ادەبيەت • 12 قازان، 2021

ابدۋلرازاك گۋرنا: جازۋشىلاردىڭ جۇمىسى ماڭگى توقتامايدى

61 رەت كورسەتىلدى

بيىلعى نوبەل ادەبيەت سىي­لىعىن ۇلىبريتانيالىق جازۋشى ابدۋلرازاك گۋرنا يەلەندى. ول – تانزانيا تۋماسى. 73 جاس­تا. شىعارمالارىن اعىلشىن تىلىندە جازادى. «قۇلشىلىققا با­رار جول»، «جۇماق»، «وزەن جاعاسىندا»، «سوڭعى سىيلىق» سياق­تى كەرەمەت روماندارى بار.

ونىڭ ءار شىعارماسىندا بوسقىندار تۋرالى وقيعالار ءسوز بولادى. 21 جاسىنان باستاپ اعىلشىن تىلىندە جازا باستاعان ول وسى يمپەريا ءتىلىن ادەبيەتتە تابىسقا جەتۋدە ماڭىزدى قۇرالعا اينالدىرعان.

ونىڭ روماندارى كوبىنەسە ميگرا­تسيالىق تاجىريبەگە، وزگە ەلگە قونىس اۋدا­رۋعا، ءار ءساتتى ەستە ساقتاۋعا جا­نە مادە­نيەت­ارالىق سايكەستىلىككە باي­لانىستى وقيعالاردى وقىرمانعا جەت­كىزدى. سونى­مەن بىرگە ونىڭ كىتاپ­تارىنىڭ تاقى­رىپتارى مەن ءتىل­دى قولدانۋ ەرەك­شەلىگى (اعىلشىن جانە كيسۆاحيلي) مادەنيەت­ارالىق تۇسى­نىكتەرگە مىسال بولا الادى.

ول ءبىر سۇحباتىندا: «الەم ادەبيە­تىنىڭ مىندەتى قانداي؟ بۇل سويلەممەن نە ايتقىڭىز كەلەتىنىنە بايلانىستى، بۇل سۇراقتىڭ مورالدىق ولشەمى دە بار. ادەبيەتتىڭ الەمدەگى ءرولى – قو­عامدى ىلگەرىلەتۋ، بىراق ول بەلگىلى ءبىر قوعامداستىققا بايلانىستى وزگەرۋى مۇمكىن. جازۋشىلار قوعامداعى يدەيا­لارعا قارسى تۇرۋى كەرەك دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل قيىندىق كورنەكىلىك يدەيا­لارىنا، وتباسى يدەيالارىنا، جى­نىستىق مورالعا سايكەس كەلۋى كە­رەك. جازۋشىلاردىڭ رولىنە تەك وقىر­مان­دارى عانا باعا بەرە الادى. بۇل وتە قيىن» دەگەن تولعام ايتادى.

تانزانيا تۋماسى ابدۋلرازاك گۋرنا جەتىنشى قازان كۇنى نوبەل ادەبيەت سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتاندى. نوبەل اكادەمياسىنىڭ قىزمەتكەرى ادام سميس وعان تەلەفون شالىپ، شاعىن سۇحبات جۇرگىزدى. 

ابدۋلرازاك گۋرنا: سالەمەتسىز بە!

ادام سميس: ەسەنسىز بە، مەن اب­دۋل­­رازاك گۋرنامەن سويلەسىپ تۇرمىن با؟

ابدۋلرازاك گۋرنا: ءيا، سولاي.

ادام سميس: مەنىڭ ەسىمىم...

ابدۋلرازاك گۋرنا: مەن الگىندە عانا حابارلامانى كومپيۋتەرىمنەن كوردىم، ءسىز كىم بولدىڭىز؟

ادام سميس: مەن سىزگە نوبەل اكا­دەمياسىنىڭ ارناۋلى سايتىنان حابارلاسىپ تۇرمىن، ەسىمىم – ادام سميس. سويلەسە الاسىز با، جوق  ءا؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟ ؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ ؟؟؟؟.

لدە حابارلامانى كورىپ وتىرسىز با؟ ءسىزدى مازالاماسام ەكەن.

ابدۋلرازاك گۋرنا: جارايدى، ون­سىز دا مەنى ەندى جۋرناليستەردىڭ مازا­لاۋى باستالدى عوي.

ادام سميس: دۇرىس ايتاسىز، حابارلامادان ءبارىن ەستىدىڭىز عوي، وسى ساتتەن باستاپ ومىرىڭىزدە وزگەرىس بولارى داۋسىز. توپان سۋ باسادى دەگەن ءسوز بار، ءسىز بولاشاق تۋرالى نە ويلايسىز؟

ابدۋلرازاك گۋرنا: ءيا، سونداي ءسوز بار ەكەنى شىندىق. ال مىنا سىيلىق مەن ءۇشىن وتە ۇلكەن ماراپاتتىڭ ءبىرى. بۇل ءسوزسىز ىستەلۋگە ءتيىستى ءىس ەدى، كۇن­دەردىڭ كۇنى وسىعان قول جەتكى­زەتىنىمە سەنگەنمىن.

ادام سميس: ءسۇيىنشىلى حاباردى قالاي ەستىدىڭىز؟

ابدۋلرازاك گۋرنا: ولار ماعان تەلەفون شالدى، كەشىرىڭىز، حاتشىنىڭ ەسىمى كىم ەدى؟

ادام سميس: ماتس مالم.

ابدۋلرازاك گۋرنا: ءيا، سول كىسى ماعان ون مينۋت بۇرىن حابارلاستى. قاپەلىمدە نە ىستەرىمدى بىلمەي قال­دىم. شىنىمەن سولاي بولدى. ادەتتە مۇن­داي حابارلاردىڭ سىبىسىن بىرنەشە اپتا نەمەسە ءبىر اي بۇرىن ەستيتىن­بىز، كىمنىڭ ۇمىتكەر ەكەنىن دە قۇلاعى­مىز شالاتىن. ال مەن ءوزىم الامىن دە­گەن ويدا بولعان جوقپىن. تەك كىم الار ەكەن دەپ ويلادىم.

ادام سميس: حاتشى ءسىزدى سىيلىق العانىڭىزعا قالاي سەندىردى؟

ابدۋلرازاك گۋرنا: ول اسا بايىپ­پەن سويلەدى، سوسىن ول شۆەد اكادە­مياسىنىڭ سايتى تۋرالى ايتتى. مەن «دەرەۋ كىرىپ، تەكسەرەيىن، بىراق نە بولعانىن ايتىڭىزشى» دەدىم. ول ەش اسىعار ەمەس. مەن سوڭىنا دەيىن كۇتەيىن نەمەسە بىرەۋدەن ەستيىن دەگەن ويدا بولدىم. اقىرىندا وسىلاي بولدى...

ادام سميس: ارينە، بۇل شىندىق. نوبەل سىيلىعى...

ابدۋلرازاك گۋرنا: كەشىرىڭىز، ماعان تەلەفون شالىپ جاتىر.

ادام سميس: ءيا، ءتۇسىنىپ تۇرمىن. سول ءۇشىن سۇراعىمدى تەزدەتەيىن.

ابدۋلرازاك گۋرنا: مەن مىنا تەلەفونعا جاۋاپ بەرىپ الايىنشى.

ادام سميس: جارايدى.

ابدۋلرازاك گۋرنا: امانسىڭ با؟ ءيا، ءسىز بۇل حاباردى ەندى عانا ەستىدىڭىز بە؟ مەن قازىر شۆەد اكادەمياسىمەن سويلەسىپ وتىر ەدىم، بەس مينۋتتان كەيىن تەلەفون شالارسىز، سويتەرسىز. ءيا، جەلىدە بارسىز با؟ الگىندە تەلەفون شالعان BBC ورتالىعى سياقتى.

ادام سميس: ولار دا سىزدەن سۇح­بات العىسى كەلگەن بولار. ءدال قازىر سىز­بەن ءبارى سويلەسكىسى كەلەدى دەپ ويلاي­مىن. دايەك سوزدە «بوسقىندار تاع­دىرى مەن مادەنيەت پەن قۇرلىق­تار اراسىنداعى الشاقتىقتى» قالاي شە­شىم ەتكەنىڭىز تۋرالى ايتىلدى. بۇل تاقىرىپ قازىر وتە اكتۋالدى. ءبىز قازىر بوسقىندار داع­دارىسىنىڭ ورتاسىن­دا تۇرمىز. ما­دەنيەتتەر اراسىنداعى الشاقتىققا قا­لاي قارايسىز؟ ارينە، مۇنى سۋرەتتەۋدىڭ كوپتەگەن ءادىسى بار دەپ ويلايمىن.

ابدۋلرازاك گۋرنا: مەنىڭشە، بۇل ءتۇيىن ماڭگىلىك شەشىلمەيتىندەي سەزىلەدى. ارينە، ادامدار ءارى-بەرى بو­سىپ، كوشىپ ءجۇر. اسىرەسە افريكادان ەۋروپاعا كەلەتىندەردىڭ باسىندا بولعان جاعدايلار مەنىڭ نازارىمدا. بۇل سالىستىرمالى تۇردە جاڭا قۇبى­لىس. ال اندا-مۇندا اعىلىپ جات­قان ەۋروپالىقتار ەشكىم ءۇشىن دە جاڭا­لىق ەمەس. بىزدە بۇل قۇ­بىلىس بى­ر­نەشە عاسىرعا جالعاسقان. سول ءۇشىن ەۋروپالىق مەملەكەتتەر مەن سون­دا جاساپ جاتقان حالىق ءۇشىن مۇ­نى قا­بىل­داۋدىڭ وزىندىك ءتۇرى بار دەپ ويلاي­مىن. ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى، ءبىز مۇنى سا­راڭدىق دەسەك دۇرىس بولار. مۇن­دا بوسقىندار كەلسە، ەڭ الدىمەن قو­عام­نىڭ ق؟؟؟؟؟؟؟؟اجەتىنەن شىعادى. ءتىپتى سولار­دىڭ ىشىندە تالانتتى، ەنەرگياسى مىق­تى، ەلگە، قوعامعا بىردەڭە بەرە الا­تىن ادامدار دا بار. سول ءۇشىن بۇل تۋرالى ايتۋدىڭ، بۇل جونىندە ويلانۋدىڭ باس­قاشا جولى بولۋى مۇمكىن.   

ادام سميس: كوپ راحمەت سىزگە. ەندى سۇرايىن دەگەنىم، جىل سايىن عالىمدار مەن ادەبيەتشىلەردى وسى اپتالىق حا­بار­لاندىرۋمەن بايلانىستىرادى. عالىمدار ءوز جۇمىستارىن ويىن رەتىندە زەرتتەۋدىڭ ءبىر ءتۇرلى ءلاززاتى دەپ سانايدى ەكەن. ال ءسىز شىعارما جازعاندا وسىلاي ويلايسىز با؟

ابدۋلرازاك گۋرنا: مەن ءبىر شى­عارمانى اياقتاعاندا قاتتى قۋانامىن. جازۋ­شىلاردىڭ جۇمىسى ماڭگى توق­تا­مايدى، جالعاسا بەرەدى. ەگەر بۇل سالانى ۇناتپاساڭىز، وندا قالامىڭىز جول ور­تادا سۋيدى. مەنىڭ ويىمشا، ءبىر نارسەنى جاساۋدىڭ، تۇزەۋدىڭ ءلاززاتى باسقاشا. ال باسقالارعا ءلاززات سىيلاۋ، قۋانتۋ، يلاندىرۋ دەگەندەردىڭ ءوز راحاتى بار.

ادام سميس: سىزگە كوپ راحمەت. سىز­­دەن سۇحبات الۋعا اسىققاندارعا وتە اشىق پىكىردە ەكەنىڭىزدى ايتقىم كەلەدى.

ابدۋلرازاك گۋرنا: ساعان دا راحمەت!

ادام سميس: كەلەسىدە كەڭىرەك سوي­لەسەرمىز، قازىرشە وسى دا جەتەر. ۇلكەن سىيلىق الۋىڭىزبەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن!

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

قارجى • بۇگىن، 15:58

ۇقساس جاڭالىقتار