بەتوننىڭ بەرىكتىگىن كۇشەيتەتىن تۇتىكشە
ءيا, 3D پرينتەرمەن ءۇي سالاتىن كۇن الىس ەمەس. بۇل كۇنگە وتاندىق عالىمدارىمىزدىڭ ارقاسىندا جەتپەكپىز. عالىم, ونەرتاپقىش شىڭعىس داۋىلباەۆ ءۇي سالاتىن 3D پرينتەرگە قاجەتتى تۇتىكشەنى ويلاپ تاپتى. بۇل تۇتىكشەنى پرينتەرگە كەرەك بەتونعا قوسادى.
«ىرگەمىزدەگى قىتايدا 3D پرينتەر جاسالىپ قويعان. جالپى, الەمدە وسى قۇرالدى جاساۋدىڭ تەحنولوگياسى قارقىندى زەرتتەلىپ, دامىتىلىپ كەلەدى. بۇل دەگەنىڭىز – جاقىن بولاشاقتا ءبىزدىڭ دە وسىعان كەلۋىمىز كەرەك دەگەن ءسوز. قىتايدىڭ ءونىمىن ءوز كوزىممەن كورىپ, جۇمىسىمەن جان-جاقتى تانىسۋ ءۇشىن كورشى ەلگە باردىم. ءۇي سالاتىن 3D پرينتەرگە قازىرگى قۇرىلىستا قولدانىلىپ جۇرگەن بەتوننان باسقا ءتۇرى كەرەك. قازىرگى بەتوندار كەلمەيدى. 3D پرينتەرگە قاجەتتى بەتوننىڭ ەرەكشەلىگى سول, بۇل 10-15 مينۋتتىڭ ىشىندە قاتىپ قالاتىن بولۋى قاجەت. بىراق قىتايلىقتار نەگىزگى قۇپياسىن اشۋعا ق ۇلىق تانىتپادى. سوندىقتان قازاقستانعا كەلە سالىسىمەن بىردەن بەتوندى زەرتتەي باستادىق. ءبىراز تەر توككەننىڭ ناتيجەسىندە پوليمەر تۇتىكشە ويلاپ تاپتىق. پوليمەر تۇتىكشەنى بەتونعا قوسىپ, 3D پرينتەرگە قولدانۋعا بولاتىن ءونىم ءوندىرىپ شىعاردىق», دەيدى ونەرتاپقىش.
ش.داۋىلباەۆتىڭ ايتۋىنشا, پوليمەر تۇتىكشەنى تولىعىمەن وتاندىق ءونىم دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل ونىمگە ۇقسايتىن پوليمەر تۇتىكشەلەردى باسقا ەلدەردىڭ عالىمدارى دا ويلاپ تاپقان. الايدا ولاردىڭ ونىمدەرى ونەرتاپقىشتىڭ ونىمىنەن الدەقايدا قىمبات. ول بۇعان دەيىن كۇنىنە 10 گرامم عانا پوليمەر تۇتىكشە الا الاتىن. بۇگىندە قۇرىلعىنى جەتىلدىرىپ, بولاشاقتا كۇنىنە 1 كيلوعا دەيىن پوليمەر تۇتىكشە الاتىن دەڭگەيگە كوتەرىلۋدى كوزدەپ وتىر. ويتكەنى نە ءبارى 1 كيلو پوليمەر تۇتىكشە 1 توننا بەتوننىڭ بەرىكتىگىن بىرنەشە ەسەگە ارتتىرادى.
عالىم 3D پرينتەرگە جارتى جولدان كەلگەن جوق, دايىندىقپەن, بىلىممەن, تاجىريبەمەن كەلدى. كەيىپكەرىمىزدىڭ ۇستازى ەرحان اليەۆ 2013 جىلى پوليمەردەن تۇتىكشە الۋ جايلى عىلىمي جوباسىن لوندوندا الەم عالىمدارىنىڭ الدىندا تانىستىرىپتى. سوندا حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسقان عىلىم سالاسىنىڭ مايتالماندارى قازاقستاندىق عالىمنىڭ بايانداماسىن ەرەكشە ونەرتابىس, تىڭ جاڭالىق, عاجايىپ نوۋ-حاۋ, ماڭىزدى يننوۆاتسيالىق جوبا دەپ جوعارى باعالاعان. مىنە, ۇستازدان وزعان شىڭعىستاي شاكىرتى ەڭبەگىن جالعاستىرىپ, زور ناتيجەگە جەتۋگە بولاتىنىن دالەلدەپ وتىر.
ءتىس ەمدەۋدى ارزانداتاتىن تەحنولوگيا
ال جاقىندا كەيىپكەرىمىز جاڭا جوباسىنىڭ جەمىسىن كورسەتتى. بۇل – ءوز كومانداسىمەن بىرلەسىپ قالىپتى فورماسىنان ايىرىلعان ءتىس, بەت-جاق سۇيەكتەرىن حيرۋرگيالىق جولمەن قالپىنا كەلتىرۋدە قولدانىلاتىن كومپونەنتتى شىعارۋى. ش.داۋىلباەۆ باستاعان عالىمدار اتالعان كومپونەنت – كالتسي گيدروكسياپاتيتىن قۇرۋ بويىنشا زاماناۋي مەديتسينادا كەڭىنەن قولدانىلاتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيانى ازىرلەدى.
بۇرىن-سوڭدى قازاقستاندا بۇل ءونىم وندىرىلمەگەن, سول سەبەپتى ماتەريال شەتەلدەن اكەلىنىپ وتىردى. شەتەلدەن اكەلىنەتىن تاۋاردىڭ قۇنى شارىقتاپ تۇراتىنى انىق. ەندى عالىمداردىڭ وسى ەڭبەگى مەن تىڭ جاڭالىعى ستوماتولوگيا سالاسىنداعى كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەت باعاسىن ءبىرشاما تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ويتكەنى وتاندىق ءونىم بار, ونى الىستان الدىرتۋدىڭ, جول شىعىنىنا قارجى جۇمساۋدىڭ قاجەتى جوق.
«وتاندىق ءونىم وسى زامانعى حيرۋرگيالىق ستوماتولوگيادا جانە جاق-بەت حيرۋرگياسىندا, كوسمەتولوگيادا جوعالعان كولەمدى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن تولتىرعىش رەتىندە قولدانىلادى. يننوۆاتسيا فارماكولوگيادا جانە مەتالل يمپلانتاتتارىنا جابىن رەتىندە پايدالانىلادى. تەحنولوگيانىڭ بىرەگەيلىگى — مەديتسينادا تالاپ ەتىلەتىن كالتسي گيدروكسياپاتيتىن ءبىز بيولوگيالىق قالدىقتاردى وڭدەۋ ارقىلى الاتىنىمىزدا», دەدى عالىم.
كەيىپكەرىمىز الداعى ۋاقىتتا ءوز ۇجىمىمەن بىرگە وتاندىق ستوماتولوگيالىق نارىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن ونەركاسىپتىك ۇلگىلەر ءوندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبانىڭ پراكتيكالىق جانە كوممەرتسيالىق ماقساتتا ماڭىزى زور. بىزدىڭشە, ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋ ارقىلى كەلەشەكتە ەكسپورتتاۋعا دا بولادى. بۇل – ەل ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى ۇلەس.
«بيولوگيالىق قالدىق ماتەريالدى پايدالانۋ شەتەلدىك انالوگتارمەن سالىستىرعاندا ستوماتولوگيالىق قىزمەتتەردىڭ وزىندىك قۇنىن ايتارلىقتاي تومەندەتە الادى. ايتالىق, ءبىزدىڭ ماتەريالدىڭ نەگىزىندە ارنايى پلەنكالار شىعارىلادى. پلەنكالار ءدارى-دارمەكتەرمەن بايىتىلادى. وسىلايشا, بۇل ءتىس اۋرۋى نەمەسە قابىنۋ ورنىن ءدارى-دارمەكپەن قامتۋدىڭ وڭاي ءادىسى بولىپ شىعادى. بيوسايكەستىك اسەرى بولعاندىقتان ادام اعزاسى بۇل ماتەريالدى جەڭىل قابىلدايدى», دەيدى ش.داۋىلباەۆ.
ونەرتاپقىش عالىمنىڭ 3D پرينتەرى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ گرانتى ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلسا, ستوماتولوگيادا قولدانىلاتىن كومپونەنت «عىلىم قورىنىڭ» گرانتىمەن شىعارىلدى. كەيىپكەرىمىزدىڭ عىلىم كوميتەتىنە قاراستى جانۋ پروبلەمالارى ينستيتۋتىندا جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ ەڭبەك ەتەتىنىن ايتا كەتەيىك.
