ورنىقتى دامۋدىڭ 7 ماقساتىن كوزدەيدى
ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇجات ءتورت نەگىزگى باعىتتان تۇرادى. تۇتاستاي العاندا, ۇلتتىق جوبادا 11 مىندەت قاراستىرىلىپ, سوعان سايكەس 19 كورسەتكىش جانە 48 ءىس-شارا ايقىندالدى.
ء«بىرىنشى باعىت – «تازا قازاقستان» اتموسفەرالىق اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ, قالدىقتاردى باسقارۋ جانە ەلىمىزدەگى سۋ نىساندارىنىڭ ەكوجۇيەلەرىن ساقتاۋ سىندى نەگىزگى ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋگە ىقپال ەتەدى. «ۇنەمدى قازاقستان» باعىتىندا تابيعي رەسۋرستاردى تۇراقتى پايدالانۋعا دەن قويىلادى. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل سۋ رەسۋرستارىنا جانە ەكونوميكانىڭ ەنەرگيا سىيىمدىلىعىن تومەندەتۋگە قاتىستى. «تابيعات» باعىتىنىڭ ماقساتى – بيوالۋاندىقتى ساقتاۋ جانە ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى دامىتۋ. ءتورتىنشى باعىت – «ەكولوگيا بولاشاعى» حالىقتىڭ ەكولوگيالىق ءبىلىمى مەن مادەنيەتىنىڭ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا ارنالعان.
ءار باعىت بويىنشا مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىنىڭ ءبىرىنشى دەڭگەيدەگى قۇجاتتارىمەن, سونداي-اق بۇۇ ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىمەن ءوزارا بايلانىستىلىعى ايقىندالعان. ماسەلەن, تۇراقتى دامۋدىڭ 17 ماقساتىنىڭ ىشىندە بۇل جوبا جەتى ماقساتتى ىسكە اسىرۋدى كوزدەيدى», دەدى س.برەكەشەۆ.
ەلىمىزدىڭ باس ەكولوگى ايتقانداي, «تازا قازاقستان» اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋىن ازايتۋدى, قالدىقتاردى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدى, تۇيىق تسيكلدەگى ەكونوميكانى دامىتىپ, تاريحي لاستانۋلاردى جويۋدى جانە رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى سۋ نىساندارىنىڭ ەكوجۇيەلەرىن ساقتاۋدى كوزدەيدى. بۇل بىرىنشىدەن, لاستانۋدىڭ دەڭگەيى جوعارى ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ قىزمەتى مەن ەلەكتر ستانسالارىندا كومىردى جاعۋمەن بايلانىستى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن اۋا ساپاسى ناشار 10 قالادا 5 جىل ىشىندە 16 ءىرى كاسىپورىندا زياندى قالدىقتى 20%-عا تومەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ايتالىق «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» قالدىق كولەمىن 54%-عا ازايتۋعا مىندەتتى.
ۇلتتىق پاركتەردىڭ قاتارى تولىعادى
ەكوجۇيەنى ورنىقتى دامىتۋ ءۇشىن الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردىڭ اۋدانى شامامەن 10-12%-دى قۇراۋى ءتيىس. قازىر قازاقستاندا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردىڭ ۇلەسى – 9,6%. وسىعان بايلانىستى « ۇلىتاۋ» مەملەكەتتىك ۇلتتىق پاركىن جانە «مەركە» قورىقتار تابيعي پاركىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا.
«سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ بارا جاتقان جانۋارلاردىڭ سانىن قالپىنا كەلتىرۋ» مىندەتى شەڭبەرىندە تۇران جولبارىسىن رەينترودۋكتسيالاۋ ءۇشىن ازىق بازاسىن قۇرۋ ماقساتىندا «ىلە – بالقاش» مەملەككەتتىك تابيعي رەزەرۆاتىندا قابان, توعاي بۇعىسى, ەلىك سانىن ۇلعايتۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق بالىق رەسۋرستارىنىڭ تابيعي پوپۋلياتسياسىن 224 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ جانە جەرسىنۋى كەمىندە 65% بولاتىن 2 ملرد اعاش وتىرعىزۋ جونىندەگى ءىس-شارالار قاراستىرىلعان», دەدى مينيستر.
ەكولوگيالىق مادەنيەت باستى نازاردا
س.برەكەشەۆتىڭ ايتۋىنشا, «ەكولوگيا بولاشاعى» اياسىندا ورنىقتى دامۋ قوعامىن قۇرۋعا باسا نازار اۋدارىلادى. ۆەدومستۆو باسشىسى ەكوقۇرىلىم مەن مادەنيەت دەڭگەيىن ارتتىرۋ جونىندەگى باعىت ۇلتتىق جوبانىڭ بازالىق باعىتى سانالاتىندىقتان تابيعاتتى قورعاۋ جانە ەكولوگيالىق ساقتاۋ ءىس-شارالارى مەن ساياساتى ءبىرىنشى كەزەكتە ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ تۋرالى بازالىق تۇسىنىكتەرى بار ازاماتتارعا ارنالادى. قازىرگى جاعداي وسى سالاداعى ءبىلىم بەرۋ, ونىڭ ىشىندە ەكولوگيالىق ءبىلىم سالاسىندا رەفورمالار جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگىن كورسەتىپ وتىر.
«وسى باعىتتا ەكى مىندەت العا قويىلعان. بىرىنشىدەن, بۇل – ەكولوگيالىق اسپەكتىلەردى رەسمي ءبىلىم بەرۋ جانە اعارتۋ جۇيەسىنە بىرىكتىرۋ. مەكتەپتىڭ 6-سىنىپ باعدارلاماسىنا تاڭداۋ بويىنشا جاڭا كۋرس رەتىندە «ەكولوگيانى» ەنگىزىپ, وسى باعىتتاعى اعارتۋ ورتالىقتارى جەلىسىن قۇرۋ كوزدەلگەن. ەكىنشىدەن, ەكولوگيالىق باعىتتاعى اقپاراتتىق كەڭىستىكتى قالىپتاستىرۋ. Birge-taza Qazaqstan سىندى ەكولوگيالىق اكتسيالار ىسكە اسىرىلادى», دەدى ەكولوگيا ءمينيسترى.
تۇتاستاي العاندا, جوبانى ىسكە اسىرۋ حالىقتىڭ ناقتى كىرىستەرىنىڭ ۇلعايۋىنا, ءىجو-ءنىڭ 231 ملرد تەڭگەگە وسۋىنە ىقپال ەتىپ, 60 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ بولجانۋدا. مينيستر بۇل جوبا الەۋمەتتىك ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە ارنالعانىن جەتكىزدى. بۇدان باسقا اتالعان ستراتەگيا كولدەردەگى سۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا, سونداي-اق سۋارۋ كەزىندە شىعىندى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سول سەكىلدى ورماندى اۋماقتى 5%-عا دەيىن ۇلعايتۋعا جول اشادى دەپ سەندىردى جوبا اۆتورلارى.
