حالقىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان جولداۋدا بىرقاتار تىڭ باستامالار كوتەرىلدى. اسىرەسە, قاراپايىم ادامداردىڭ تۇرمىسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ مولشەرى, 2022-2025 جىلدارى مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ, مۇراعاتشىلاردىڭ, كىتاپحاناشىلاردىڭ, تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ, قورىقشىلاردىڭ, كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ جالاقىلارىن جىل سايىن 20 پايىزعا ارتتىرۋ ولاردى قۋانتىپ تاستاعانى ءسوزسىز.
بۇگىندە جاھاندانۋمەن بەتپە-بەت كەلگەن قوعامنىڭ رۋحانياتى, الەۋمەتتىك-مادەني ومىرىندەگى وزگەرىستەر ايرىقشا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. مادەنيەتتى الىپ قاراساق, ونىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى – كىتاپحانا. كىتاپحانا – ۇلتتىق سانانىڭ باستاۋى, ۇلتتىق رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ قازىناسى. ادامزات قوعامىن كىتاپسىز, كىتاپحاناسىز كوزگە ەلەستەتۋ قيىن. ۇلى جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارى حالىقتىڭ ۇلتتىق ءومىرىنىڭ ەنتسيكلوپەدياسى, ۇلگىسى ىسپەتتەس.
ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءتورتىنشى وتىرىسىندا پرەزيدەنتىمىز ەل رۋحانياتىنىڭ بەسىگى بولىپ سانالاتىن كىتاپحانالارعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, قازىرگى الەمدە كىتاپتار مەن كىتاپحانالارسىز ادامنىڭ دامۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇكىل الەمدەگى كىتاپحانالار ءبىلىم مەن مادەنيەت ورتالىعى بولىپ تابىلادى. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋىنا قاراماستان, ءداستۇرلى كىتاپحانانىڭ ءبىلىم بەرۋدەگى ءرولى ەشقاشان ءوز ماڭىزىن جوعالتپايدى.
مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى رەتىندە ءبىز مەملەكەت باسشىسىنا مادەني ساياساتتى قولداعانىنا, كىتاپ جانە كوركەم ادەبيەت وقۋ ارقىلى بولاشاق ۇرپاقتى تاربيەلەۋگە كوڭىل بولگەنىنە ريزامىز. پرەزيدەنتىمىز ايتقانداي, «وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىق, كىتاپ ارقىلى قورشاعان الەمدى بىلۋگە دەگەن قىزىعۋشىلىق بالالاردىڭ بويىندا مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ قالىپتاسۋى كەرەك. كىتاپحانا وسى قىزىعۋشىلىقتىڭ ورتالىعى, كىتاپتاردىڭ قىزىقتى الەمىنە جەتەلەيتىن ورىن بولۋى كەرەك». العاش رەت جوعارى مىنبەردەن ەلىمىزدىڭ مىڭداعان كىتاپحاناشىلارىنىڭ ءوز ماماندىعىنا دەگەن ماقتانىش سەزىمىن تۋدىراتىن كىتاپتىڭ ماڭىزدىلىعى, كىتاپحانالاردىڭ تاربيەلىك ءرولى تۋرالى سوزدەر ايتىلدى.
وسكەلەڭ ۇرپاقپەن ديالوگ قۇرۋ ءۇشىن كىتاپحانالار زاماناۋي ترەندتەردى باسشىلىققا الادى جانە كوممۋنيكاتسيانىڭ جاڭا قۇرالدارىن قولدانادى. بارلىق بايلانىس ارنالارىنىڭ ىشىندە وقۋ, اسىرەسە, كىتاپ وقۋ وتە ماڭىزدى. بۇل – ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ وزەگىن, انا ءتىلىنىڭ بايلىعىن ساقتاۋ مەن كوبەيتۋدىڭ, سويلەۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ ەڭ قۋاتتى مەحانيزمى. سوندىقتان وسكەلەڭ ۇرپاقتى كىتاپ وقۋعا باۋلۋدىڭ ماڭىزى زور.
مەملەكەت باسشىسى وتكەن جىلعى «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىنىڭ «ۇلتتىڭ جاڭا بولمىسى» بولىمىندە حالقىمىزدىڭ جاڭا بولمىسىن قالىپتاستىرۋ, تۇتاس ۇلت ساپاسىن ارتتىرۋ, ادامدى جانە قوعامدى ۋاقىت تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىن باسا ايتقان بولاتىن. پرەزيدەنت ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ: ء«بىلىمدى بولۋعا وقۋ كەرەك. باي بولۋعا كاسىپ كەرەك. كۇشتى بولۋعا بىرلىك كەرەك. وسى كەرەكتەردىڭ جولىندا جۇمىس ىستەۋ كەرەك» دەگەن عيبراتتى ءسوزىن ەسكە سالىپ: «مەن حالقىمىزدىڭ الەم ۇلگى تۇتارلىق جاقسى قاسيەتتەرىنىڭ كوبىرەك بولعانىن قالايمىن. ۇلتىمىز جاڭا ساپاعا كوشۋى ءۇشىن ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى ومىرلىك ۇستانىمدارىمىز دا وزگەرۋى كەرەك. قازاق قوعامىندا جاڭا قاعيداتتار جانە جاڭا باعدارلار سالتانات قۇرۋعا ءتيىس», دەگەن بولاتىن.
پرەزيدەنتىمىزدىڭ مادەنيەتكە, رۋحانياتقا دەگەن قولداۋى وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن بىزدەرگە كۇش-جىگەر بەرەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوز جولداۋلارىندا قاداپ ايتقان ساپالى ۇلت قالىپتاستىرۋ ءۇشىن رۋحاني وردا – كىتاپحانانىڭ ورنى ەرەكشە دەپ ويلايمىن. ۇلتىمىزدىڭ سانالى دا ساپالى بولۋى ءۇشىن ازاماتتاردىڭ بىلىكتى مامان بولىپ قالىپتاسۋىمەن قاتار, رۋحاني باي ادام بولۋى ءۇشىن كىتاپتىڭ جانە ونى قوعامعا ناسيحاتتاپ وتىرعان كىتاپحانالاردىڭ اتقارار جۇمىسى وراسان. كىتاپ وقىعان ۇلت قانا ناعىز بىلىكتى ءھام ءبىلىمدى, زامان تالابىنا ساي ساپالى ۇلت بولا الادى.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ىرگەتاسىن قالاعان ەلوردامىزداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا – قوعامعا جان ازىعىن سىيلايتىن رۋحاني وردا. جاڭا ۇلگىدەگى مۋلتيمەديالىق كىتاپحانا ەلەكتروندى اقپاراتپەن جۇمىس ىستەيدى, سان الۋان ەلەكتروندى سەرۆيستەردى ۇسىنادى, جاڭا كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ وتىرادى. ەلەكتروندى اقپارات – كىتاپحانانىڭ نەگىزگى رەسۋرسى, باستى باعىتىمىز – قاعازسىز تەحنولوگيانى دامىتۋ. وقىرماندار قازىرگى زامانعى كاتالوگ زالىن, رەسۋرستار زالىن, اقپاراتتىق-بيبليوگرافيالىق سەرۆيس قىزمەتىن, مۇناي-گاز سالاسىنا ارنالعان ەلەكتروندى وقۋ زالىن, الەم ادەبيەتى ءبولىمىن, عىلىمي وقۋ زالى مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا ارنالعان زاماناۋي تەحنولوگيالى زالدى پايدالانادى.
كىتاپحانادا جالپى سانى 500 ورىنعا ەسەپتەلىنگەن 17 ءبولىم جۇمىس ىستەيدى. مۇندا 2,5 ملن دانا كىتاپتى ساقتايتىن قويما بار, سونداي-اق ەلەكتروندى اقپاراتتى تەرابايتتىق كولەمدە ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن سەرۆەرلەر كەشەنى دە قىزمەت ەتەدى. قوردا بارلىعى 600 مىڭنان استام كىتاپ ساقتاۋلى. سونداي-اق 900-دەن استام وتاندىق جانە شەتەلدىك مەرزىمدى ءباسپاسوز ءونىمى جينالىپ جاتىر.
ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا الەمنىڭ 120 تىلىندەگى وتاندىق جانە شەتەلدىك قۇجاتتاردىڭ بىرەگەي جيناعى بار, كىتاپ قورىنىڭ كولەمى ەكى ميلليون داناعا جۋىق.
كىتاپ قورى باسىلىمدار ساناتىنا بولىنگەن جانە ءتيىستى وقۋ زالدارىندا قولجەتىمدى. بۇدان باسقا, 70 مىڭنان استام قۇجات تسيفرلانعان جانە قازاقستاندىق ۇلتتىق ەلەكتروندى كىتاپحانا قۇرامىنا كىرەدى.
ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانانىڭ كۇش-جىگەرى مەملەكەت پەن ازاماتتاردىڭ عىلىمي جانە تاريحي مۇددەلەرىنە قىزمەت ەتەتىن, كاسىبي قوعامداستىققا بەلسەندى كومەك كورسەتەتىن, بەيىندى عىلىمي قىزمەتتىڭ دامۋىنا جاردەمدەسەتىن كلاسسيكالىق فۋنكتسيالاردى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.
ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا ۇلتتىق جوبالاردىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى رەتىندە بىرەگەي اقپاراتتى ساقتاۋعا جانە ونى وڭاي قولجەتىمدى ەتۋگە, كىتاپحانالاردى جاڭعىرتۋعا جانە اقپاراتقا قول جەتكىزۋدىڭ جاڭا نۇكتەلەرىن قۇرۋعا كومەكتەسەدى.
كىتاپحانامىز بيىل قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ اياسىندا قازاق ادەبيەتىنە, ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان جازۋشىلار, اقىندار, دراماتۋرگتەر, عىلىم قايراتكەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىعىن ىلگەرىلەتۋگە ارنالعان «رۋحتى قالام قايراتكەرلەرى» ءىس-شارالار تسيكلىن وتكىزدى.
كىتاپ وقۋ مارتەبەسىن, وقىرماندىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ, وقۋدىڭ جوعارى مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, بالالار مەن جاستاردىڭ وقۋ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2021 جىلدى «بالالار ادەبيەتى جىلى» دەپ جاريالادى.
بالالاردى ەرتە جاستان وقۋعا باۋلۋ – بولاشاقتا سانالى ۇلت بولۋدىڭ كەپىلى. سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ بالالار كىتاپحانالارىن دامىتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن قولداي وتىرىپ, ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا بالالار كىتابىن ناسيحاتتاۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ ۇستىندە.
وسى جىلدىڭ ەڭ ماڭىزدى ءىس-شاراسى رەسەيدىڭ ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپحاناسىمەن, شەتەل ادەبيەتى كىتاپحاناسىمەن ىنتىماقتاستىق اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان «ەسكە الۋ جانە بەيبىتشىلىك جولدارى» حالىقارالىق ەكسپەديتسياسى بولدى. ونىڭ بارىسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدار جاسالدى, رەسەيلىك وقىرماندار ءۇشىن قازاقستاندىق جازۋشىلاردىڭ كىتاپتارىنىڭ تانىستىرىلىمى وتكىزىلدى. ومبى وبلىستىق كىتاپحاناسىندا قازاقستاندىق مادەنيەت پەن ادەبيەت ورتالىعى اشىلدى.
مەملەكەت كىتاپحاناشىلار مارتەبەسىن ارتتىرۋ جانە قوعامعا كىتاپ ارقىلى ادامي قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ, وسكەلەڭ ۇرپاققا تاعىلىمدى تاربيە بەرۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساپ جاتىر. بۇل كىتاپحاناشى ماماندىعىنىڭ قادىرى ارتىپ, ساپاسىنىڭ وسۋىنە اسەر ەتتى. قازاقستاندىق كىتاپحانالار حالىقارالىق دەڭگەيدە ءوز سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارىمەن تاجىريبە الماسىپ, بىرلەسكەن ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىپ ءجۇر.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساليقالى ساياساتى جىلدار بويى جيناقتالعان ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە اكەلدى. بۇگىندە ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەت سالالارىندا جاقسى وزگەرىستەر بولىپ جاتىر, مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسى كوتەرىلدى, كىتاپحانالار مەن كىتاپحاناشىلارعا دا تيىسىنشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر, مەكتەپتەر, اۋىلدىق كىتاپحانالار, مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر, سپورت مەكتەپتەرى سالىنۋدا.
بۇگىندە كىتاپحاناشىلار الدىندا ۇلكەن مىندەتتەر تۇر. قازىرگى تالعامى جوعارى وقىرماندى كىتاپحاناعا تارتۋ ءۇشىن الدىمەن كىتاپحاناشىلاردىڭ ءوزى جاڭا تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن بولۋعا ءتيىس. ماسەلەن, ولار وقىرماندارعا كىتاپ بەرۋمەن قاتار, سول كىتاپ تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدالانا وتىرىپ, ۆيدەو نەمەسە سلايدتى ۇسىنسا, كوپشىلىك تالابىنان شىعار ەدى دەپ ويلايمىن.
قازاقستان ازاماتى رەتىندە ءبىزدىڭ ارقايسىمىز قاي سالادا بولسىن پرەزيدەنتىمىز العا قويعان ماڭىزدى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا ايانباي اتسالىسىپ, ەلىمىزدىڭ كوركەيە تۇسۋىنە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋعا ءتيىسپىز.
ءۇمىتحان مۇڭالباەۆا,
ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىنىڭ باسشىسى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
