ءوندىرىس شىعىندارىن وتەۋدە, پايدا تابۋدا جانە ءتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى شىعىنعا باتىپ قالماس ءۇشىن قۇس وسىرۋشىلەردىڭ قۇستارىن ساقتاندىرۋى بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسى. قۇس تۇماۋى قۇتىرعان ۋاقىتتا بۇل ساقتاندىرۋ شاراسى شارۋالار ءۇشىن تالاي قيىندىقتىڭ كۇرمەۋىن شەشىپ بەرۋگە وتە قولايلى باستاما بولىپ وتىر. جاڭا باعىتتىڭ وپەراتورى – «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ ەنشىلەس كومپانياسى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى.
تالاي جىلدان بەرى ءبىرشاما تاجىريبەدەن وتكەن اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى بۇل ساقتاندىرۋ شاراسىنىڭ دا شاشاۋىن شىعارماي اتقارماق. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ءۇي قۇستارىن ساقتاندىرۋ شارۋالار ءۇشىن شىنىمەن دە وڭ اسەر بەرەتىن باستاما. نەعۇرلىم ساقتاندىرعان قۇستاردىڭ سانى كوپ بولسا, سوعۇرلىم پايىز مولشەرى دە ازايادى.
«كەمىندە 30 باس مولشەرىندەگى جانۋارلار جانە قۇستار ساقتاندىرۋعا جاتادى. جالپى العاندا ساقتاندىرۋدىڭ سالىستىرمالى تۇردە تومەن قۇنىن اتاپ وتۋگە بولادى. قامتىلعان اۋماعىنا بايلانىستى تاريفتەر 1,5-تەن 6,5 پايىزعا دەيىن. نەعۇرلىم مال كوپ سوعۇرلىم پايىز ازايادى. وسى ماقساتتارعا 2020-2021 جىلدارى شامامەن 3,4 ملرد تەڭگە ءبولىندى», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى ساقتاندىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اسەل رامازانوۆا.
جاڭا ساقتاندىرۋ ءونىمى بويىنشا قۇستار بارلىق ىقتيمال تاۋەكەلدەردىڭ شىعىنى وتەلەدى. سالىستىرمالى تۇردە ايتقاندا ساقتاندىرۋدىڭ قۇنى دا تومەن بولادى. ءتۇرلى اۋرۋلاردان, ورتتەن, جازاتايىم وقيعالاردان, تابيعي اپاتتاردان ولگەن جاعدايدا جانە ۇرلانسا, جوعالىپ كەتسە ساقتاندىرۋ شارتتارىنا سايكەس ورنىن تولتىرۋعا مۇمكىندىك بار.
ساقتاندىرۋ ءۇشىن كەم دەگەندە 30 باس قۇس بولۋى كەرەك. قۇستاردىڭ سانىنا بايلانىستى 2,31%-دان 2,77%-عا دەيىنگى ءتۇرلى دەڭگەيدەگى تاريفتەر بەلگىلەندى. ال كەلىسىم جاسالعاندا تولەنەتىن ساقتاندىرۋ سىياقىلارى مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالانادى. بۇل فەرمەرلەردى ىنتالاندىرۋعا جانە ساقتاندىرۋ شارتىنىڭ جارتى قۇنىن ارزانداتۋعا باعىتتالعان.
بۇگىندە العاشقى تۇتىنۋشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قۇستارىن ساقتاندىرعان ىزەت شاياحمەت – ءىرى قۇس فابريكاسىنىڭ باسشىسى. ايتۋىنشا, بۇل باستاما قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جولىندا وڭتايلى باعىت.
«اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرى ءۇشىن بيواكتيۆ – ەڭ ماڭىزدى اكتيۆ, بۇكىل بيزنەس سونىڭ نەگىزىندە قۇرىلادى. وندىرۋشىلەر مۇنداي ساقتاندىرۋ ونىمىنە ۇزاق ۋاقىت بويى مۇقتاج بولدى. بۇل – ساقتاندىرۋ جاعدايى تۋىنداعان كەزدە تەزىرەك قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرىپ, وپەراتسيالىق قىزمەتتىڭ بىرنەشە جىلدارىن ساقتايدى. ساقتاندىرۋ كەلىسىم شارتىن جاساۋ تەتىگى وتە ىڭعايلى: بارلىق قاجەتتى قۇجات ەلەكتروندى فورماتتا جۇكتەلەدى. پروتسەستىڭ قالعان قادامدارى دا ونلاين رەجىمىندە جۇرگىزىلەدى, مۇندا ساقتاندىرۋ جارناسىن سۋبسيديالاۋ دا قاراستىرىلعان», دەيدى قۇس فابريكاسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ىزەت شاياحمەت.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ سوڭعى مالىمەتتەرى بويىنشا قازاقستاننىڭ بىرنەشە ءوڭىرىنىڭ 117 ەلدى مەكەنىندە ىندەتتەن 576 مىڭ باس ءار ءتۇرلى قۇستار ولگەن. ال قازاقستان قۇس وسىرۋشىلەر وداعىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, قۇس تۇماۋىنان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 2 قۇس فابريكاسىندا 768,8 مىڭ باس جانە قوستاناي وبلىسىندا ءبىر قۇس فابريكاسىندا 360 مىڭ باس قۇس شىعىنى تىركەلگەن. تەك ءۇش قۇس فابريكاسىندا قىرىلعان قۇستىڭ سانى 1 ملن 128 مىڭنان اسقان.
جاڭا ساقتاندىرۋ ونىمدەرى بويىنشا ەلىمىزدە 8 200 باس ءىرى قارا, توقسان شاقتى ۇساق مال جانە 1 ملن-نان اسا قۇس ساقتاندىرىلعان. وعان كەتكەن قارجىنىڭ تەڭ جارتىسى ياعني 53 ملن تەڭگەدەن استامى مەملەكەت ەسەبىنەن سۋبسيديالاندى.
«بۇل ورايدا ارينە, قۇستاردى ساقتاندىرۋ جوباسى وسىنداي ءىرى تسيفرلارعا قاراماستان شارۋالاردىڭ شىعىنعا شاش ەتەكتەن باتپاۋى ءۇشىن جاسالىپ وتىرعان ۇلكەن مۇمكىندىك. ونىڭ ۇستىنە قۇستاردى ساقتاندىرۋ ءۇشىن ارلى-بەرلى جول ءجۇرۋدىڭ قاجەتى شامالى. ويتكەنى بارلىق قىزمەت ونلاين تۇردە ىسكە اسىرىلادى», دەيدى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى ساقتاندىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اسەل رامازانوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ساقتاندىرۋ ونلاين جۇزەگە اسىرىلادى. سەرۆيس Qoldau.kz پلاتفورماسىندا ورنالاسقان. قۇس شارۋاشىلىعى يەسىندە ەلەكتروندى تسيفرلى قولتاڭبا بولۋى قاجەت. ەتسق كومەگىمەن جۇيەگە كىرىپ, قۇستار تۋرالى بارلىق اقپاراتتى جۇكتەۋى ءتيىس. ودان كەيىن ساقتاندىرۋ كومپانياسىن تاڭداپ, ۇشجاقتى كەلىسىم شارت جاسالادى. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار ءوندىرۋشىسى ساقتاندىرۋ اقىسىنىڭ جارتىسىن تولەپ, جارتىسى سۋبسيديا رەتىندە ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ شوتىنا تۇسەدى.
جۇيەدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى اگەنتتىگىنىڭ ليتسەنزياسى بار ساقتاندىرۋ كومپانيالارى عانا جۇمىس ىستەيدى. ساقتاندىرۋ ءونىمى شەڭبەرىندەگى تاۋەكەلدەر الەمدىك ساقتاندىرۋ نارىعىندا «ا» رەيتينگىسى بار حالىقارالىق قايتا ساقتاندىرۋ كومپانيالارى قايتا ساقتاندىراتىن بولادى. بۇل ساقتاندىرۋ جاعدايلارى تۋىنداعاندا كەپىلدەندىرىلگەن تولەمدەردى قامتاماسىز ەتۋگە ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى. شارت جاساسۋدان باستاپ تولەمدەرگە دەيىنگى بارلىق ءراسىم اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ءوندىرۋشىنىڭ ەلەكتروندى تسيفرلى قولتاڭباسى نەگىزىندە Qoldau.kz پلاتفورماسىندا ورنالاسقان Agroinsurance اقپاراتتىق سەرۆيسىندە اتقارىلادى.
