىلىمي تۇرعىدان سارالاۋ قاجەتتىلىگى تۇر. ويتكەنى ەگەمەندىك جولىندا وتاندىق زاڭگەرلەردىڭ ەتكەن ەڭبەگى وراسان. تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭدە قازاقستاندا كاسىبي مىقتى قۇقىقتىق مەكتەپ قالىپتاستى. قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋ جولىندا كونستيتۋتسيانى ازىرلەۋدە سالىق زيمانوۆ, سۇلتان سارتاەۆ سىندى زاڭگەر عالىمداردىڭ ۇلەسى زور. عالىمدار شەتەلدەر تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ قانا قويماي, ءبىلىمى مەن تاجىريبەلەرىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتتى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ زاڭگەرلەرى مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ تاپسىرعان مىندەتتەردى ورىنداۋ جولىندا زاناۋي الەمدىك تەگەۋرىندەر مەن ەل ىشىندەگى ماسەلەلەردى شەشۋدە جوعارى بىلىكتىلىك تانىتىپ كەلەدى.
جيىن بارىسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس قيمىل اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى قۋانىش جاپاقوۆ ۆەدومستۆو جۇمىسى تۋرالى ايتىپ ءوتتى. «تۇڭعىش پرەزيدەنت ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاندا جەمقورلىقپەن كۇرەس تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كەزەڭىنەن باستاپ جولعا قويىلدى. ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ وتىراتىن ارنايى باعدارلاما قابىلداندى. بۇگىندە ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – پارا العانداردى تەرگەۋ ەمەس, جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ قادامدارى ازىرلەندى. مىسالى, پارا بەرۋشىلەردىڭ, سونداي-اق ونى قابىلدايتىنداردىڭ جازاسىن قاتاڭداتۋ, زاڭسىز سىياقى بەرۋ جانە باسقا دا شارالار تۋرالى حابارلايتىن كومپلاين-قىزمەتتەردى كۇشەيتۋ ءىسى قولعا الىندى. وسى ءۇش ونجىلدىقتا قازاقستان قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرا ءبىلدى ءارى بۇل باعىتتاعى جۇمىستار قارقىندى دامىپ كەلەدى», – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
وسى جيىندا قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جەڭىس ەلەمەسوۆ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتى» رمك ديرەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى رامازان سارپەكوۆ, تاعى باسقا سالا ماماندارى ەگەمەندى ەلدىڭ زاڭناما جۇيەسى, مەملەكەتتىڭ ەگەمەندىگىن قامتاماسىز ەتۋدە قىلمىستىق-قۇقىقتىق مەحانيزمدەر, سوت جۇيەسى, قۇقىق سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرىن كەڭىنەن تالقىلادى.
