ء«داستۇر بويىنشا ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن, ونىڭ ىشىندە ءداندى جانە مايلى داقىلداردىڭ نەگىزگى وندىرۋشىلەرى - قازاقستان مەن رەسەي. كەشە تۇڭعىش پرەزيدەنت ن. نازارباەۆ اتاپ وتكەندەي, بۇگىنگى تاڭدا بۇكىل الەمدە ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ 30-40%-عا كۇرت ءوسۋى اياسىندا ءبىز وسى ارتىقشىلىقتاردان ناقتى پايدا الۋعا مىندەتتىمىز.
مۇنداي مۇمكىندىك اتالعان شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋمەن جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىمدى ودان ءارى ەكسپورتتاۋمەن بايلانىستى.
ول ءۇشىن بارلىق قاجەتتى وندىرىستىك مۇمكىندىكتەر بار.
الايدا, سوڭعى جىلدارى قالىپتاسقان قاۋقارسىز سىرتقى ساۋدا ساياساتى ءبىزدىڭ شيكىزاتىمىزدى كورشى ەلدەردىڭ وڭدەپ, ەل بايلىعىن مۇلدەم بوتەن قۇرىلىمداردىڭ يگەرۋىنە اكەلدى.
شيكىزاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ديىرمەن كەشەندەرى 35-40%-عا, ال ماي زاۋىتتارى 50%-عا جۇمىسپەن جۇكتەلدى.
قايتا وڭدەۋدىڭ بولماۋى ىشكى نارىقتى ءوزىنىڭ ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنان ايىرادى», دەدى دەپۋتات.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل ينفلياتسيانى يمپورتتاۋ جانە ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا نۇقسان كەلتىرۋ ارقىلى تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستى يمپورتتىق ونىمدەرمەن جابۋ قاجەتتىلىگىن تۋدىرادى.
«وسى جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ قازاقستان دا, رەسەي دە شيكىزات شىعارۋدى شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزە باستادى.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ءداندى داقىلدار مەن مايلى داقىلدار تۇقىمدارىن ەكسپورتتاۋعا كۆوتا ەنگىزدى.
الايدا كۆوتالاۋ ايقىن ەمەس جانە سىبايلاس جەمقورلىق سيپاتىنداعى قۇرال, بۇل تۋرالى وڭىرلەردىڭ كاسىپكەرلەرى «اق جول» پارتياسىنا حابارلاۋدا. كەيدە كۆوتانى قۇرعاقشىلىق جاعدايىندا ەگىن جيناۋ قيىنعا سوققاندارعا قاراعاندا ساتىپ الۋشىلارعا الۋ وڭايىراق بولىپ كەلەدى», دەدى ەرلان بارلىباەۆ.
«اق جول» فراكتسياسى ەكونوميكانى رەتتەۋ نارىقتىق ادىستەرمەن جۇرگىزىلۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى.
مىسالى, رەسەي فەدەراتسياسىندا كۆوتالاۋدىڭ ورنىنا ءبىر توننا كۇنباعىس ءۇشىن 320 اقش دوللارىنان, ءبىر توننا راپس ءۇشىن 165 ەۆرودان ەكسپورتتىق باج ەنگىزىلدى.
مۇنداي شارا تەڭ قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى, سونداي-اق ىشكى نارىقتاعى ينفلياتسيانى تەجەيدى, ونىڭ يمپورتقا تاۋەلدىلىگىن تومەندەتەدى جانە ۇلتتىق ۆاليۋتانى قورعايدى.
انىقتاما ءۇشىن: 2020 جىلى قازاقستاننان تەك مايلى داقىلدار ەكسپورتىنىڭ كولەمى 1 ملن تونناعا جۋىق بولدى. ياعني, ەكسپورتتىق باج 320 دوللار دا ەمەس (رەسەيدەگى سياقتى), ءبىر تونناسى ءۇشىن 100 دوللار بولعان جاعدايدىڭ وزىندە بيۋدجەت قوسىمشا 100 ملن اقش دوللارىن نەمەسە 43 ملرد تەڭگەنى الار ەدى!
سول كەزەڭدە بيداي ەكسپورتى 5 ملن توننادان استى.
ءداندى جانە مايلى داقىلداردى وڭدەۋدىڭ ەكىنشى جاعى - جوعارى كالوريالى جەمنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن كەبەك پەن تاعامنىڭ جوعارى ونىمدىلىگى.
اعىمداعى جىلى مالدىڭ جاپپاي قىرىلۋىمەن جانە قۇرعاق ايماقتارعا ءشوپ تيەلگەن ۆاگونداردىڭ جونەلتىلۋىمەن بولعان جاعدايدى ءبارى بىلەدى.
ماسەلەن, ءوز ەلىندە كورسەتىلگەن شيكىزات كولەمىن وڭدەۋ كەزىندە قازاقستاننىڭ مال وسىرۋشىلەرى 1,5 ملن تن كەبەك جانە 300 مىڭ تن شروت الار ەدى, بۇل 3-4 ملن تن دەيىن قۇراما جەمگە تەڭ.
بۇل كولەم ءشوپ شابۋدان قۇتقارۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار مال شارۋاشىلىعىنىڭ ۇلكەن جەمشوپ بازاسى بولا الادى.
ازىق-ت ۇلىك قىمباتشىلىعى داۋىرىندە ءبىز قولىمىزدا بار التىندى باعالاماي, ونى ءوز قولىمىزبەن اقىلدى كورشىلەرگە بەرەمىز, ولار ءبىزدىڭ شەنەۋنىكتەرگە قاراعاندا جاي عانا ساناۋدى بىلەدى.
جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ نەگىزىندە «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ فراكتسياسى ءوز رەسۋرستارىنا نەمقۇرايلى قاراۋدى توقتاتۋدى جانە ۇلتتىق مۇددەنى ۇستانۋدى تالاپ ەتەدى. وسى ماقساتتا مىنانداي ۇسىنىس ايتتى:
- ءداندى جانە مايلى داقىلدار تۇقىمدارىن سىرتقا شىعارۋعا ۋاقىتشا ەكسپورتتىق باج بەلگىلەۋ. الىنعان تابىستى اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىن ىنتالاندىرۋعا باعىتتاۋ.
- اوك قايتا وڭدەۋ سالاسىنىڭ سۋبەكتىلەرىن جۇيەلى قولداۋ بويىنشا ناقتى شارالار قابىلداۋ.
- وتاندىق مال شارۋاشىلىعىنىڭ جەمشوپ بازاسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءداندى جانە مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ.
