ەكولوگيالىق ماسەلەلەر – باستى نازاردا

سوڭعى ءۇش ايدا كۆي-مەن اۋىرعاندار سانى ەكى ەسە ازايدى

ءبىرىنشى ماسەلە جونىندە بايانداعان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى مارات شورانوۆتىڭ ايتۋىنشا, الەمدە كۆي-ءدىڭ 248 ملن-نان استام جاعدايى تىركەلگەن, تاۋلىگىنە 300 مىڭنان استام جاعداي تىركەلەدى. 5 ملن-نان استام ادام قايتىس بولدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساق­تاۋ ۇيىمىنىڭ ەۋروپا ايماعىنىڭ دەرەك­تەرى بويىنشا سوڭعى ەكى اپتادا 54 ەل­دىڭ 45-ىندە سىرقاتتانۋدىڭ ءوسۋى بايقا­لدى. سوڭعى 14 كۇندە سىرقاتتانۋ ماجارستاندا بارىنشا ۇلعايعان, وندا اۋرۋ 230%-دان ارتىق, پولشادا – 200%-دان ار­تىق, اۋستريادا – 100%-دان ارتىق, ازەر­باي­جان جانە گەرمانيادا – 80%-دان ارتىق وسكەن.

سىرقاتتانۋدىڭ ءوسۋى ەۋروپانىڭ 9 ەلىندە تومەندەدى, ونىڭ ىشىندە يزرايلدە 57%-عا, تۇركيادا 9%-عا, يسپانيادا 7%-عا. «قازاقستاندا سوڭعى ەكى اپتادا اۋرۋ 11%-عا تومەندەدى. الەمدىك رەيتينگكە سايكەس 222 ەلدىڭ ىشىندە قازاقستان سىرقاتتانۋ كورسەتكىشى بويىنشا 105-ورىندا, ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى بو­يىنشا 102-ورىندا تۇر» دەدى م.شورانوۆ.

قازاقستانداعى سانيتارلىق-ەپيدە­ميالىق جاعداي جاقسارۋ ۇستىندە. ەلى­مىزدە بارلىق وڭىرلەر بويىنشا اۋىرۋ دەڭ­گەيىنىڭ, ستاتسيونارلىق جانە امبۋ­لا­تو­ريالىق ەمدەۋدەگى اۋىر جاعدايلاردىڭ سانى­نىڭ تومەندەۋى بايقالادى. ۆيرۋستىڭ رەپرو­دۋكتيۆتىلىك يندەكسى – 0,93. ين­فەك­تسيا­­لىق توسەكتىك ورىن جۇكتەمەسى – 33%, رەا­­ني­ماتسيالىق توسەكتىك ورىن جۇكتەمەسى – 27%.

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, جالپى قازاقستاندا سوڭعى ەكى ايدا سىرقاتتانۋ 2,8 ەسە, ال ءولىم-ءجىتىم 4,1 ەسە ازايدى.

مەكتەپكە ءداستۇرلى فورماتتا باراتىن وقۋشىلار اراسىندا 15 028 جاعداي تىركەلدى, ونىڭ ىشىندە اۋرۋدى جۇقتىرعاندارمەن بايلانىستا بولعاندار اراسىندا 1 317 ناۋقاس انىقتالدى, بۇل اۋىرعان وقۋ­شى­لاردىڭ جالپى سانىنىڭ 8,7%-ىن قۇ­رايدى. قازان ايىنىڭ سوڭعى ەكى اپتاسىندا وقۋشىلار اراسىندا سىرقاتتانۋ 1,3 ەسە تومەندەدى. سونىمەن قاتار پاۆلودار, اقمولا, ماڭعىستاۋ, تۇركىستان وبلىستارىندا سىرقاتتانۋدىڭ 1,4 ەسەگە دەيىن ءوسۋى بايقالادى. «اۋرۋ وشاقتارىندا ىندەت جۇقتىرعاندارمەن بايلانىستا بولعان 159 مىڭ ادام انىقتالدى, ونىڭ ىشىندە 0,8%-ىندا كوۆيدتىڭ وڭ ناتيجەسى انىقتالدى. رەسپۋبليكا بويىنشا 1 تامىزدان باستاپ ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىن جۇكتەمەسى 56%-دان 33%-عا دەيىن, رەانيماتسيالىق توسەكتىك ورىن جۇكتەمەسى 45%-دان 27%-عا دەيىن تومەندەدى. رەزەرۆتە 30 مىڭنان استام توسەكتىك ورىن بار», دەدى م.شورانوۆ.

كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋ قارقىنى بويىنشا «جاسىل ايماقتا» شىم­كەنت قالاسى, اقتوبە, اتىراۋ, ال­ماتى, باتىس قازاقستان, تۇركىستان, جام­بىل, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ وبلىستارى, «سارى ايماقتا» – نۇر-سۇلتان جانە ال­ماتى قالالارى, قاراعاندى جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارى ورنالاسقان. «قىزىل ايماقتا» قوستاناي, پاۆلودار, اقمولا جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى قالادى.

بۇگىن 8,3 ملن-نان استام ادام ۆاك­تسي­نانىڭ ءبىرىنشى كومپونەنتىن, 7,5 ملن-نان استام ادام ەكىنشى كومپونەنتىن الدى.

ماسەلەنى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين قورىتىندىلادى. كورشى ەلدەردەگى كۇردەلى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاع­داي­دى ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەت باسشىسى بار­لىق وڭىرلەردە شەكتەۋ شارالارىنىڭ ساقتالۋىن جانە مونيتورينگ توپتارىنىڭ كۇشەيتىلگەن جۇمىس رەجىمىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ, سولتۇستىك قا­زاقستان, ماڭعىستاۋ, قوستاناي, اق­­مو­لا, باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىم­­دە­رىنە كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاك­تسي­نا­لاۋ قارقىنىن ارتتىرۋ تاپسىرىل­دى. اكىم­دىكتەر مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­لىگىنە تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, ەمدەۋ مەكە­مەلەرى مەن قويمالاردا قاجەتتى دارىلىك پرەپاراتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردىڭ بولۋ نورمالارىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.

ەكولوگيالىق قوقىستاردىڭ 86%-ى جويىلدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرى قارالدى. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆ, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ, اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى وڭداسىن ورازالين, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك باياندادى.

بيىلعى 1 قاراشادا گلازگو قالاسىندا وتكەن بۇۇ سور26 ءسامميتى شەڭبەرىندە قازاقستان كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەسكە بەيىلدىلىگى تۋرالى ۇستانىمىن راستادى. قازاقستان پارنيكتىك گاز شىعار­ىن­دىلارىن 15%-عا ازايتۋ مىندەتتەمەسىن قابىلداي وتىرىپ, پاريج كەلىسىمىن الەمدە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ راتيفيكاتسيالادى. قازاقستان العا قويعان ماقساتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ۇلتتىق دەڭگەيدە ايقىندالعان ۇلەس ء(ۇداۇ) جاڭارتىلدى, سونداي-اق جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس قابىلداندى. 2030 جىلعا قاراي جاڭارتىلاتىن كوزدەردەن الىناتىن ەنەرگيا ۇلەسى 3%-دان 15%-عا دەيىن 5 ەسەگە, گاز گەنەراتسياسى ەسەبىنەن ەنەرگيا ۇلەسى 20%-دان 40%-عا دەيىن 2 ەسەگە ارتادى. كومىردەن وندىرىلەتىن ەنەرگيا ۇلەسىن 70%-دان 40%-عا دەيىن تومەندەتۋ جوسپارلانۋدا.

ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆتىڭ ايتۋىن­شا, قازىرگى ۋاقىتتا جەر بەتىندە كلي­مات­تىڭ وزگەرۋ ماسەلەسى الەمدىك قاۋىم­­داس­تىق الدىندا تۇرعان جاھاندىق سىن-قا­تەر­لەر قاتارىندا. قازاقستان ءۇشىن كلي­مات­تىڭ وزگەرۋىنە قارسى كۇرەس باسىم با­عىت بولىپ وتىر, سەبەبى بۇگىنگى كۇنى جاھان­دىق جىلىنۋدان تۋىنداعان اسەر ايتار­لىقتاي بايقالادى. 2016 جىلى كلي­مات­­تىڭ وزگەرۋىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن پاريج كەلى­سى­مىنە قول قويىلدى. ونىڭ ماقساتى – جاھان­دىق تەمپەراتۋرانىڭ ءوسۋىن يندۋست­رياعا دەيىنگى دەڭگەيدەن تسەل­سي بو­يىن­شا 1,5 گرادۋس شەگىندە ساق­تاۋ. «قازاق­ستان 2030 جىلعا دەيىن پار­نيكتىك گازدار شى­عارىندىلارىن 15%-عا قىس­قارتۋعا نيەتتى. 2019 جىلى پارنيكتىك گاز­داردىڭ ۇلتتىق شىعارىندىلارى 1990 جىلعى دەڭگەيدەن 2,4%-عا تومەن», دەدى س.برەكەشەۆ.

قازاقستانداعى نەگىزگى ەكولوگيالىق پروبلەمالار اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋى, جەرۇستى سۋلارى جانە قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ جۇيەسىنىڭ ناشارلىعى بولىپ وتىر. اتموسفەرالىق اۋا مونيتورينگىنە سايكەس, 45 ونەركاسىپتىك قالانىڭ ىشىندە 10-ى اتموسفەرالىق اۋا لاستانۋىنىڭ جوعارى لاستانۋ دەڭگەيىنە جاتادى. ولار – نۇر-سۇلتان, الماتى, قاراعاندى, تەمىرتاۋ, اتىراۋ, اقتوبە, بالقاش, وسكە­مەن, جەزقازعان جانە شىمكەنت قالا­لارى. جابدىقتاردىڭ توزۋى, زاۋىتتار­داعى شاڭ تازارتۋ قوندىرعىلارى جۇمى­سى­نىڭ تيىمسىزدىگى, جاڭعىرتۋ مەن قايتا قۇرۋدىڭ بولماۋى, كومىردى پايدالانۋ جوعارى لاستانۋدىڭ سەبەبى بولىپ تابىلادى. قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ سالاسىندا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار پوليگوندارىنىڭ سانيتارلىق جانە ەكولوگيالىق تالاپتارعا سايكەس كەلمەۋى, ولاردى وڭدەۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى جانە ستيحيالىق ۇيىندىلەر پروبلەمالارى وزەكتى بولىپ تۇر. «جالپى, ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن ەكى جىلدا كەلەسىدەي جۇمىستار اتقارىلدى: جاڭا ەكولوگيالىق كودەكس قابىلداندى, «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسى بەكىتىلدى. جاعىمسىز سالداردى ازايتۋ ءۇشىن ۇلتتىق زاڭنامامىزعا كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بەيىمدەلۋ نورمالارى ەنگىزىلگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. سونداي-اق وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەرىن كەشەندى شەشۋ جونىندەگى جول كارتالارى بەكىتىلدى. مينيسترلىك پەن كاسىپورىندار اراسىندا شىعارىندىلاردى 20-دان 30%-عا دەيىن تومەندەتۋدى كوزدەيتىن مەموراندۋمدار مەن جول كارتالارىنا قول قويىلدى» دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

جول كارتالارىنىڭ 9 اي بويىنشا ورىندالۋىنا جۇرگىزىلگەن تالداۋ وسى جىلى قاراستىرىلعان 95 ءىس-شارانىڭ 59-ى نەمەسە 62%-ى ورىندالعانىن كورسەتتى. اتاپ ايتقاندا, اتىراۋ وبلىسى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندا «تۋحلايا بالكا» توعان-بۋلانۋىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى باس­تالدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا «قوشقار اتا» قالدىق قويماسىن جويۋ بويىنشا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 16 كاسىپورىنمەن شىعارىندىلارىن ورتا ەسەپپەن 33%-عا تومەندەتۋ كوزدەلگەن. بۇعان 565 ملرد تەڭگە جەكە ينۆەستيتسيا باعىتتالادى.

الايدا اتالعان جۇمىستان باسقا جەكە سەكتوردى دا, سول سياقتى شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەردى دە گازداندىرۋ نەمەسە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىنە اۋىستىرۋ, قوعامدىق كولىكتى گازعا نەمەسە ەلەكتر كولىگىنە اۋىستىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋ قاجەت. ەكولوگيا ءمينيسترى ءىرى لاستاعىشتار شىعارىندىلارىن ازايتۋ بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇمىستارعا توقتالدى. ماسەلەن, «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» بولات دەپارتامەنتى وتىندى گازعا اۋىستىرۋ, ەلەكتر سۇزگىلەرىن قايتا قۇرۋ ەسەبىنەن شىعارىندىلاردى 30%-عا تومەندەتۋدى جوسپارلاپ وتىر. «قازاقمىس سمەلتينگ» جەزقازعان جانە بالقاش مىس قورىتۋ زاۋىتتارى وزىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, جاڭا كۇكىرت قىشقىلى تسەحتارىن سالۋدى جوسپارلاۋ­دا. «كازتسينك» وسكەمەن مەتاللۋرگيا كومبيناتى كۇكىرت قىشقىلى زاۋىتىنىڭ جىلۋ الماستىرعىشتارىن اۋىستىرۋدى كوزدەپ وتىر. بۇل شىعارىندىلاردى 21%-عا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «ەلدەگى ەكو­لوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋدىڭ ناقتى مۇمكىندىگى ونەركاسىپتە ەڭ ۇزدىك قولجە­تىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بولىپ تا­بىلادى. ءبىز 89 ءىرى كومپانياعا اۋديت جۇر­گىزدىك. قورىتىندى بويىنشا, ءارتۇرلى سالا كاسىپورىندارىنىڭ ەڭ ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنيكالارعا (وقت) كوشۋ دەڭگەيى ارقيلى ەكەنى بەلگىلى بولدى» دەدى مينيستر.

سوڭعى 10 جىل ىشىندە ەڭ ۇزدىك قول­جەتىمدى تەحنيكالاردى ەنگىزۋگە ينۆەستيتسيا جۇمساعان جەكە سالالار, وسى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتتى. الايدا ەلەكتر ەنەرگەتيكا سالاسى ارتتا قالىپ وتىر. ەنگىزۋ دەڭگەيى 34%-دى قۇرايدى. بۇل جابدىقتىڭ جوعارى توزۋىنا بايلانىستى.

سەرىكقالي برەكەشەۆ قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ ماسەلەسىنە دە توقتالدى. تۇ­زىل­گەن قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار كو­لە­مىن ايتارلىقتاي قىسقارتۋ ءۇشىن زاڭنا­ما­لىق دەڭگەيدە Waste to Energy تە­تىگى ەنگىزىلدى. قوقىس جاعاتىن زاۋىت­تار سالۋ ءۇشىن 6 قالا انىقتالدى. العاش­قى اۋكتسيوندىق ساۋدا-ساتتىق وتكىزىلدى. ين­ۆەستور انىقتالدى. قۇرىلىس جۇمىستارى كەلەسى جىلى باستالادى. جەكە ينۆەستيتسيالار 292 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ءوز كەزەگىندە مەملەكەت قاجەتتى ينفراقۇرىلىممەن قام­­تاماسىز ەتەدى. بۇگىنگى كۇنى 7,3 مىڭ ۇيىندىدەن
86%-ى جويىلدى. شىعىس قازاق­ستان جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ كور­­سەتكىشتەرى رەسپۋبليكالىق ورتاشا دەڭ­گەيدەن تومەن. رەيدتىك ءىس-شارالار وتكى­زىلدى. 17 مىڭعا جۋىق قۇقىق بۇزۋشى جاۋاپ­كەر­شىلىككە تارتىلىپ, 25 ملن تەڭگە سوما­سىنا ايىپپۇل سالىندى.

قازاقستاندا 3 مىڭنان استام قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار پوليگونى بار, ولاردىڭ تەك 20%-ى عانا نورمالارعا سايكەس. بۇل ماسەلە پاۆلودار, باتىس قا­زاق­ستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىس­تارىندا وتە وزەكتى بولىپ تۇر. جالپى, قو­قىس شىعاراتىن ۇيىمداردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ جانە باقىلاۋ ماقساتىندا جاڭا ەكو­كودەكستە حابار­لاما جاساۋ ءتارتىبىن ەنگى­زۋ كوزدەلگەن. ولار كولىككە GPS-داتچيك­تەرىن ورناتۋعا جانە كولىكتىڭ قوزعا­لىسى تۋرالى تولىق اقپاراتتى بەرۋگە مىن­دەتتى. وعان قوسا, قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن ايىپ­پۇل­دار جوعارىلادى.

ورمان قورىن ۇلعايتۋ ءىسى جالعاسادى

ورمان قورىندا 2 ملرد-تان استام اعاش وتىرعىزۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. 5 جىلعا ارنالعان كەشەندى جوس­پارلار بەكىتىلدى. ورمان قورىن مولىقتىرۋدى باقىلاۋ مەن مونيتورينگىلەۋگە ارنالعان ينتەراكتيۆتى كارتا جاسالدى. اتاپ ايتقاندا, بۇگىنگى تاڭدا جوسپارلانعان 129 ملن اعاشتىڭ 89 ملن اعاشى وتىرعىزىلدى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاعان تۇبىنە جالپى كولەمى 1,1 ملن گەكتار جەرگە سەكسەۋىل وتىرعىزۋدى ناقتى ىسكە اسىرۋ باستالدى. بيىل سەكسەۋىل ەگۋ 100 مىڭ گەكتار القاپتا, كەلەسى 4 جىلدا جىل سايىن 250 مىڭ گەكتار القاپتا جۇرگىزىلەدى.

وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وڭ تاجىريبەسىن قولدانا وتىرىپ, العاش رەت سەكسەۋىلدى اەرو ەگۋدى جۇرگىزۋدى جوس­پار­لانعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ءتيىستى جول كارتاسىنا قول قو­يىلدى. جوعارىدا باياندالعاننىڭ نەگى­زىندە, ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ ماقساتىندا كەلەسى شارالاردى قابىلداۋ قاجەت:

ءبىرىنشى. مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدىكتەر «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسىنىڭ شارالارى مەن كورسەتكىشتەرىن جانە وڭىرلەردەگى ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندەگى جول كارتالارىن ۋاقتىلى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ.

ەكىنشى. اكىمدىكتەر ستيحيالىق قوقىس ۇيىندىلەرىن تولىعىمەن جويۋدى قام­تا­ماسىز ەتۋى كەرەك, پوليگونداردى ەكولو­گيالىق جانە سانيتارلىق نورمالارعا ساي­كەس كەلتىرۋ, سونداي-اق قوعامدىق كولىكتى گازعا نەمەسە ەلەكتر كولىگىنە اۋىستىرۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرۋ.

ءۇشىنشى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اكىم­دىكتەرمەن بىرلەسىپ, نەعۇرلىم لاستانعان 10 قالادا جەكە سەكتور مەن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەردى گازعا نەمەسە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىنە قوسۋ ماسە­لەسىن پىسىقتاۋ. ءارى قاراي ءتيىستى مەملەكەتتىك ور­گاندار اۆتوكولىكتەرگە تەحنيكالىق باي­­قاۋ جۇرگىزۋدى كۇشەيتۋى ءتيىس جانە جا­نار-جاعارماي ماتەريالدار ساپاسىنا با­قى­لاۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك.

ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى اسقار ءماميننىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلعا قاراي 2 ملرد-تان استام اعاش وتىرعىزۋ ەسەبىنەن كومىرتەكتى ءسىڭىرۋ الەۋەتى ارتادى. قازاقستاننىڭ كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا قول جەتكىزۋى بويىنشا قابىلدانعان مىندەتتەمەلەر شەڭبەرىندە 2060 جىلعا قاراي ۇكىمەت ەنەرگەتيكا, وڭدەۋ ونەركاسىبى, اۋىل جانە ورمان شارۋاشىلىعى, كولىك, تكش جانە قالدىقتاردى كادەگە جاراتۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, ەكونوميكانىڭ بارلىق سەكتورلارىندا ەلەۋلى رەفورمالاردى كوزدەيتىن ستراتەگيالىق قۇجات ازىرلەۋدە.

ۇكىمەت باسشىسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە 2022 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنە دەيىن كومىرتەكتىك بەيتاراپتىققا قول جەتكىزۋ جو­نىن­دەگى ستراتەگيانىڭ پىسىقتالعان جو­باسىن ەنگىزۋدى تاپسىردى. ەكولوگيا مي­نيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ جاڭا تالاپتارىنا سايكەس قۇرىلىس پوليگوندارىن قۇرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ 10 قالاسىندا ءىرى كاسىپورىنداردىڭ لاستاۋشى زاتتار شىعارىندىلارىن ازايتۋ كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋ جانە جول كارتالارىن ازىرلەۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ جۇكتەلدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, جەكە سەكتور مەن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەردى گازداندىرۋ ماسەلەلەرىن جانداندىرۋ مىندەتتەلدى.

Nur Otan پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سايكەس 2025 جىلعا قاراي حالىقتى گازداندىرۋ ۇلەسى 60%-عا جەتەدى, 11,7 ملن ادام گازعا قول جەتكىزەدى. بارلىق وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىنە ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ جونىندەگى جول كارتالارى شەڭبەرىندە 2021 جىلعا جوسپارلانعان بارلىق ءىس-شارانىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.