ادەبيەت • 09 قاراشا, 2021

قالامگەردىڭ بيوبيبليوگرافياسى جارىق كوردى

360 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق كوركەمسوزىنىڭ شەبەرى, ەرەكشە قولتاڭباسى بار بەلگىلى جازۋشى-دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, حالىقارالىق ش.ايتماتوۆ سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى راحىمجان وتارباەۆتىڭ تۋعانىنا بيىل 65 جىل تولار ەدى. وسى اتاۋلى كۇنگە وراي جانە تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا دۇنيەدەن وتكەن جازۋشىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان «راحىمجان وتارباەۆ بيوبيبليوگرافياسى» كىتا­بى ءۇش تىلدە جارىق كوردى. كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىنا جازۋشى­نىڭ جاقىندارى, قالامگەر دوستارى, اتىراۋدان كەلگەن ارنايى دەلەگاتسيا, كىتاپسۇيەر قاۋىم قاتىستى.

قالامگەردىڭ بيوبيبليوگرافياسى جارىق كوردى

كىتاپ تانىستىرىلىمىنىڭ الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحانادا ۇيىمداستىرىلۋىنىڭ ءمانى بار. ادەبيەتسۇيەر قاۋىمعا ەسىمى ەتەنە تانىس قالامگەردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا قىسقاشا شولۋ جاساعان كىتاپحانا ديرەكتورى باقىتجامال قايىربەكقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ءبىرتۋار جازۋشىنىڭ ءومىرى كىتاپ جانە كىتاپحانا جۇمى­سىمەن تىعىز بايلانىستى. ول ەلىمىزدەگى كىتاپحانانى زامانعا ساي جابدىقتاپ, وقىرماننىڭ كىتاپقا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋعا, كىتاپ مادەنيەتىن كوتەرۋگە ىقپال ەتەتىن تەتىكتەرىن قاراستىرىپ, كىتاپحانا سالاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ, ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانى باسقاردى. كىتاپتى ولشەۋسىز سۇيگەن قالامگەرگە ارناپ ۇلتتىق كىتاپحانا ء«بىرتۋار ەدى...» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىپ, وقىرمانعا جازۋشى جايلى مول ماتەريال دەرەكتەرىن ۇسىندى. جا­­زۋشىنىڭ بيوبيبليوگرافياسى جىل­­دان-جىلعا تولىعىپ كە­لە­دى. ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ دەرەك­قورىندا ر.وتارباەۆقا بايلانىس­تى 539 مالىمەت جيناقتالعان. بۇل باعىتتا بيوبيبليوگرافتار ءالى دە ىزدەنىس جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى.

شارانىڭ مودەراتورى, «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى, قازاقستان پرەزيدەنتى سىي­لىعى­نىڭ لاۋرەاتى قالي سار­سەن­باي بيوبيبليوگرافيالىق كورسەت­كىش­تىڭ ماڭىزىنا توقتال­دى. ادام جانىنىڭ كوز جەتپەس كوكجيەگىنىڭ جيھانگەرى بولۋ­دى جاس كۇنىنەن مۇرات ەتكەن ر.وتارباەۆتىڭ ادە­بيەتكە الىپ كەلگەن العاشقى تىر­ناقالدى اڭگى­مەسىنەن باس­تاپ كەمەلدەنگەن شاعىنداعى سوڭعى تۋىندىسىنا دەيىن تاۋىپ, شىعارماشىلىق مۇراسىن تۇگەندەپ, باي قازىناسىن تولىقتىرىپ, جيناقتاپ, رۋحاني اينالىمعا ەندىرۋ – ۇزاق ۋاقىتتان بەرگى قاجىرلى ەڭبەك جەمىسى.

ر.وتارباەۆتىڭ ەسىمى دراماتۋرگيا جانرىندا دا ءجيى جولىعادى. قالامگەردىڭ ءونىمدى ەڭبەك ەتكەن سالاسى وسى – دراماتۋرگيا. 2019 جىلى قۇرىلىپ, قىسقا مەرزىم ىشىندە اۆتوردىڭ ادەبي كەڭىستىگىنە تۇتاس شولۋ جاساپ, سوڭىندا قال­­عان مول ادەبي مۇراسىنىڭ جوق­­تاۋشىسى بولىپ وتىرعان «را­حىم­جان وتارباەۆ رۋ­حانيات قورى» بۇگىندە كوپتەگەن يگى ءىستىڭ باس­تا­ماشىسىنا اينالىپ ۇلگەردى. وسى ۋاقىتقا دەيىن اتقارىلعان شارۋانى ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق اكادەميا­لىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتو­رى بەرىك جامەنوۆ ەرەكشە اتاپ ءوت­­تى. «قا­زاقستاندا ەلۋدەن استام تەاتر بار دەسەك, سولاردىڭ ىشىندە ر.وتارباەۆ پەسالارى قويىل­ماي قالعان تەاتر جوق دەۋگە بولا­دى. ول كىسىنىڭ دراماتۋرگياسى رەجيسسەرمەن ءتىل تابىسىپ تۇر­عانداي جازىلاتىن ەرەكشەلىككە يە. ر.وتارباەۆ اتىنداعى حالىق­ارالىق تەاتر فەستيۆالى ءداس­تۇر­لى ساباقتاستىعىن ۇزبەي كەلە­دى. دراماتۋرگتىڭ پەسالارى رە­سەي, قىرعىزستان, وزبەكستان تەاتر­­لارىنىڭ ساحنالارىندا دا قويىلىپ جاتىر. وسى اتقارىلىپ جاتقان يگىلىكتى ءىستىڭ ءبارىنىڭ باسى-قاسىندا ر.وتارباەۆتىڭ رۋحانيات قورى ءجۇر», دەدى تەاتر ديرەكتورى.

تەاترعا كەرەك تاقىرىپتى ىشكى تۇيسىگىمەن سەزىپ, كەسەك دۇنيەلەر جازعان قالامگەر مىسىرعا كەتىپ, ەلىن اڭساۋمەن وتكەن بەيبارىستان باستاپ, جاڭگىر حان, امىرە, مۇ­قاعالي, فاريزا سەكىلدى ءبىر شوعىر تاريحي تۇلعالاردىڭ بەي­نەسىن جاساپ, ولاردىڭ كور­كەم وبرازىن كورەرمەنمەن قاۋىشتىردى. 

«ومىردە راحاڭ كەزدەسكەن ادامىنا دوس قۇشاعىن كەڭ اشقان باۋىرمال, اشىق-شاشىق,  اقجۇرەك ادام بولسا, شىعارماشىلىعى دا ءوزىنىڭ بۋىرقانعان مىنەزى سياق­تى ەدى, جازاتىن دا تاستاپ جۇرە بەرەتىن. بالكىم ماعان سەنگەنى بولار, مۇمكىن بالالارىنا ارقا سۇيەگەنى شىعار, قاعازعا ۇقىپ­تى­لىعى جوق ەدى. الايدا سوڭىندا ىزدەيتىن وقىرمانىنىڭ كوپ ەكە­نىنە كو­زىم جەتتى. سول سەبەپتى جازعان دۇ­نيەلەرىن جيناقتاپ, بيوبي­­­­­­بليوگ­رافيالىق كورسەتكىش قۇرا­لى ەتىپ قۇراستىرۋدى ءجون كوردىك», دەدى جازۋشىنىڭ جارى ساۋلە وتارباەۆا.

 راحىمجان وتارباەۆتىڭ اڭ­گىمەلەرى مەن پوۆەستەرى, رو­­ما­ن­دارى مەن پەسالارى قىرىق جىل بويى قازاق وقىرمانىنا رۋحاني ازىق بولىپ كەلەدى. جا­رىق كورىپ وتىرعان جاڭا بيوبيب­ليوگرافيالىق كورسەتكىش  تە كەيىنگى ۇرپاقتىڭ سۇيىك­تى جازۋشىسىن تانىپ-بىلۋىنە قىزمەت ەتەتىن جاردەمشى قۇرال بولماق. قالامگەردىڭ شىعار­مالارى قاي كەزەڭدە دە, قاي كەڭىس­تىكتە دە ءوز وقىرمانىمەن ۇندەسىپ بىرگە جاساي بەرەدى.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار