زاڭ جوباسىنا سايكەس, ەندى جاريا لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ قارجى وپەراتسيالارىنا زاڭنامالىق تۇرعىدا باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى. بۇرىن ولار قارجىلىق مونيتورينگ سۋبەكتىلەرىنىڭ قاتارىنا قوسىلماعان ەدى. جاڭا نورما بويىنشا بۇدان بىلاي سالالىق اگەنتتىك ۇلتتىق جاريا لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ءتىزىمىن جاسايدى.
سونداي-اق قارجى مونيتورينگى جۇرگىزىلەتىن سۋبەكتىلەر قاتارىنا «ماينينگپەن» اينالىساتىن تۇلعالار دا قوسىلادى. ەندى ولار اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا ءوز قىزمەتىنىڭ باستالعانى تۋرالى ەسكەرتۋگە مىندەتتى بولادى.
«قىلمىستىق جولمەن الىنعان كىرىستەردى زاڭداستىرۋ جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋ قوعام مەن مەملەكەت ءۇشىن قاۋىپ تۋدىراتىنى انىق. سول سەبەپتى وسى قىلمىستارعا قارسى ءىس-قيمىلداردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە بۇل سالاداعى سىن-قاتەرلەردىڭ الدىن الۋ اسا ماڭىزدى. سوندىقتان بۇگىن قابىلدانعان زاڭ قىلمىستىق كىرىستەردى ازايتۋدى جانە ۇلتتىق قارجى جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى», دەدى اتالعان زاڭ جوباسى جونىندە پىكىر بىلدىرگەن ماۋلەن اشىمباەۆ.
سەناتور, قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى ولگا پەرەپەچينانىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىندا «جاريا لاۋازىمدى ادامدار» ۇعىمى ەنگىزىلەدى. بۇل ۇلتتىق جانە شەتەلدىك مەملەكەتتىك لاۋازىمدى ادامدارعا بولىنەدى.
«ۇلتتىق جاريا لاۋازىمدى تۇلعالار ينستيتۋتىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگىزۋ جانە ەلىمىزدەگى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ اقشامەن جانە وزگە م ۇلىكپەن جاسايتىن وپەراتسيالارى بويىنشا ءتيىستى باقىلاۋدى زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەلگىلەۋ كوزدەلىپ وتىر. قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگى جاريا لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ, ولاردىڭ جۇبايى مەن جاقىن تۋىستارىنىڭ ءتىزىمىن جاسايدى. ال پرەزيدەنت ءتىزىمدى بەكىتەدى», دەدى و.پەرەپەچينا.
سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, قارجى مونيتورينگi سۋبەكتiلەرiنەن تيiستi قىزمەت العاندا جوعارى دەڭگەيلى تاۋەكەلى بار مەملەكەتتiك لاۋازىمدى تۇلعالارعا, ولاردىڭ جۇبايلارىنا جانە جاقىن تۋىستارىنا قوسىمشا تيiستi تەكسەرۋ شارالارى قولدانىلادى. لاۋازىمدى ادامدار قىزمەتىنەن كەتكەننەن كەيىن, 12 اي بويى ولاردىڭ قارجىلاي جانە م ۇلىكتىك وپەراتسيالارى تەكسەرىلەدى.
سونداي-اق جوبادا تسيفرلى اكتيۆتەردى شىعارۋ, ولاردىڭ ساۋدا-ساتتىعىن ۇيىمداستىرۋ, وسى اكتيۆتەردى اقشاعا, نە بولماسا باسقا م ۇلىككە ايىرباستاۋ جونىندەگى قىزمەتتەردى جۇرگىزەتىن تۇلعالاردى قارجى مونيتورينگى سۋبەكتىلەرىنە جاتقىزۋ قاراستىرىلعان.
«زاڭ جوباسىندا ەلىمىزدەگى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ اقشا جانە وزگە م ۇلىك ارقىلى جاسايتىن وپەراتسيالارى بويىنشا ءتيىستى باقىلاۋدى زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەلگىلەۋ كوزدەلگەن. ال قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگى, ءوز كەزەگىندە وسى ادامداردىڭ جانە وتباسى مۇشەلەرىنىڭ, جاقىن تۋىستارىنىڭ جەكە ءتىزىمىن جۇرگىزەدى.
سونداي-اق جوبادا تسيفرلى اكتيۆتەردى شىعارۋ, ولاردىڭ ساۋدا-ساتتىعىن ۇيىمداستىرۋ, وسى اكتيۆتەردى اقشاعا, نە بولماسا باسقا م ۇلىككە ايىرباستاۋ جونىندەگى قىزمەتتەردى جۇرگىزەتىن تۇلعالاردى, قارجى مونيتورينگى سۋبەكتىلەرىنە جاتقىزۋ قاراستىرىلعان. مەكەمەنىڭ زاڭدى يەسى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ اشىقتىعىن بەلگىلەۋ ماقساتىندا ۋاكىلەتتى ورگانعا ۇلتتىق ءتىزىلىمىنىڭ دەرەكتەرىنە قول جەتكىزۋ ۇسىنىلعان», دەدى قوسىمشا بايانداما جاساعان سەناتور باقتىباي شەلپەكوۆ.
بۇعان قوسا ولار تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنە قىزمەتتى باستاعانى نەمەسە توقتاتقانى تۋرالى حابارلاما جىبەرۋگە مىندەتتەلەدى. قارجى مونيتورينگى اگەنتتىگىنە بيزنەس-سايكەستەندىرۋ نومىرلەرىنىڭ ۇلتتىق تىزىلىمىنە قولجەتىمدىلىك بەرۋ كوزدەلگەن.
سونىمەن قاتار وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.
ءابدالى نۇراليەۆ ەلىمىزدە اۋىز سۋ تاپشىلىعىن شەشۋ ءۇشىن جەراستى سۋلارى رەسۋرستارىن زەرتتەۋدى جانداندىرۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا وسى سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەردى.
سەناتور ايتقان اقپارات بويىنشا, قازاقستاندا 2040 جىلعا قاراي اۋىز سۋ 50 پايىزعا دەيىن ازايۋى مۇمكىن. ەلىمىزدىڭ تاۋ كولدەرىنە «قازگيدرومەت» جۇرگىزگەن كوپجىلدىق باقىلاۋ ناتيجەسى بويىنشا وتكەن جىلى قار جامىلعىسى ايتارلىقتاي تومەندەگەنى انىقتالىپ وتىر.
وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ جانە كورشى مەملەكەتتەردىڭ كوپتەگەن سۋ قويمالارىندا سۋ دەڭگەيى تۇراقتى تۇردە تومەندەپ كەلەدى. كەيىنگى ءۇش جىلدا جاعداي مۇلدەم كۇردەلەنە تۇسكەن. سەناتور ءوزىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالىندا بىرقاتار ناقتى قادامداردى ۇسىندى, ولاردىڭ ورىندالۋى وسى ماسەلەنى شەشۋگە كومەكتەسۋى ءتيىس.
«سۋ رەسۋرستارىنىڭ بولجامدى تاپشىلىعىن ازايتۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە جەراستى سۋ قورلارىن زەرتتەۋ مەن قايتا باعالاۋدى جانداندىرۋ قاجەت. سونداي-اق ۇڭعىمالاردى قازۋعا بولىنەتىن سۋبسيديالاردىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ كەرەك. ودان باسقا, قازاقستاننىڭ بىرقاتار وبلىستارىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان شۋ جانە تالاس وزەندەرىنىڭ بويىنان قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ «بۋرۋلداي» سۋ قويماسى مەن «بالا-سارۋ» گەس-ءىن سالۋ جوسپارلارىنا بايلانىستى ءتيىستى شارالار قابىلداۋ قاجەت», دەدى ءابدالى نۇراليەۆ.
سەناتور ناريمان تورەعاليەۆ ەلىمىزدىڭ پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا باتىس قازاقستان وبلىسىندا ورنالاسقان وتكىزۋ بەكەتتەرىنىڭ ماسەلەسىن كوتەردى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, 2016 جىلعى قازاندا وتكەن قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ءحىىى وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىندا ەلباسى ەلىمىزدىڭ ۇكىمەتىنە قازاقستان-رەسەي شەكاراسىنداعى باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتتەرىن جاڭعىرتۋ, سونداي-اق «فومين» جانە «مولودوست» جەڭىلدەتىلگەن وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ مارتەبەسىن ەكىجاقتى اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتتەرىنە وزگەرتۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. وسى ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى 2018 جىلدىڭ 15 جەلتوقسانىنا دەيىن جۇزەگە اسۋى ءتيىس ەدى.
دەپۋتات اتالعان تاپسىرمانىڭ ورىندالماۋىنا بايلانىستى سەناتورلار بۇل ماسەلەنى بىرنەشە رەت كوتەرىپ, دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولداعانىن اتاپ ءوتتى. وكىنىشكە قاراي, ۇكىمەت بەرگەن ۋادەلەرىن ءالى ورىنداعان جوق.
سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ماسەلەنى شەشۋ وتكىزۋ بەكەتتەرىندەگى ۇزىن-سونار كەزەكتەردەن ارىلۋعا جانە ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق وسۋىنە جاڭا سەرپىن بەرۋگە كومەكتەسەر ەدى.
«جانىبەك اۋدانىنىڭ «جانىبەك-ۆيشنەۆكا» وتكىزۋ پۋنكتىنە كوپجاقتى حالىقارالىق وتكىزۋ پۋنكتى مارتەبەسىن, ال بوكەي ورداسى اۋدانىنىڭ «مولودوست – ۆەرحني باسكۋنچاك» جانە كازتالوۆ اۋدانىنىڭ «فومين» وتكىزۋ پۋنكتتەرىنە ەكىجاقتى اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتى مارتەبەسىن بەرۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋىنە جانە ونەگە – بيسەن – سايقىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تاسجولىن سايقىن – شوڭاي – مولودوست (50 كم) شەكارا بەلدەۋىنە دەيىن ۇزارتىپ, QazAvtoJol ۇك اق ەسەبىنە بەرۋ ارقىلى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدان رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جول مارتەبەسىنە اۋىستىرۋعا ىقپال ەتۋىڭىزدى سۇرايمىز», دەدى سەناتور.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا اقمارال ءالنازاروۆا ەلىمىزدە ترانسپلانتولوگيالىق قىزمەتتى دامىتۋدى ۇسىندى. سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداعى كەزەك وتە باياۋ ءارى وپەراتسيانى كۇتەتىن پاتسيەنتتەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى.
اقمارال ءالنازاروۆا قازاقستاندا 2012 جىلدان باستاپ ورگانداردى اۋىستىرۋ بويىنشا 2 مىڭعا جۋىق وپەراتسيا جاسالعانى تۋرالى دەرەكتى كەلتىردى. بۇگىنگى تاڭدا ترانسپلانتاتسيانى كۇتۋ تىزىمىندە 3 300-دەن استام ادام بار. سونىڭ 105-ءى بالا. سونداي-اق سوڭعى 9 جىلدا ەلىمىزدە بالالارعا 118 بۇيرەك ترانسپلانتاتسياسى جاسالدى, ونىڭ 77 پايىزى دونور تۋىستاردان الىنعان.
سەناتور جاعدايدى جاقسارتۋ ءۇشىن ترانسپلانتولوگيالىق قىزمەتتى تولىققاندى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ, سونداي-اق حالىقتىڭ ورگان دونورلىعى تۋرالى حاباردارلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
«سونىمەن قاتار ەلىمىزدە ترانسپلانتولوگيانىڭ دامۋىن تەجەيتىن نەگىزگى سەبەپتەرگە قولدانىستاعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانىڭ جەتىلمەگەندىگى, دونورلىق ستاتسيونارلاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ تومەندىگى, سونداي-اق مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇقىقتىق تۇرعىدا قورعالماعانى جاتادى», دەدى ا.ءالنازاروۆا.
سەناتور سونىمەن قاتار دونورلىق ورگاندار مەن ترانسپلانتاتسيا بريگادالارىن وڭىرلەردەن ورتالىققا ۋاقتىلى جانە قاۋىپسىز جەتكىزۋدىڭ تەحنيكالىق قيىندىقتارى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
دانا نۇرجىگىت پاتريوتتىق تاربيەگە قاتىستى بولەك زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. سەناتور ەل جاستارىنىڭ اسكەري-پاتريوتتىق تاربيەسىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا جاعدايدى جاقسارتۋعا ىقپال ەتەتىن بىرقاتار قادامدار ۇسىندى.
بۇگىنگى كۇنى قورعانىس مينيسترلىگىنە اسكەري-پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جۇرگىزۋ زاڭنامامەن بەكىتىلىپ بەرىلدى. ول پاتريوتتىق تاربيە – بۇل بارشاعا ورتاق ءىس ەكەنىنە توقتالا كەلىپ, بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار وسى جۇمىسقا جۇمىلۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سەناتور وسى ماقساتتا جەكە زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى جانە ۇيلەستىرۋ ورگانىن بەلگىلەۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
«بۇگىندە پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جۇيەسىنىڭ الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق مارتەبەسى, ءرولى, ورنى, ماقساتى جانە پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن ۇيلەستىرۋشى ورگاننىڭ قۇرىلۋى زاڭنامالىق تۇرعىدا ايقىندالماعان. ءاربىر مەملەكەتتىك ورگاننىڭ, ۆەدومستۆونىڭ, ۇيىمنىڭ قىزمەتتەرىنىڭ ءبىر تارماعى پاتريوتتىق تاربيەگە باعىتتالۋى ءتيىس ەكەنى كورسەتىلمەگەن. بۇل ماسەلەنىڭ زاڭ بويىنشا رەتتەلمەۋى قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, پاتريوتتىق كلۋبتاردىڭ ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازاسىنا دا اسەر ەتىپ وتىر», دەدى دانا نۇرجىگىت.
